6. Devadhammajātakavaṇṇanā

HiriottappasampannātiV1.132 idaṃ bhagavā jetavane viharanto aññataraṃ bahubhaṇḍikaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi .

Sāvatthivāsī kireko kuṭumbiko bhariyāya kālakatāya pabbaji .

So pabbajanto attano pariveṇañca aggisālañca bhaṇḍagabbhañca kāretvā bhaṇḍagabbhaṃ sappitaṇḍulādīhi pūretvā pabbaji .

Pabbajitvā ca pana attano dāse pakkosāpetvā yathārucitaṃ āhāraṃ pacāpetvā bhuñjati , bahuparikkhāro ca ahosiM1.143 , rattiṃ aññaṃ nivāsanapārupanaṃ hoti , divā aññaṃ .

Vihārapaccante vasati .

Tassekadivasaṃ cīvarapaccattharaṇādīni nīharitvā pariveṇe pattharitvā sukkhāpentassa sambahulā jānapadā bhikkhū senāsanacārikaṃ āhiṇḍantā pariveṇaṃ gantvā cīvarādīni disvā ‘‘ kassimānī ’’ ti pucchiṃsu .

So ‘‘ mayhaṃ , āvuso ’’ ti āha .

‘‘ Āvuso , idampi cīvaraṃ , idampi nivāsanaṃ , idampi paccattharaṇaṃ , sabbaṃ tuyhamevā ’’ ti ?

‘‘ Āma mayhamevā ’’ ti .

‘‘ Āvuso bhagavatā tīṇi cīvarāni anuññātāni , tvaṃ evaṃ appicchassa buddhassa sāsane pabbajitvā evaṃ bahuparikkhāro jāto , ehi taṃ dasabalassa santikaṃ nessāmā ’’ ti taṃ ādāya satthu santikaṃ agamaṃsu .

Satthā disvāva ‘‘ kiṃ nu kho , bhikkhaveP1.127 , anicchamānakaṃyeva bhikkhuṃ gaṇhitvā āgatatthā ’’ ti āha .

‘‘ Bhante , ayaṃ bhikkhu bahubhaṇḍo bahuparikkhāro ’’ ti .

‘‘ Saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu bahubhaṇḍo ’’ ti ?

‘‘ Saccaṃ , bhagavā ’’ ti .

‘‘ Kasmā pana tvaṃ bhikkhu bahubhaṇḍo jāto ’’?

‘‘ Nanu ahaṃ appicchatāya santuṭṭhitāya pavivekassa vīriyārambhassa vaṇṇaṃ vadāmī ’’ ti .

So satthu vacanaṃ sutvā kupito ‘‘ iminā dāni nīhārena carissāmī ’’ ti pārupanaṃ chaḍḍetvā parisamajjhe ekacīvaro aṭṭhāsi .

Atha naṃ satthā upatthambhayamāno ‘‘ nanu tvaṃ bhikkhu pubbe hirottappagavesako dakarakkhasakālepi hirottappaṃ gavesamāno dvādasa saṃvaccharāni vihāsi , atha kasmā idāni evaṃ garuke buddhasāsane pabbajitvā catuparisamajjhe pārupanaṃ chaḍḍetvā hirottappaṃ pahāya ṭhitosī ’’ ti ?

So satthu vacanaṃ sutvā hirottappaṃ paccupaṭṭhāpetvā taṃ cīvaraṃ pārupitvā satthāraṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi .

Bhikkhū tassatthassa āvibhāvatthaṃ bhagavantaṃ yāciṃsu , bhagavā bhavantarena paṭicchannaṃ kāraṇaṃ pākaṭaṃ akāsi .

Atīte kāsiraṭṭhe bārāṇasiyaṃ brahmadatto nāma rājā ahosi .

Tadā bodhisatto tassa aggamahesiyāV1.133 kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi .

Tassa nāmaggahaṇadivase ‘‘ mahisāsakumāro ’’ ti nāmaṃ akaṃsu .

Tassa ādhāvitvā paridhāvitvā vicaraṇakāle rañño aññopi putto jāto , tassa ‘‘ candakumāro ’’ ti nāmaṃ akaṃsu .

Tassa pana ādhāvitvā paridhāvitvā vicaraṇakāle bodhisattassa mātā kālamakāsi , rājā aññaṃM1.144 aggamahesiṭṭhāne ṭhapesi .

Sā rañño piyā ahosi manāpā , sāpi saṃvāsamanvāya ekaṃ puttaṃ vijāyi ,‘‘ sūriyakumāro ’’ tissa nāmaṃ akaṃsu .

Rājā puttaṃ disvā tuṭṭhacitto ‘‘ bhadde , puttassa te varaṃ dammī ’’ ti āha .

Devī , varaṃ icchitakāle gahetabbaṃ katvā ṭhapesi .

Sā putte vayappatte rājānaṃ āha –

‘‘ devena mayhaṃ puttassa jātakāle varo dinno , puttassa me rajjaṃ dehī ’’ ti .

Rājā ‘‘ mayhaṃ dve puttā aggikkhandhā viya jalamānā vicaranti , na sakkā tava puttassa rajjaṃ dātun ’’ ti paṭikkhipitvāpi taṃ punappunaṃ yācamānameva disvā ‘‘ ayaṃ mayhaṃP1.128 puttānaṃ pāpakampi cinteyyā ’’ ti putte pakkosāpetvā āha –

‘‘ tātā , ahaṃ sūriyakumārassa jātakāle varaṃ adāsiṃ .

Idānissa mātā rajjaṃ yācati , ahaṃ tassa na dātukāmo , mātugāmo nāma pāpo , tumhākaṃ pāpakampi cinteyya , tumhe araññaṃ pavisitvā mama accayena kulasantake nagare rajjaṃ kareyyāthā ’’ ti roditvā kanditvā sīse cumbitvā uyyojesi .

Te pitaraṃ vanditvā pāsādā otarante rājaṅgaṇe kīḷamāno sūriyakumāro disvā taṃ kāraṇaṃ ñatvā ‘‘ ahampi bhātikehi saddhiṃ gamissāmī ’’ ti tehi saddhiṃyeva nikkhami .

Te himavantaṃ pavisiṃsu .

BodhisattoM1.145 maggā okkamma rukkhamūle nisīditvā sūriyakumāraṃ āmantesi ‘‘ tāta sūriyakumāra , etaṃ saraṃ gantvā nhatvā ca pivitvā ca paduminipaṇṇehi amhākampi pānīyaṃ ānehī ’’ ti .

Taṃ pana saraṃ vessavaṇassa santikā ekena dakarakkhasena laddhaṃ hoti , vessavaṇo ca taṃ āha –

‘‘ ṭhapetvā devadhammajānanake ye aññe imaṃ saraṃ otaranti , te khādituṃ labhasi .

Anotiṇṇe na labhasī ’’ ti .

Tato paṭṭhāya so rakkhaso ye taṃ saraṃ otaranti , te devadhamme pucchitvā ye na jānanti , te khādati .

Atha kho sūriyakumāro taṃ saraṃ gantvā avīmaṃsitvāva otari .

Atha naṃ so rakkhaso gahetvā ‘‘ devadhamme jānāsī ’’ ti pucchi .

So ‘‘ devadhammā nāma candimasūriyā ’’ ti āha .

Atha naṃ ‘‘ tvaṃ devadhamme na jānāsī ’’ ti vatvā udakaṃ pavesetvā attano vasanaṭṭhāne ṭhapesi .

Bodhisattopi taṃ aticirāyantaṃ disvā candakumāraṃ pesesi .

Rakkhaso tampi gahetvā ‘‘ devadhamme jānāsī ’’ ti pucchi .

‘‘ Āma jānāmi , devadhammā nāma catasso disā ’’ ti .

Rakkhaso ‘‘ na tvaṃ devadhamme jānāsī ’’ ti tampi gahetvā tattheva ṭhapesi .

BodhisattoV1.134 tasmimpi cirāyante ‘‘ ekena antarāyena bhavitabban ’’ ti sayaṃ tattha gantvā dvinnampi otaraṇapadavaḷañjaṃP1.129 disvā ‘‘ rakkhasapariggahitena iminā sarena bhavitabban ’’ ti khaggaṃ sannayhitvā dhanuṃ gahetvā aṭṭhāsi .

Dakarakkhaso bodhisattaṃ udakaṃ anotarantaṃ disvā vanakammikapuriso viya hutvā bodhisattaṃ āha –

‘‘ bho , purisa , tvaṃ maggakilanto kasmā imaṃ saraṃ otaritvā nhatvā pivitvā bhisamuḷālaṃ khāditvā pupphāni piḷandhitvā yathāsukhaṃ na gacchasī ’’ ti ?

Bodhisatto taṃ disvā ‘‘ eso yakkho bhavissatī ’’ ti ñatvā ‘‘ tayā me bhātikā gahitā ’’ ti āha .

‘‘ Āma , gahitā ’’ ti .

‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti ?

‘‘ Ahaṃ imaṃ saraṃ otiṇṇake labhāmī ’’ ti .

‘‘ Kiṃ pana sabbeva labhasī ’’ ti ?

‘‘ Ye devadhamme jānanti , te ṭhapetvā avasese labhāmī ’’ ti .

‘‘ Atthi pana te devadhammehi attho ’’ ti ?

‘‘ Āma , atthī ’’ ti .

‘‘ Yadi evaṃ ahaṃ te devadhamme kathessāmī ’’ ti .

‘‘ Tena hi kathehi , ahaṃ devadhamme suṇissāmī ’’ ti .

Bodhisatto āha ‘‘ ahaṃ devadhamme katheyyaṃ , kiliṭṭhagatto panamhī ’’ ti .

Yakkho bodhisattaṃ nhāpetvā bhojanaṃ bhojetvā pānīyaṃ pāyetvā pupphāni piḷandhāpetvā gandhehi vilimpāpetvā alaṅkatamaṇḍapamajjhe pallaṅkaṃ attharitvā adāsi .

Bodhisatto āsane nisīditvā yakkhaṃ pādamūle nisīdāpetvā ‘‘ tena hi ohitasoto sakkaccaṃ devadhamme suṇāhī ’’ ti imaṃ gāthamāha –

‘‘ Hiriottappasampannā , sukkadhammasamāhitā ;

Santo sappurisā loke , devadhammāti vuccare ’’ ti .

Tattha hiriottappasampannāti hiriyā ca ottappena ca samannāgatā .

Tesu kāyaduccaritādīhi hiriyatīti hirī , lajjāyetaṃ adhivacanaṃ .

Tehiyeva ottappatīti ottappaṃ , pāpato ubbegassetaṃ adhivacanaṃ .

Tattha ajjhattasamuṭṭhānā hirī , bahiddhāsamuṭṭhānaṃ ottappaṃ .

Attādhipateyyā hirī , lokādhipateyyaṃ ottappaṃ .

Lajjāsabhāvasaṇṭhitā hirī , bhayasabhāvasaṇṭhitaṃ ottappaṃ .

Sappatissavalakkhaṇā hirī , vajjabhīrukabhayadassāvilakkhaṇaṃ ottappaṃ .

Tattha ajjhattasamuṭṭhānaṃ hiriṃ catūhi kāraṇehi samuṭṭhāpeti – jātiṃ paccavekkhitvā vayaṃ paccavekkhitvāP1.130 sūrabhāvaṃ paccavekkhitvā bāhusaccaṃ paccavekkhitvāM1.146 .

Kathaṃ ?

‘‘ Pāpakaraṇaṃ nāmetaṃ na jātisampannānaṃ kammaṃ , hīnajaccānaṃ kevaṭṭādīnaṃ kammaṃ , mādisassa jātisampannassa idaṃ kammaṃ kātuṃ na yuttan ’’ ti evaṃ tāva jātiṃ paccavekkhitvā pāṇātipātādipāpaṃ akarontoV1.135 hiriṃ samuṭṭhāpeti .

Tathā ‘‘ pāpakaraṇaṃ nāmetaṃ daharehi kattabbaṃ kammaṃ , mādisassa vaye ṭhitassa idaṃ kammaṃ kātuṃ na yuttan ’’ ti evaṃ vayaṃ paccavekkhitvā pāṇātipātādipāpaṃ akaronto hiriṃ samuṭṭhāpeti .

Tathā ‘‘ pāpakammaṃ nāmetaṃ dubbalajātikānaṃ kammaṃ , mādisassa sūrabhāvasampannassa idaṃ kammaṃ kātuṃ na yuttan ’’ ti evaṃ sūrabhāvaṃ paccavekkhitvā pāṇātipātādipāpaṃ akaronto hiriṃ samuṭṭhāpeti .

Tathā ‘‘ pāpakammaṃ nāmetaṃ andhabālānaṃ kammaṃ , na paṇḍitānaṃ , mādisassa paṇḍitassa bahussutassa idaṃ kammaṃ kātuṃ na yuttan ’’ ti evaṃ bāhusaccaṃ paccavekkhitvā pāṇātipātādipāpaṃ akaronto hiriṃ samuṭṭhāpeti .

Evaṃ ajjhattasamuṭṭhānaṃ hiriṃ catūhi kāraṇehi samuṭṭhāpeti .

Samuṭṭhāpetvā ca pana attano citte hiriṃ pavesetvā pāpakammaṃ na karoti .

Evaṃ hirī ajjhattasamuṭṭhānā nāma hoti .

Kathaṃ ottappaṃ bahiddhāsamuṭṭhānaṃ nāma ?

‘‘ Sace tvaṃ pāpakammaṃ karissasi , catūsu parisāsu garahappatto bhavissasi .

‘‘ Garahissanti taṃ viññū , asuciṃ nāgariko yathā ;

Vajjito sīlavantehi , kathaṃ bhikkhu karissasī ’’ ti .( dha . sa . aṭṭha .1 balarāsivaṇṇanā )–

Evaṃ paccavekkhanto hi bahiddhāsamuṭṭhitena ottappena pāpakammaṃ na karoti .

Evaṃ ottappaṃ bahiddhāsamuṭṭhānaṃ nāma hoti .

Kathaṃ hirī attādhipateyyā nāma ?

Idhekacco kulaputto attānaṃ adhipatiṃ jeṭṭhakaṃ katvā ‘‘ mādisassa saddhāpabbajitassa bahussutassa dhutaṅgadharassa na yuttaṃ pāpakammaṃ kātun ’’ ti pāpaṃ na karoti .

Evaṃ hirī attādhipateyyā nāma hoti .

Tenāha bhagavā –

‘‘ So attānaṃyeva adhipatiṃ katvā akusalaṃ pajahati , kusalaṃ bhāveti .

Sāvajjaṃ pajahati , anavajjaṃ bhāveti .

Suddhamattānaṃ pariharatī ’’ ti ( a . ni .3.40).

Kathaṃ ottappaṃ lokādhipateyyaṃ nāma ?

Idhekacco kulaputto lokaṃ adhipatiṃ jeṭṭhakaṃ katvā pāpakammaṃ na karoti .

Yathāha –

‘‘ MahāV1.136M1.147 kho panāyaṃ lokasannivāso .

Mahantasmiṃ kho pana lokasannivāse santi samaṇabrāhmaṇā iddhimanto dibbacakkhukā paracittaviduno , te dūratopi passanti , āsannāpi na dissanti , cetasāpi cittaṃ jānanti , tepi maṃ evaṃ jānissanti ‘ passatha bho , imaṃ kulaputtaṃ , saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī ’ ti .

‘‘ Santi devatā iddhimantiyo dibbacakkhukā paracittaviduniyo , tā dūratopi passanti , āsannāpi na dissanti , cetasāpi cittaṃ jānanti , tāpi maṃ evaṃ jānissanti ‘ passatha bho , imaṃ kulaputtaṃ , saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoP1.131 samāno vokiṇṇo viharati pāpakehi akusalehi dhammehī ’ ti .

So lokaṃyeva adhipatiṃ jeṭṭhakaṃ karitvā akusalaṃ pajahati , kusalaṃ bhāveti .

Sāvajjaṃ pajahati , anavajjaṃ bhāveti .

Suddhamattānaṃ pariharatī ’’ ti ( a . ni .3.40).

Evaṃ ottappaṃ lokādhipateyyaṃ nāma hoti .

‘‘ Lajjāsabhāvasaṇṭhitā hirī , bhayasabhāvasaṇṭhitaṃ ottappan ’’ ti ettha pana lajjāti lajjanākāro , tena sabhāvena saṇṭhitā hirī .

Bhayan ti apāyabhayaṃ , tena sabhāvena saṇṭhitaṃ ottappaṃ .

Tadubhayampi pāpaparivajjane pākaṭaṃ hoti .

Ekacco hi yathā nāmeko kulaputto uccārapassāvādīni karonto lajjitabbayuttakaṃ ekaṃ disvā lajjanākārappatto bhaveyya hīḷito , evamevaṃ ajjhattaṃ lajjidhammaṃ okkamitvā pāpakammaṃ na karoti .

Ekacco apāyabhayabhīto hutvā pāpakammaṃ na karoti .

Tatridaṃ opammaṃ – yathā hi dvīsu ayoguḷesu eko sītalo bhaveyya gūthamakkhito , eko uṇho āditto .

Tattha paṇḍito sītalaṃ gūthamakkhitattā jigucchanto na gaṇhāti , itaraṃ ḍāhabhayena .

Tattha sītalassa gūthamakkhitassa jigucchāya agaṇhanaṃ viya ajjhattaṃ lajjidhammaṃ okkamitvā pāpassa akaraṇaṃ , uṇhassa ḍāhabhayena agaṇhanaṃ viya apāyabhayena pāpassa akaraṇaṃ veditabbaṃ .

‘‘ SappatissavalakkhaṇāM1.148 hirī , vajjabhīrukabhayadassāvilakkhaṇaṃ ottappan ’’ ti idampi dvayaṃ pāpaparivajjaneyeva pākaṭaṃ hoti .

Ekacco hi jātimahattapaccavekkhaṇā , satthumahattapaccavekkhaṇā , dāyajjamahattapaccavekkhaṇā , sabrahmacārimahattapaccavekkhaṇāti catūhi kāraṇehi sappatissavalakkhaṇaṃ hiriṃ samuṭṭhāpetvā pāpaṃ na karoti .

Ekacco attānuvādabhayaṃ , parānuvādabhayaṃV1.137 , daṇḍabhayaṃ , duggatibhayanti catūhi kāraṇehi vajjabhīrukabhayadassāvilakkhaṇaṃ ottappaṃ samuṭṭhāpetvā pāpaṃ na karoti .

Tattha jātimahattapaccavekkhaṇādīni ceva attānuvādabhayādīni ca vitthāretvā kathetabbāni .

Tesaṃ vitthāro aṅguttaranikāyaṭṭhakathāyaṃ vutto .

Sukkadhammasamāhitāti idameva hirottappaṃ ādiṃ katvā kattabbā kusalā dhammā sukkadhammā nāma , te sabbasaṅgāhakanayena catubhūmakalokiyalokuttaradhammā .

Tehi samāhitā samannāgatāti attho .

Santo sappurisā loketi kāyakammādīnaṃ santatāya santo , kataññukataveditāya sobhanā purisāti sappurisā .

Loko pana saṅkhāraloko , sattaloko , okāsaloko , khandhaloko , āyatanaloko , dhātulokoti anekavidho .

Tattha ‘‘ eko loko sabbe sattā āhāraṭṭhitikā … pe … aṭṭhārasa lokā aṭṭhārasa dhātuyo ’’ ti ( paṭi . ma .1.112) ettha saṅkhāraloko vutto .

Khandhalokādayo tadantogadhāyeva .

‘‘ Ayaṃ loko paraloko , devaloko manussaloko ’’ tiādīsu ( mahāni .3; cūḷani . ajitamāṇavapucchāniddesa 2) pana sattaloko vutto .

‘‘ YāvatāP1.132 candimasūriyā , pariharanti disā bhanti virocamānā ;

Tāva sahassadhā loko , ettha te vattate vaso ’’ ti .( ma . ni .1.503)–

Ettha okāsaloko vutto .

Tesu idha sattaloko adhippeto .

Sattalokasmiñhi ye evarūpā sappurisā , te devadhammāti vuccanti .

TatthaM1.149 devāti sammutidevā , upapattidevā , visuddhidevāti tividhā .

Tesu mahāsammatakālato paṭṭhāya lokena ‘‘ devā ’’ ti sammatattā rājarājakumārādayo sammutidevā nāma .

Devaloke uppannā upapattidevā nāma .

Khīṇāsavā pana visuddhidevā nāma .

Vuttampi cetaṃ –

‘‘ Sammutidevā nāma rājāno deviyo rājakumārā .

Upapattidevā nāma bhummadeve upādāya taduttaridevā .

Visuddhidevā nāma buddhā paccekabuddhā khīṇāsavā ’’ ti ( cūḷani . dhotakamāṇavapucchāniddesa 32; pārāyanānugītigāthāniddesa 119).

Imesaṃ devānaṃ dhammāti devadhammā .

Vuccareti vuccanti .

Hirottappamūlakā hi kusalā dhammā kulasampadāyaV1.138 ceva devaloke nibbattiyā ca visuddhibhāvassa ca kāraṇattā kāraṇaṭṭhena tividhānampi tesaṃ devānaṃ dhammāti devadhammā , tehi devadhammehi samannāgatā puggalāpi devadhammā .

Tasmā puggalādhiṭṭhānadesanāya te dhamme dassento ‘‘ santo sappurisā loke , devadhammāti vuccare ’’ ti āha .

Yakkho imaṃ dhammadesanaṃ sutvā pasannacitto bodhisattaṃ āha –

‘‘ paṇḍita , ahaṃ tumhākaṃ pasanno , ekaṃ bhātaraṃ demi , kataraṃ ānemī ’’ ti ?

‘‘ Kaniṭṭhaṃ ānehī ’’ ti .

‘‘ Paṇḍita , tvaṃ kevalaṃ devadhamme jānāsiyeva , na pana tesu vattasī ’’ ti .

‘‘ Kiṃ kāraṇā ’’ ti ?

‘‘ Yaṃkāraṇā jeṭṭhakaṃ ṭhapetvā kaniṭṭhaṃ āṇāpento jeṭṭhāpacāyikakammaṃ na karosī ’’ ti .

Devadhamme cāhaṃ , yakkha , jānāmi , tesu ca vattāmi .

Mayañhi imaṃ araññaṃ etaṃ nissāya paviṭṭhā .

Etassa hi atthāya amhākaṃ pitaraṃ etassa mātā rajjaṃ yāci , amhākaṃ pana pitā taṃ varaṃ adatvā amhākaṃ anurakkhaṇatthāya araññavāsaṃ anujāni .

So kumāro anuvattitvā amhehi saddhiṃ āgato .

‘‘ Taṃ araññe eko yakkho khādī ’’ ti vuttepi na koci saddahissati , tenāhaṃ garahabhayabhīto tameva āṇāpemīti .

‘‘ Sādhu sādhu paṇḍita , tvaṃ devadhamme ca jānāsi , tesu ca vattasī ’’ tiP1.133 pasanno yakkho bodhisattassa sādhukāraṃ datvā dvepi bhātaro ānetvā adāsi .

Atha naṃ bodhisatto āha –

‘‘ samma , tvaṃ pubbe attanā katena pāpakammena paresaṃ maṃsalohitakhādako yakkho hutvā nibbatto , idānipi pāpameva karosi , idaṃ te pāpakammaṃ nirayādīhi muccituṃ okāsaṃ na dassatiM1.150 , tasmā ito paṭṭhāya pāpaṃ pahāya kusalaṃ karohī ’’ ti .

Asakkhi ca pana taṃ dametuṃ .

So taṃ yakkhaṃ dametvā tena saṃvihitārakkho tattheva vasanto ekadivasaṃ nakkhattaṃ oloketvā pitu kālakatabhāvaṃ ñatvā yakkhaṃ ādāya bārāṇasiṃ gantvā rajjaṃ gahetvā candakumārassa oparajjaṃ , sūriyakumārassa senāpatiṭṭhānaṃ , datvā yakkhassa ramaṇīye ṭhāne āyatanaṃ kāretvā , yathā so aggamālaṃ aggapupphaṃ aggabhattañca labhati , tathā akāsi .

So dhammena rajjaṃ kāretvā yathākammaṃ gato .

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā dassetvā saccāni pakāsesi , saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi .

Sammāsambuddhopi dve vatthūni kathetvā anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi –

‘‘ tadā dakarakkhaso bahubhaṇḍikabhikkhu ahosi , sūriyakumāro ānando , candakumāro sāriputto , jeṭṭhakabhātā mahisāsakumāro pana ahameva ahosin ’’ ti .

Devadhammajātakavaṇṇanā chaṭṭhā .

Issues

Select Version

( Paṭhamo bhāgo )

( Paṭhamo bhāgo )