[106]6. Udañcanījātakavaṇṇanā
Sukhaṃ vata maṃ jīvantan ti idaṃ satthā jetavane viharanto thullakumārikāpalobhanaṃ ārabbha kathesi .
Vatthu terasakanipāte cūḷanāradakassapajātake ( jā .1.13.40 ādayo ) āvi bhavissati .
Taṃ pana bhikkhuṃ satthā ‘‘ saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu ukkaṇṭhitosī ’’ ti pucchitvā ‘‘ saccaṃ , bhagavā ’’ ti vutte ‘‘ kattha te cittaṃ paṭibaddhan ’’ ti pucchi .
So ‘‘ ekissā thullakumārikāyā ’’ ti āha .
Atha
M1.441 naṃ satthā ‘‘ ayaṃ te bhikkhu anatthakārikā , pubbepi tvaṃ etaṃ nissāya sīlabyasanaṃ patvā kampanto vicaramāno paṇḍite nissāya sukhaṃ labhī ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārenteti atītavatthupi cūḷanāradakassapajātakeyeva āvi bhavissati .
Tadā pana bodhisatto sāyaṃ phalāphale ādāya āgantvā paṇṇasālādvāraṃ vivaritvā pavisitvā puttaṃ cūḷatāpasaṃ etadavoca ‘‘ tāta , tvaṃ aññesu divasesu dārūni āharasi , pānīyaṃ paribhojanīyaṃ āharasi , aggiṃ karosi , ajja pana ekampi akatvā kasmā
V1.399 dummukho pajjhāyanto nipannosī ’’ ti ?‘‘ Tāta , tumhesu phalāphalatthāya gatesu ekā itthī āgantvā maṃ palobhetvā ādāya gantuṃ ārabhi , ahaṃ pana ‘ tumhehi vissajjito gamissāmī ’ ti na gacchiṃ , asukaṭṭhāne pana naṃ nisīdāpetvā āgatomhi , idāni gacchāmahaṃ tātā ’’ ti .
Bodhisatto ‘‘ na sakkā etaṃ nivattetun ’’ ti ñatvā ‘‘ tena hi , tāta , gaccha , esā pana taṃ netvā yadā macchamaṃsādīni
P1.417 vā khāditukāmā bhavissati , sappiloṇataṇḍulādīhi vā panassā attho bhavissati , tadā ‘ idañcidañcāharā ’ ti taṃ kilamessati .Tadā mayhaṃ guṇaṃ saritvā palāyitvā idheva āgaccheyyāsī ’’ ti vissajjesi .
So tāya saddhiṃ manussapathaṃ agamāsi .
Atha naṃ sā attano vasaṃ gametvā ‘‘ maṃsaṃ āhara , macchaṃ āharā ’’ ti yena yena atthikā hoti , taṃ taṃ āharāpeti .
Tadā so ‘‘ ayaṃ maṃ attano dāsaṃ viya kammakāraṃ viya ca katvā pīḷetī ’’ ti palāyitvā pitu santikaṃ āgantvā pitaraṃ vanditvā ṭhitakova imaṃ gāthamāha –
106.
‘‘ Sukhaṃ vata maṃ jīvantaṃ , pacamānā udañcanī ;
Corī jāyappavādena , telaṃ loṇañca yācatī ’’ ti .
Tattha sukhaṃ vata maṃ jīvantan ti tāta , tumhākaṃ santike maṃ sukhaṃ jīvantaṃ .
Pacamānāti tāpayamānā pīḷayamānā , yaṃ yaṃ vā khāditukāmā hoti , taṃ taṃ pacamānā .
Udakaṃ añcanti etāyāti udañcanī , cāṭito vā kūpato vā udakaussiñcanaghaṭikāyetaṃ nāmaṃ .
Sā pana udañcanī viya , udakaṃ viya ghaṭikā , yena yenatthikā hoti , taṃ taṃ ākaḍḍhatiyevāti attho
M1.442 .Corī jāyappavādenāti ‘‘ bhariyā ’’ ti nāmena ekā corī maṃ madhuravacanena upalāpetvā tattha netvā telaṃ loṇañca yañca aññaṃ icchati , taṃ sabbaṃ yācati , dāsaṃ viya kammakāraṃ viya ca katvā āharāpetīti tassā aguṇaṃ kathesi .
Atha naṃ bodhisatto assāsetvā ‘‘ hotu , tāta , ehi tvaṃ mettaṃ bhāvehi , karuṇaṃ bhāvehī ’’ ti cattāro brahmavihāre ācikkhi , ācikkhitvā kasiṇaparikammaṃ ācikkhi .
So na cirasseva abhiññā ca samāpattiyo ca uppādetvā brahmavihāre bhāvetvā saddhiṃ pitarā brahmaloke nibbatti .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi , saccapariyosāne so bhikkhu sotāpattiphale patiṭṭhahi .
‘‘ Tadā
V1.400 thullakumārikāva etarahi thullakumārikā .Cūḷatāpaso ukkaṇṭhitabhikkhu ahosi , pitā pana ahameva ahosin ’’ ti .
Udañcanījātakavaṇṇanā chaṭṭhā .