[144]4. Naṅguṭṭhajātakavaṇṇanā
Bahumpetaṃ asabbhi jātavedāti idaṃ satthā jetavane viharanto ājīvakānaṃ micchātapaṃ ārabbha kathesi .
Tadā kira ājīvakā jetavanapiṭṭhiyaṃ nānappakāraṃ micchātapaṃ caranti .
Sambahulā
V1.471 bhikkhū tesaṃ ukkuṭikappadhānavaggulivatakaṇṭakāpassayapañcātapatapanādibhedaṃ micchātapaṃ disvā bhagavantaṃ pucchiṃsu ‘‘ atthi nu kho , bhante , imaṃ micchātapaṃ nissāya kusalaṃ vā vuḍḍhi vā ’’ ti .Satthā ‘‘ na , bhikkhave , evarūpaṃ micchātapaṃ nissāya kusalaṃ vā vuḍḍhi vā atthi , pubbe paṇḍitā ‘ evarūpaṃ tapaṃ nissāya kusalaṃ vā vuḍḍhi vā bhavissatī ’ ti saññāya jātaggiṃ gahetvā araññaṃ pavisitvā aggijuhanādivasena kiñci vuḍḍhiṃ apassantā aggiṃ udakena nibbāpetvā kasiṇaparikammaṃ katvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokaparāyaṇā ahesun ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte
P1.494 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto udiccabrāhmaṇakule nibbatti .Tassa jātadivase mātāpitaro jātaggiṃ gahetvā ṭhapesuṃ .
Atha naṃ soḷasavassakāle etadavocuṃ ‘‘ mayaṃ te , putta , jātadivase aggiṃ gaṇhimha .
Sacesi agāraṃ ajjhāvasitukāmo , tayo vede uggaṇha .
Atha brahmalokaṃ gantukāmo , aggiṃ gahetvā araññaṃ pavisitvā aggiṃ paricaranto mahābrahmānaṃ ārādhetvā brahmalokaparāyaṇo hohī ’’ ti .
So ‘‘ na mayhaṃ agārena attho ’’ ti aggiṃ gahetvā araññaṃ pavisitvā assamapadaṃ māpetvā aggiṃ paricaranto araññe vihāsi .
So ekadivasaṃ paccantagāmake godakkhiṇaṃ labhitvā taṃ goṇaṃ
M1.520 assamapadaṃ netvā cintesi ‘‘ aggibhagavantaṃ gomaṃsaṃ khādāpessāmī ’’ ti .Athassa etadahosi ‘‘ idha loṇaṃ natthi , aggibhagavā aloṇaṃ khādituṃ na sakkhissati , gāmato loṇaṃ āharitvā aggibhagavantaṃ saloṇakaṃ khādāpessāmī ’’ ti .
So taṃ tattheva bandhitvā loṇatthāya gāmakaṃ agamāsi .
Tasmiṃ gate sambahulā luddakā taṃ ṭhānaṃ āgatā .
Goṇaṃ disvā vadhitvā maṃsaṃ pacitvā khāditvā naṅguṭṭhañca jaṅghañca cammañca tattheva chaḍḍetvā avasesamaṃsaṃ ādāya agamaṃsu .
Brāhmaṇo āgantvā naṅguṭṭhādimattameva disvā cintesi ‘‘ ayaṃ aggibhagavā attano santakampi rakkhituṃ na sakkoti , maṃ pana kadā rakkhissati .
Iminā aggiparicaraṇena niratthakena bhavitabbaṃ , natthi itonidānaṃ kusalaṃ vā vuḍḍhi vā ’’ ti .
So aggiparicariyāya vigatacchando ‘‘ hambho aggibhagavā , tvaṃ attanopi santakaṃ rakkhituṃ asakkonto maṃ kadā rakkhissasi , maṃsaṃ natthi , ettakenapi tussāhī ’’ ti naṅguṭṭhādīni aggimhi pakkhipanto imaṃ gāthamāha –
144.
‘‘ Bahumpetaṃ asabbhi jātaveda , yaṃ taṃ vāladhinābhipūjayāma ;
Maṃsārahassa
P1.495 natthajja maṃsaṃ , naṅguṭṭhampi bhavaṃ paṭiggahātū ’’ ti .Tattha
V1.472 bahumpetan ti ettakampi bahuṃ .Asabbhīti asappurisa asādhujātika .
Jātavedāti aggiṃ ālapati .
Aggi hi jātamattova vediyati paññāyati pākaṭo hoti , tasmā ‘‘ jātavedo ’’ ti vuccati .
Yaṃ taṃ vāladhinābhipūjayāmāti yaṃ ajja mayaṃ attanopi santakaṃ rakkhituṃ asamatthaṃ bhagavantaṃ vāladhinā abhipūjayāma , etampi tava bahumevāti dasseti .
Maṃsārahassāti maṃsaṃ arahassa tuyhaṃ natthi ajja maṃsaṃ .
Naṅguṭṭhampi bhavaṃ paṭiggahātūti attano santakaṃ rakkhituṃ asakkonto bhavaṃ imaṃ sajaṅghacammaṃ naṅguṭṭhampi paṭiggaṇhātūti .
Evaṃ vatvā mahāsatto aggiṃ udakena nibbāpetvā isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi .
Satthā
M1.521 imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ nibbutaggitāpaso ahameva tena samayenā ’’ ti .
Naṅguṭṭhajātakavaṇṇanā catutthā .