[65]5. Anabhiratijātakavaṇṇanā
Yathā nadī ca pantho cāti idaṃ satthā jetavane viharanto tathārūpaṃyeva upāsakaṃ ārabbha kathesi .
So pana pariggaṇhanto tassā dussīlabhāvaṃ ñatvā bhaṇḍito cittabyākulatāya sattaṭṭha divase upaṭṭhānaṃ nāgamāsi .
So ekadivasaṃ vihāraṃ gantvā tathāgataṃ vanditvā nisinno ‘‘ kasmā sattaṭṭha divasāni nāgatosī ’’ ti vutte ‘‘ bhariyā me , bhante , dussīlā , tassā upari byākulacittatāya nāgatomhī ’’ ti āha .
Satthā ‘‘ upāsaka , itthīsu ‘ anācārā etā ’ ti kopaṃ akatvā majjhatteneva bhavituṃ vaṭṭatīti pubbepi te paṇḍitā kathayiṃsu , tvaṃ pana bhavantarena paṭicchannattā taṃ kāraṇaṃ na sallakkhesī ’’ ti vatvā tena yācito atītaṃ āhari .
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto purimanayeneva disāpāmokkho ācariyo ahosi .
Athassa antevāsiko bhariyāya dosaṃ disvā byākulacittatāya katipāhaṃ anāgantvā ekadivasaṃ ācariyena pucchito taṃ kāraṇaṃ nivedesi .
Athassa ācariyo ‘‘ tāta , itthiyo nāma sabbasādhāraṇā
P1.302 , tāsu ‘ dussīlā etā ’ ti paṇḍitā kopaṃ na karontī ’’ ti vatvā ovādavasena imaṃ gāthamāha – 65.
‘‘ Yathā nadī ca panto ca , pānāgāraṃ sabhā papā ;
Evaṃ lokitthiyo nāma , nāsaṃ kujjhanti paṇḍitā ’’ ti .
Tattha yathā nadīti yathā anekatitthā nadī nhānatthāya sampattasampattānaṃ caṇḍālādīnampi khattiyādīnampi sādhāraṇā , na tattha koci nhāyituṃ na labhati nāma .
‘‘ Pantho ’’ tiādīsupi yathā mahāmaggopi sabbesaṃ sādhāraṇo
M1.320 , na koci tena gantuṃ na labhati .Pānāgāra mpi surāgehaṃ sabbesaṃ sādhāraṇaṃ , yo yo pātukāmo , sabbo tattha pavisateva .
Puññatthikehi tattha tattha manussānaṃ nivāsatthāya katā sabhā pi sādhāraṇā , na tattha koci pavisituṃ na labhati .
Mahāmagge
V1.290 pānīyacāṭiyo ṭhapetvā katā papā pi sabbesaṃ sādhāraṇā , na tattha koci pānīyaṃ pivituṃ na labhati .Evaṃ lokitthiyo nāmāti evameva tāta māṇava imasmiṃ loke itthiyopi sabbasādhāraṇāva , teneva ca sādhāraṇaṭṭhena nadīpanthapānāgārasabhāpapāsadisā .
Tasmā nāsaṃ kujjhanti paṇḍitā , etāsaṃ itthīnaṃ ‘‘ lāmikā etā anācārā dussīlā sabbasādhāraṇā ’’ ti cintetvā paṇḍitā chekā buddhisampannā na kujjhantīti .
Evaṃ bodhisatto antevāsikassa ovādaṃ adāsi , so taṃ ovādaṃ sutvā majjhatto ahosi .
Bhariyāpissa ‘‘ ācariyena kiramhi ñātā ’’ ti tato paṭṭhāya pāpakammaṃ na akāsi .
Tassapi upāsakassa bhariyā ‘‘ satthārā kiramhi ñātā ’’ ti tato paṭṭhāya pāpakammaṃ na akāsi .
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsesi , saccapariyosāne upāsako sotāpattiphale patiṭṭhahi .
Satthāpi anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā jayampatikāva etarahi jayampatikā , ācariyabrāhmaṇo pana ahameva ahosin ’’ ti .
Anabhiratijātakavaṇṇanā pañcamā .