[93]3. Vissāsabhojanajātakavaṇṇanā
Na
M1.411 vissase avissattheti idaṃ satthā jetavane viharanto vissāsabhojanaṃ ārabbha kathesi .Tasmiṃ kira samaye yebhuyyena bhikkhū ‘‘ mātarā no dinnaṃ , pitarā no dinnaṃ , bhātarā , bhaginiyā , cūḷamātarā , cūḷapitarā , mātulena , mātulāniyā dinnaṃ .
Amhākaṃ gihikālepi bhikkhukālepi ete dātuṃ yuttarūpāvā ’’ ti ñātīhi dinne cattāro paccaye vissatthā hutvā apaccavekkhitvā paribhuñjanti .
Satthā taṃ kāraṇaṃ ñatvā ‘‘ bhikkhūnaṃ mayā dhammadesanaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti bhikkhū sannipātāpetvā ‘‘ bhikkhave , bhikkhunā nāma ñātīhipi aññātīhipi
P1.388 dinnake cattāro paccaye paccavekkhitvāva paribhogo kātabbo .Apaccavekkhitvā paribhogaṃ katvā hi kālaṃ kurumāno bhikkhu yakkhapetaattabhāvato na muccati , apaccavekkhitaparibhogo nāmesa visaparibhogasadiso .
Visañhi vissāsikena dinnakampi avissāsikena dinnakampi māretiyeva .
Pubbepi vissāsena dinnaṃ visaṃ paribhuñjitvā jīvitakkhayaṃ pattā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte
V1.371 bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto mahāvibhavo seṭṭhi ahosi .Tasseko gopālako kiṭṭhasambādhasamaye gāvo gahetvā araññaṃ pavisitvā tattha gosālaṃ katvā rakkhanto vasati .
Seṭṭhino ca kālena kālaṃ gorasaṃ āharati .
Athassa gosālāya avidūre sīho nivāsaṃ gaṇhi .
Gāvīnaṃ sīhasantāsena milātānaṃ khīraṃ mandaṃ ahosi .
Atha naṃ ekadivasaṃ sappiṃ ādāya āgataṃ seṭṭhi pucchi ‘‘ kiṃ nu kho , samma gopālaka , mandaṃ sappī ’’ ti ?
So taṃ kāraṇaṃ ācikkhi .
‘‘ Atthi pana , samma , tassa sīhassa katthaci paṭibandho ’’ ti ?
‘‘ Atthissa sāmi , ekāya migamātukāya saddhiṃ saṃsaggo ’’ ti .
‘‘ Sakkā pana taṃ gāhāpetun ’’ ti ?
‘‘ Sakkā , sāmī ’’ ti .
‘‘ Tena hi taṃ gahetvā tassā nalāṭato paṭṭhāya sarīre lomāni visena punappunaṃ rajitvā sukkhāpetvā dve tayo divase atikkāmetvā taṃ migamātukaṃ vissajjehi , so tassā sinehena sarīraṃ lehitvā jīvitakkhayaṃ pāpuṇissati .
Athassa cammanakhadāṭhā ceva vasañca maṃsañca gahetvā āgaccheyyāsī ’’ ti halāhalavisaṃ datvā uyyojesi .
So
M1.412 gopālako jālaṃ khipitvā upāyena taṃ migamātukaṃ gaṇhitvā tathā akāsi .Sīho taṃ disvāva balavasinehena tassā sarīraṃ lehitvā jīvitakkhayaṃ pāpuṇi .
Gopālakopi cammādīni gahetvā bodhisattassa santikaṃ agamāsi .
Bodhisatto taṃ kāraṇaṃ ñatvā ‘‘ paresu sineho nāma na kātabbo , evaṃ balasampannopi sīho migarājā kilesavasena saṃsaggaṃ nissāya migamātukāya sarīraṃ lehanto visaparibhogaṃ katvā jīvitakkhayaṃ patto ’’ ti vatvā sampattaparisāya dhammaṃ desento imaṃ gāthamāha –
93.
‘‘ Na
P1.389 vissase avissatthe , vissatthepi na vissase ;Vissāsā bhayamanveti , sīhaṃva migamātukā ’’ ti .
Tatrāyaṃ saṅkhepattho – yo pubbe sabhayo attani avissattho ahosi , tasmiṃ avissatthe , yo pubbepi nibbhayo attani vissāsikoyeva , tasmiṃ vissatthepi na vissase , neva vissāsaṃ kareyya .
Kiṃkāraṇā ?
Vissāsā bhayamanveti , yo hi mittepi amittepi vissāso , tato bhayameva āgacchati .
Kathaṃ ?
Sīhaṃva migamātukā , yathā mittasanthavavasena katavissāsāya migamātukāya santikā sīhassa bhayaṃ anveti , upagataṃ sampattanti attho .
Yathā vā vissāsavasena sīhaṃ migamātukā anvetā upagatātipi attho .
Evaṃ
V1.372 bodhisatto sampattaparisāya dhammaṃ desetvā dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato .Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi –
‘‘ tadā mahāseṭṭhi ahameva ahosin ’’ ti .
Vissāsabhojanajātakavaṇṇanā tatiyā .