[17]7. Mālutajātakavaṇṇanā
Kāḷe
V1.167 vā yadi vā juṇheti idaṃ satthā jetavane viharanto dve vuḍḍhapabbajite ārabbha kathesi .Te kira kosalajanapade
P1.165 ekasmiṃ araññāvāse vasanti .Eko kāḷatthero nāma , eko juṇhatthero nāma .
Athekadivasaṃ juṇho kāḷaṃ pucchi ‘‘ bhante kāḷa , sītaṃ nāma kasmiṃ kāle hotī ’’ ti .
So ‘‘ kāḷe hotī ’’ ti āha .
Athekadivasaṃ kāḷo juṇhaṃ pucchi –
‘‘ bhante juṇha , sītaṃ nāma kasmiṃ kāle hotī ’’ ti .
So ‘‘ juṇhe hotī ’’ ti āha .
Te ubhopi attano kaṅkhaṃ chindituṃ asakkontā satthu santikaṃ gantvā satthāraṃ vanditvā ‘‘ bhante , sītaṃ nāma kasmiṃ kāle hotī ’’ ti pucchiṃsu .
Satthā tesaṃ kathaṃ sutvā ‘‘ pubbepi ahaṃ , bhikkhave , tumhākaṃ imaṃ pañhaṃ kathesiṃ , bhavasaṅkhepagatattā pana na sallakkhayitthā ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Atīte ekasmiṃ pabbatapāde sīho ca byaggho ca dve sahāyā ekissāyeva guhāya vasanti .
Tadā bodhisattopi isipabbajjaṃ pabbajitvā tasmiṃyeva pabbatapāde vasati .
Athekadivasaṃ tesaṃ sahāyakānaṃ sītaṃ nissāya vivādo udapādi .
Byaggho ‘‘ kāḷeyeva sītaṃ hotī ’’ ti āha .
Sīho ‘‘ juṇheyeva sītaṃ hotī ’’ ti āha .
Te ubhopi attano kaṅkhaṃ chindituṃ asakkontā bodhisattaṃ pucchiṃsu .
Bodhisatto imaṃ gāthamāha –
17.
‘‘ Kāḷe vā yadi vā juṇhe , yadā vāyati māluto ;
Vātajāni hi sītāni , ubhotthamaparājitā ’’ ti .
Tattha
M1.182 kāḷe vā yadi vā juṇheti kāḷapakkhe vā juṇhapakkhe vā .Yadā vāyati mālutoti yasmiṃ samaye puratthimādibhedo vāto vāyati , tasmiṃ samaye sītaṃ hoti .
Kiṃkāraṇā ?
Vātajāni hi sītāni , yasmā vāte vijjanteyeva sītāni honti , kāḷapakkho vā juṇhapakkho vā ettha apamāṇanti vuttaṃ hoti .
Ubhotthamaparājitāti ubhopi tumhe imasmiṃ pañhe aparājitāti .
Evaṃ bodhisatto te sahāyake saññāpesi .
Satthāpi ‘‘ bhikkhave , pubbepi mayā tumhākaṃ ayaṃ pañho kathito ’’ ti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsesi , saccapariyosāne
P1.166 dvepi therā sotāpattiphale patiṭṭhahiṃsu .Satthā anusandhiṃ
V1.168 ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi ‘‘ tadā byaggho kāḷo ahosi , sīho juṇho , pañhavissajjanakatāpaso pana ahameva ahosin ’’ ti .Mālutajātakavaṇṇanā sattamā .