[68]8. Sāketajātakavaṇṇanā
Yasmiṃ
V1.296 mano nivisatīti idaṃ satthā sāketaṃ nissāya añjanavane viharanto ekaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha kathesi .Bhagavato kira bhikkhusaṅghaparivutassa sāketaṃ piṇḍāya pavisanakāle eko sāketanagaravāsī mahallakabrāhmaṇo nagarato bahi gacchanto antaradvāre dasabalaṃ disvā pādesu patitvā gopphakesu gāḷhaṃ gahetvā ‘‘ tāta , nanu nāma puttehi jiṇṇakāle mātāpitaro paṭijaggitabbā , kasmā ettakaṃ
P1.309M1.327 kālaṃ amhākaṃ attānaṃ na dassesi ?Mayā tāva diṭṭhosi , mātaraṃ pana passituṃ ehī ’’ ti satthāraṃ gahetvā attano gehaṃ agamāsi .
Satthā tattha gantvā nisīdi paññatte āsane saddhiṃ bhikkhusaṅghena .
Brāhmaṇīpi āgantvā satthu pādesu patitvā ‘‘ tāta , ettakaṃ kālaṃ kahaṃ gatosi , nanu nāma mātāpitaro mahallakakāle upaṭṭhātabbā ’’ ti paridevi .
Puttadhītaropi ‘‘ etha , bhātaraṃ vandathā ’’ ti vandāpesi .
Ubho tuṭṭhamānasā mahādānaṃ adaṃsu .
Satthā bhattakiccaṃ niṭṭhāpetvā tesaṃ dvinnampi janānaṃ jarāsuttaṃ ( su . ni .810 ādayo ) kathesi .
Suttapariyosāne ubhopi anāgāmiphale patiṭṭhahiṃsu .
Satthā uṭṭhāyāsanā añjanavanameva agamāsi .
Bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannisinnā kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ ‘‘ āvuso , brāhmaṇo ‘ tathāgatassa pitā suddhodano , mātā mahāmāyā ’ ti jānāti , jānantova saddhiṃ brāhmaṇiyā tathāgataṃ ‘ amhākaṃ putto ’ ti vadati , satthāpi adhivāseti .
Kiṃ nu kho kāraṇan ’’ ti ?
Satthā tesaṃ kathaṃ sutvā ‘‘ bhikkhave , ubhopi te attano puttameva ‘ putto ’ ti vadantī ’’ ti vatvā atītaṃ āhari .
Bhikkhave , ayaṃ brāhmaṇo atīte nirantaraṃ pañca jātisatāni mayhaṃ pitā ahosi , pañca jātisatāni cūḷapitā , pañca jātisatāni mahāpitā .
Esāpi brāhmaṇī nirantarameva pañca jātisatāni mātā ahosi , pañca jātisatāni cūḷamātā , pañca jātisatāni mahāmātā .
Evāhaṃ diyaḍḍhajātisahassaṃ brāhmaṇassa hatthe saṃvaḍḍho , diyaḍḍhajātisahassaṃ brāhmaṇiyā hatthe saṃvaḍḍhoti tīṇi jātisahassāni kathetvā abhisambuddho hutvā imaṃ gāthamāha –
68.
‘‘ Yasmiṃ mano nivisati , cittañcāpi pasīdati ;
Adiṭṭhapubbake pose , kāmaṃ tasmimpi vissase ’’ ti .
Tattha
V1.297 yasmiṃ mano nivisatīti yasmiṃ puggale diṭṭhamatteyeva cittaṃ patiṭṭhāti .Cittañcāpi pasīdatīti yasmiṃ diṭṭhamatte cittaṃ pasīdati , mudukaṃ hoti .
Adiṭṭhapubbake poseti pakatiyā tasmiṃ attabhāve adiṭṭhapubbepi
M1.328 puggale .Kāmaṃ tasmimpi vissaseti anubhūtapubbasineheneva tasmimpi puggale ekaṃsena vissase , vissāsaṃ āpajjatiyevāti attho .
Evaṃ
P1.310 satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi –‘‘ tadā brāhmaṇo ca brāhmaṇī ca ete eva ahesuṃ , putto pana ahameva ahosin ’’ ti .
Sāketajātakavaṇṇanā aṭṭhamā .