Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā
( Paṭhamo bhāgo )
Ganthārambhakathā
Ganthārambhakathā
Karuṇāsītalahadayaṃ
V1.1M1.1P1.1 , paññāpajjotavihatamohatamaṃ ;Sanarāmaralokagaruṃ , vande sugataṃ gativimuttaṃ .
Buddhopi buddhabhāvaṃ , bhāvetvā ceva sacchikatvā ca ;
Yaṃ upagato gatamalaṃ , vande tamanuttaraṃ dhammaṃ .
Sugatassa orasānaṃ , puttānaṃ mārasenamathanānaṃ ;
Aṭṭhannampi samūhaṃ , sirasā vande ariyasaṅghaṃ .
Iti
V1.2 me pasannamatino , ratanattayavandanāmayaṃ puññaṃ ;Yaṃ suvihatantarāyo , hutvā tassānubhāvena .
Majjhimapamāṇasuttaṅkitassa idha majjhimāgamavarassa ;
Buddhānubuddhasaṃvaṇṇitassa paravādamathanassa .
Atthappakāsanatthaṃ , aṭṭhakathā ādito vasisatehi ;
Pañcahi yā saṅgītā , anusaṅgītā ca pacchāpi .
Sīhaḷadīpaṃ pana ābhatātha vasinā mahāmahindena ;
Ṭhapitā sīhaḷabhāsāya , dīpavāsīnamatthāya .
Apanetvāna tatohaṃ , sīhaḷabhāsaṃ manoramaṃ bhāsaṃ ;
Tantinayānucchavikaṃ , āropento vigatadosaṃ .
Samayaṃ
M1.2 avilomento , therānaṃ theravaṃsadīpānaṃ ;Sunipuṇavinicchayānaṃ , mahāvihāre nivāsīnaṃ .
Hitvā punappunāgatamatthaṃ , atthaṃ pakāsayissāmi ;
Sujanassa ca tuṭṭhatthaṃ , ciraṭṭhitatthañca dhammassa .
Sīlakathā
P1.2 dhutadhammā , kammaṭṭhānāni ceva sabbāni ;Cariyāvidhānasahito , jhānasamāpattivitthāro .
Sabbā ca abhiññāyo , paññāsaṅkalananicchayo ceva ;
Khandhādhātāyatanindriyāni ariyāni ceva cattāri .
Saccāni
V1.3 paccayākāradesanā suparisuddhanipuṇanayā ;Avimuttatantimaggā , vipassanābhāvanā ceva .
Iti pana sabbaṃ yasmā , visuddhimagge mayā suparisuddhaṃ ;
Vuttaṃ tasmā bhiyyo , na taṃ idha vicārayissāmi .
‘‘ Majjhe visuddhimaggo , esa catunnampi āgamānañhi ;
Ṭhatvā pakāsayissati , tattha yathābhāsitamatthaṃ ’’.
Icceva kato tasmā , tampi gahetvāna saddhimetāya ;
Aṭṭhakathāya vijānatha , majjhimasaṅgītiyā atthanti .
Nidānakathā
1. Tattha majjhimasaṅgīti nāma paṇṇāsato mūlapaṇṇāsā majjhimapaṇṇāsā uparipaṇṇāsāti paṇṇāsattayasaṅgahā .
Vaggato ekekāya paṇṇāsāya pañca pañca vagge katvā pannarasavaggasamāyogā .
Suttato diyaḍḍhasuttasataṃ dve ca suttantā .
Padato tevīsuttarapañcasatādhikāni asītipadasahassāni .
Tenāhu porāṇā –
‘‘ Asītipadasahassāni , bhiyyo pañcasatāni ca ;
Puna tevīsati vuttā , padamevaṃ vavatthitan ’’ ti .
Akkharato
M1.3 satta akkharasatasahassāni cattālīsañca sahassāni tepaññāsañca akkharāni .Bhāṇavārato asīti bhāṇavārā tevīsapadādhiko ca upaḍḍhabhāṇavāro .
Anusandhito pucchānusandhi-ajjhāsayānusandhi-yathānusandhivasena saṅkhepato tividho anusandhi .
Vitthārato panettha tīṇi anusandhisahassāni nava ca satāni honti .
Tenāhu porāṇā –
‘‘ Tīṇi
V1.4 sandhisahassāni , tathā navasatāni ca ;Anusandhinayā ete , majjhimassa pakāsitā ’’ ti .
Tattha paṇṇāsāsu mūlapaṇṇāsā ādi , vaggesu mūlapariyāyavaggo , suttesu mūlapariyāyasuttaṃ .
Tassāpi ‘‘ evaṃ me sutan ’’ tiādikaṃ āyasmatā ānandena paṭhamamahāsaṅgītikāle vuttaṃ nidānamādi .
Sā panesā paṭhamamahāsaṅgīti sumaṅgalavilāsiniyā dīghanikāyaṭṭhakathāya ādimhi vitthāritā .
Tasmā sā tattha vitthāritanayeneva veditabbā .