Catusaccapabbavaṇṇanā
119. Evaṃ sattabojjhaṅgavasena dhammānupassanaṃ vibhajitvā idāni catusaccavasena vibhajituṃ puna caparan tiādimāha .
Tattha idaṃ dukkhanti yathābhūtaṃ pajānātīti ṭhapetvā taṇhaṃ tebhūmake dhamme ‘‘ idaṃ dukkhan ’’ ti yathāsabhāvato pajānāti , tasseva kho pana dukkhassa janikaṃ samuṭṭhāpikaṃ purimataṇhaṃ ‘‘ ayaṃ dukkhasamudayo ’’ ti , ubhinnaṃ appavattiṃ nibbānaṃ ‘‘ ayaṃ dukkhanirodho ’’ ti , dukkhaparijānanaṃ samudayapajahanaṃ nirodhasacchikaraṇaṃ ariyamaggaṃ ‘‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’’ ti yathāsabhāvato pajānātīti attho .
Avasesā ariyasaccakathā visuddhimagge vitthāritāyeva .
Iti ajjhattaṃ vāti evaṃ attano vā cattāri saccāni
P1.301 pariggaṇhitvā , parassa vā , kālena vā attano , kālena vā parassa cattāri saccāni pariggaṇhitvā dhammesu dhammānupassī viharati .Samudayavayā panettha catunnaṃ saccānaṃ yathāsambhavato uppattinivattivasena veditabbā .
Ito paraṃ vuttanayameva .
Kevalañhi
V1.311 idha catusaccapariggāhikā sati dukkhasaccanti evaṃ yojanaṃ katvā saccapariggāhakassa bhikkhuno niyyānamukhaṃ veditabbaṃ .Sesaṃ tādisamevāti .
Catusaccapabbavaṇṇanā niṭṭhitā .
Ettāvatā
M1.305 ānāpānaṃ catuiriyāpathaṃ catusampajaññaṃ dvattiṃsākāraṃ catudhātuvavatthānaṃ navasivathikā vedanānupassanā cittānupassanā nīvaraṇapariggaho khandhapariggaho āyatanapariggaho bojjhaṅgapariggaho saccapariggahoti ekavīsati kammaṭṭhānāni vuttāni .Tesu ānāpānaṃ dvattiṃsākāro navasivathikāti ekādasa appanākammaṭṭhānāni honti .
Dīghabhāṇakamahāsīvatthero pana ‘‘ navasivathikā ādīnavānupassanāvasena vuttā ’’ ti āha .
Tasmā tassa matena dveyeva appanākammaṭṭhānāni , sesāni upacārakammaṭṭhānāni .
Kiṃ panetesu sabbesu abhiniveso jāyatīti ?
Na jāyati .
Iriyāpathasampajaññanīvaraṇabojjhaṅgesu hi abhiniveso na jāyati , sesesu jāyatīti .
Mahāsīvatthero panāha –
‘‘ etesupi abhiniveso jāyati , ayañhi atthi nu kho me cattāro iriyāpathā , udāhu natthi , atthi nu kho me catusampajaññaṃ , udāhu natthi , atthi nu kho me pañcanīvaraṇā , udāhu natthi , atthi nu kho me sattabojjhaṅgā , udāhu natthīti evaṃ pariggaṇhāti , tasmā sabbattha abhiniveso jāyatī ’’ ti .
137. Yo hi koci , bhikkhaveti yo hi koci bhikkhu vā bhikkhunī vā upāsako vā upāsikā vā .
Evaṃ bhāveyyāti ādito paṭṭhāya vuttena bhāvanānukkamena bhāveyya .
Pāṭikaṅkhan ti paṭikaṅkhitabbaṃ , avassaṃ bhāvīti attho .
Aññāti arahattaṃ .
Sati vā upādiseseti upādānasese vā sati
P1.302 aparikkhīṇe .Anāgāmitāti anāgāmibhāvo .
Evaṃ sattannaṃ vassānaṃ vasena sāsanassa niyyānikabhāvaṃ dassetvā puna tato appatarepi kāle dassento ‘‘ tiṭṭhantu , bhikkhave ’’ tiādimāha .
Sabbampi cetaṃ majjhimasseva neyyapuggalassa vasena vuttaṃ .
Tikkhapaññaṃ pana sandhāya –
‘‘ pāto anusiṭṭho sāyaṃ visesaṃ adhigamissati , sāyaṃ anusiṭṭho pāto visesaṃ adhigamissatī ’’ ti ( ma . ni .2.345) vuttaṃ .
Iti
V1.312M1.306 bhagavā ‘‘ evaṃniyyānikaṃ , bhikkhave , mama sāsanan ’’ ti dassetvā ekavīsatiyāpi ṭhānesu arahattanikūṭena desitaṃ desanaṃ niyyātento ‘‘ ekāyano ayaṃ , bhikkhave , maggo … pe … iti yaṃ taṃ vuttaṃ , idametaṃ paṭicca vuttan ’’ ti āha .Sesaṃ uttānatthamevāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Satipaṭṭhānasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .