Sekkhavāradutiyanayavaṇṇanā
7. Evaṃ
M1.42 bhagavā pathavīādīsu vatthūsu sabbasakkāyadhammamūlabhūtaṃ puthujjanassa pavattiṃ dassetvā idāni tesveva vatthūsu sekkhassa pavattiṃ dassento yopi so , bhikkhave , bhikkhu sekkhotiādimāha .Tattha yoti uddesavacanaṃ .
Soti niddesavacanaṃ .
Pi kāro sampiṇḍanattho ayampi dhammo aniyatotiādīsu viya .
Tena ca ārammaṇasabhāgena puggalaṃ sampiṇḍeti , no puggalasabhāgena , heṭṭhato hi puggalā diṭṭhivipannā , idha diṭṭhisampannā , na tesaṃ sabhāgatā atthi .
Ārammaṇaṃ pana heṭṭhā puggalānampi tadeva , imesampi tadevāti .
Tena vuttaṃ ‘‘ ārammaṇasabhāgena puggalaṃ sampiṇḍeti no puggalasabhāgenā ’’ ti .
Yopi soti iminā pana sakalena vacanena idāni vattabbaṃ sekkhaṃ dassetīti veditabbo .
Bhikkhave , bhikkhūti idaṃ vuttanayameva .
Sekkhoti
V1.45 kenaṭṭhena sekkho ?Sekkhadhammappaṭilābhato sekkho .
Vuttañhetaṃ ‘‘ kittāvatā nu kho , bhante , sekkho hotīti ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu sekkhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti … pe … sekkhena sammāsamādhinā samannāgato hoti .
Ettāvatā kho bhikkhu , sekkho hotī ’’ ti ( saṃ . ni .5.13).
Apica sikkhatītipi sekkho .
Vuttañhetaṃ ‘‘ sikkhatīti kho bhikkhu tasmā sekkhoti vuccati .
Kiñca sikkhati ?
Adhisīlampi sikkhati , adhicittampi sikkhati , adhipaññampi sikkhati , sikkhatīti kho bhikkhu tasmā sekkhoti vuccatī ’’ ti ( a . ni .3.86).
Yopi kalyāṇaputhujjano anulomapaṭipadāya paripūrakārī sīlasampanno indriyesu guttadvāro bhojane mattaññū jāgariyānuyogamanuyutto pubbarattāpararattaṃ bodhipakkhiyānaṃ dhammānaṃ bhāvanānuyogamanuyutto viharati –
‘‘ ajja vā sve vā aññataraṃ sāmaññaphalaṃ adhigamissāmī ’’ ti , sopi vuccati sikkhatīti sekkhoti .
Imasmiṃ panatthe paṭivedhappattova sekkho adhippeto , no puthujjano .
Appattaṃ mānasaṃ etenāti appattamānaso .
Mānasan ti rāgopi cittampi arahattampi .
‘‘ Antalikkhacaro pāso , yvāyaṃ
P1.41 carati mānaso ’’ ti ( mahāva .33; saṃ . ni .1.151) ettha hi rāgoM1.43 mānasaṃ .‘‘ Cittaṃ mano mānasan ’’ ti ( dha . sa .65) ettha cittaṃ .
‘‘ Appattamānaso sekkho , kālaṃ kayirā janesutā ’’ ti ( saṃ . ni .1.159) ettha arahattaṃ .
Idhāpi arahattameva adhippetaṃ .
Tena appattārahattoti vuttaṃ hoti .
Anuttaran ti seṭṭhaṃ , asadisanti attho .
Catūhi yogehi khemaṃ ananuyuttanti yogakkhemaṃ , arahattameva adhippetaṃ .
Patthayamānoti dve patthanā taṇhāpatthanā ca , chandapatthanā ca .
‘‘ Patthayamānassa hi pajappitāni , pavedhitaṃ vāpi pakappitesū ’’ ti ( su . ni .908) ettha taṇhāpatthanā .
‘‘ Chinnaṃ pāpimato sotaṃ , viddhastaṃ vinaḷīkataṃ ;
Pāmojjabahulā hotha , khemaṃ pattattha bhikkhavo ’’ ti .( ma . ni .1.352)–
Ettha
V1.46 kattukamyatā kusalacchandapatthanā .Ayameva idhādhippetā .
Tena patthayamānoti taṃ yogakkhemaṃ pattukāmo adhigantukāmo tanninno tappoṇo tappabbhāroti veditabbo .
Viharatīti aññaṃ iriyāpathadukkhaṃ aññena iriyāpathena vicchinditvā aparipatantaṃ kāyaṃ harati .
Atha vā ‘‘ sabbe saṅkhārā aniccāti adhimuccanto saddhāya viharatī ’’ tiādināpi niddesanayenettha attho daṭṭhabbo .
Pathaviṃ pathavito abhijānātīti pathaviṃ pathavībhāvena abhijānāti , na puthujjano viya sabbākāraviparītāya saññāya sañjānāti .
Apica kho abhivisiṭṭhena ñāṇena jānāti , evaṃ pathavīti etaṃ pathavībhāvaṃ adhimuccanto eva naṃ aniccātipi dukkhātipi anattātipi evaṃ abhijānātīti vuttaṃ hoti .
Evañca naṃ abhiññatvā pathaviṃ mā maññīti vuttaṃ hoti .
Maññatīti maññi .
Ayaṃ pana maññī ca na maññī ca na vattabboti .
Etasmiñhi atthe idaṃ padaṃ nipātetvā vuttanti veditabbaṃ .
Ko panettha adhippāyoti .
Vuccate , puthujjano
P1.42 tāva sabbamaññanānaṃ appahīnattā maññatīti vutto .Khīṇāsavo pahīnattā na maññatīti .
Sekkhassa pana diṭṭhimaññanā pahīnā , itarā pana tanubhāvaṃ gatā , tena so maññatītipi na vattabbo puthujjano viya , na maññatītipi na vattabbo khīṇāsavo viyāti .
Pariññeyyaṃ tassāti tassa sekkhassa taṃ maññanāvatthu okkantaniyāmattā sambodhiparāyaṇattā ca tīhi pariññāhi pariññeyyaṃ , apariññeyyañca apariññātañca
M1.44 na hoti puthujjanassa viya , nopi pariññātaṃ khīṇāsavassa viya .Sesaṃ sabbattha vuttanayameva .
Sekkhavasena dutiyanayakathā niṭṭhitā .