Issues
Select Version
Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā
Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā

Sattarathavinītavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Sattarathavinītavaṇṇanā

259. SattaM2.63 rathavinītānīti vinītaassājāniyayutte satta rathe .
Yāvadeva , cittavisuddhatthātiV2.61 , āvuso , ayaṃ sīlavisuddhi nāma , yāvadeva , cittavisuddhatthā .
Cittavisuddhatthāti nissakkavacanametaṃ .
Ayaṃ panettha attho , yāvadeva , cittavisuddhisaṅkhātā atthā , tāva ayaṃ sīlavisuddhi nāma icchitabbā .
Yā pana ayaṃ cittavisuddhi , esā sīlavisuddhiyā attho , ayaṃ koṭi , idaṃ pariyosānaṃ , cittavisuddhiyaṃ ṭhitassa hi sīlavisuddhikiccaṃ kataṃ nāma hotīti .
Esa nayo sabbapadesu .
Idaṃ panettha opammasaṃsandanaṃ – rājā pasenadi kosalo viya hi jarāmaraṇabhīruko yogāvacaro daṭṭhabbo .
Sāvatthinagaraṃ viya sakkāyanagaraṃ , sāketanagaraṃ viya nibbānanagaraṃ , rañño sākete vaḍḍhiāvahassa sīghaṃ gantvā pāpuṇitabbassa accāyikassa kiccassa uppādakālo viya yogino anabhisametānaṃ catunnaṃ ariyasaccānaṃ abhisamayakiccassa uppādakālo .
Satta rathavinītāni viya satta visuddhiyo , paṭhamaṃ rathavinītaṃ āruḷhakālo viya sīlavisuddhiyaṃ ṭhitakālo , paṭhamarathavinītādīhi dutiyādīni āruḷhakālo viya sīlavisuddhiādīhi cittavisuddhiādīsu ṭhitakālo .
Sattamena rathavinītena sākete antepuradvāre oruyha uparipāsāde ñātimittagaṇaparivutassa surasabhojanaparibhogakālo viya yogino ñāṇadassanavisuddhiyā sabbakilese khepetvā dhammavarapāsādaṃ āruyha paropaṇṇāsakusaladhammaparivārassa nibbānārammaṇaṃ phalasamāpattiṃ appetvā nirodhasayane nisinnassa lokuttarasukhānubhavanakālo daṭṭhabbo .
Iti āyasmantaṃ puṇṇaṃ dasakathāvatthulābhiṃ dhammasenāpatisāriputtatthero satta visuddhiyo pucchi .
Āyasmā puṇṇo dasa kathāvatthūni vissajjesi .
Evaṃ pucchanto pana dhammasenāpati kiṃ jānitvā pucchi , udāhu ajānitvā ?
Titthakusalo vā pana hutvā visayasmiṃ pucchi , udāhu atitthakusalo hutvā avisayasmiṃ ?
Puṇṇattheropi ca kiṃ jānitvā vissajjesi , udāhu ajānitvā ?
Titthakusalo vā pana hutvā visayasmiṃ vissajjesi , udāhu atitthakusalo hutvā avisayeti ?
Jānitvā titthakusalo hutvā visaye pucchīti hi vadamāno dhammasenāpatiṃyeva vadeyya .
Jānitvā titthakusalo hutvāP2.158 visaye vissajjesīti vadamāno puṇṇattheraṃyevaM2.64 vadeyya .
Yañhi visuddhīsu saṃkhittaṃ , taṃ kathāvatthūsu vitthiṇṇaṃ .
Yaṃ kathāvatthūsu saṃkhittaṃ , taṃ visuddhīsu vitthiṇṇaṃ .
Tadaminā nayena veditabbaṃ .
VisuddhīsuV2.62 hi ekā sīlavisuddhi cattāri kathāvatthūni hutvā āgatā appicchakathā santuṭṭhikathā asaṃsaggakathā , sīlakathāti .
Ekā cittavisuddhi tīṇi kathāvatthūni hutvā āgatā – pavivekakathā , vīriyārambhakathā , samādhikathāti , evaṃ tāva yaṃ visuddhīsu saṃkhittaṃ , taṃ kathāvatthūsu vitthiṇṇaṃ .
Kathāvatthūsu pana ekā paññākathā pañca visuddhiyo hutvā āgatā – diṭṭhivisuddhi , kaṅkhāvitaraṇavisuddhi , maggāmaggañāṇadassanavisuddhi , paṭipadāñāṇadassanavisuddhi , ñāṇadassanavisuddhīti , evaṃ yaṃ kathāvatthūsu saṃkhittaṃ , taṃ visuddhīsu vitthiṇṇaṃ .
Tasmā sāriputtatthero satta visuddhiyo pucchanto na aññaṃ pucchi , dasa kathāvatthūniyeva pucchi .
Puṇṇattheropi satta visuddhiyo vissajjento na aññaṃ vissajjesi , dasa kathāvatthūniyeva vissajjesīti .
Iti ubhopete jānitvā titthakusalā hutvā visayeva pañhaṃ pucchiṃsu ceva vissajjesuṃ cāti veditabbo .
260. Ko nāmo āyasmāti na thero tassa nāmaṃ na jānāti .
Jānantoyeva pana sammodituṃ labhissāmīti pucchi .
Kathañca panāyasmantan ti idaṃ pana thero sammodamāno āha .
Mantāṇiputtoti mantāṇiyā brāhmaṇiyā putto .
Yathā tan ti ettha tan ti nipātamattaṃ , yathā sutavatā sāvakena byākātabbā , evameva byākatāti ayamettha saṅkhepattho .
Anumassa anumassāti dasa kathāvatthūni ogāhetvā anupavisitvā .
Celaṇḍupakenāti ettha celaṃ vuccati vatthaṃ , aṇḍupakaṃ cumbaṭakaṃ .
Vatthacumbaṭakaṃ sīse katvā āyasmantaṃ tattha nisīdāpetvā pariharantāpi sabrahmacārī dassanāya labheyyuṃ , evaṃ laddhadassanampi tesaṃ lābhāyevāti aṭṭhānaparikappena abhiṇhadassanassa upāyaṃ dassesi .
Evaṃ apariharantena hi pañhaṃ vā pucchitukāmena dhammaṃ vā sotukāmena ‘‘ thero kattha ṭhito kattha nisinno ’’ tiP2.159 pariyesantena caritabbaṃ hoti .
Evaṃ pariharantā pana icchiticchitakkhaṇeyeva sīsato oropetvā mahārahe āsane nisīdāpetvā sakkā honti pañhaṃ vā pucchituṃ dhammaṃ vā sotuṃ .
Iti aṭṭhānaparikappena abhiṇhadassanassa upāyaṃ dassesi .
Sāriputtoti ca pana man ti sāriyā brāhmaṇiyā puttoti ca pana evaṃ maṃ sabrahmacārī jānanti .
Satthukappenāti satthusadisena .
Iti ekapadeneva āyasmāM2.65 puṇṇo sāriputtattheraṃ candamaṇḍalaṃ āhacca ṭhapento viya ukkhipi .
Therassa hi imasmiṃ ṭhāne ekantadhammakathikabhāvo pākaṭoV2.63 ahosi .
Amaccañhi purohitaṃ mahantoti vadamāno rājasadisoti vadeyya , goṇaṃ hatthippamāṇoti , vāpiṃ samuddappamāṇoti , ālokaṃ candimasūriyālokappamāṇoti , ito paraṃ etesaṃ mahantabhāvakathā nāma natthi .
Sāvakampi mahāti vadanto satthupaṭibhāgoti vadeyya , ito paraṃ tassa mahantabhāvakathā nāma natthi .
Iccāyasmā puṇṇo ekapadeneva theraṃ candamaṇḍalaṃ āhacca ṭhapento viya ukkhipi .
Ettakampi no nappaṭibhāseyyāti paṭisambhidāpattassa appaṭibhānaṃ nāma natthi .
Yā panāyaṃ upamā āhaṭā , taṃ na āhareyyāma , atthameva katheyyāma .
Upamā hi ajānantānaṃ āharīyatīti ayamettha adhippāyo .
Aṭṭhakathāyaṃ pana idampi paṭikkhipitvā upamā nāma buddhānampi santike āharīyati , theraṃ panesa apacāyamāno evamāhāti .
Anumassa anumassa pucchitāti dasa kathāvatthūni ogāhetvā ogāhetvā pucchitā .
Kiṃ pana pañhassa pucchanaṃ bhāriyaṃ , udāhu vissajjananti ?
Uggahetvā pucchanaṃ no bhāriyaṃ , vissajjanaṃ pana bhāriyaṃ .
Sahetukaṃ vā sakāraṇaṃ katvā pucchanampi vissajjanampi bhāriyameva .
Samanumodiṃsūti samacittā hutvā anumodiṃsu .
Iti yathānusandhināva desanā niṭṭhitāti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Rathavinītasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .