7. Cūḷataṇhāsaṅkhayasuttavaṇṇanā
390. Evaṃ
V2.192P2.296 me sutan ti cūḷataṇhāsaṅkhayasuttaṃ .Tattha pubbārāme migāramātupāsādeti pubbārāmasaṅkhāte vihāre migāramātuyā pāsāde .
Tatrāyaṃ anupubbīkathāatīte satasahassakappamatthake ekā upāsikā padumuttaraṃ bhagavantaṃ nimantetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa satasahassaṃ dānaṃ datvā bhagavato pādamūle nipajjitvā ,‘‘ anāgate tumhādisassa buddhassa aggupaṭṭhāyikā homī ’’ ti patthanamakāsi .
Sā kappasatasahassaṃ devesu ceva manussesu ca saṃsaritvā amhākaṃ bhagavato
M2.197 kāle bhaddiyanagare meṇḍakaseṭṭhiputtassa dhanañjayassa seṭṭhino gahe sumanadeviyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi .Jātakāle cassā visākhāti nāmaṃ akaṃsu .
Sā yadā bhagavā bhaddiyanagaraṃ agamāsi , tadā pañcahi dārikāsatehi saddhiṃ bhagavato paccuggamanaṃ katvā paṭhamadassanamhiyeva sotāpannā ahosi .
Aparabhāge sāvatthiyaṃ migāraseṭṭhiputtassa puṇṇavaḍḍhanakumārassa gehaṃ gatā , tattha naṃ migāraseṭṭhi mātiṭṭhāne ṭhapesi , tasmā migāramātāti vuccati .
Patikulaṃ gacchantiyā cassā pitā mahālatāpiḷandhanaṃ nāma kārāpesi .
Tasmiṃ piḷandhane catasso vajiranāḷiyo upayogaṃ agamaṃsu , muttānaṃ ekādasa nāḷiyo , pavāḷānaṃ dvāvīsati nāḷiyo , maṇīnaṃ tettiṃsa nāḷiyo , iti etehi ca aññehi ca sattavaṇṇehi ratanehi niṭṭhānaṃ agamāsi .
Taṃ sīse paṭimukkaṃ yāva pādapiṭṭhiyā bhassati , pañcannaṃ hatthīnaṃ balaṃ dhārayamānāva naṃ itthī dhāretuṃ sakkoti .
Sā aparabhāge dasabalassa aggupaṭṭhāyikā hutvā taṃ pasādhanaṃ vissajjetvā navahi koṭīhi bhagavato vihāraṃ kārayamānā karīsamatte bhūmibhāge pāsādaṃ kāresi .
Tassa uparibhūmiyaṃ pañca gabbhasatāni honti , heṭṭhābhūmiyaṃ pañcāti gabbhasahassappaṭimaṇḍito ahosi .
Sā ‘‘ suddhapāsādova na sobhatī ’’ ti taṃ parivāretvā pañca dvikūṭagehasatāni , pañca
P2.297 cūḷapāsādasatāni , pañca dīghasālasatāni ca kārāpesi .Vihāramaho catūhi māsehi niṭṭhānaṃ agamāsi .
Mātugāmattabhāve
V2.193 ṭhitāya visākhāya viya aññissā buddhasāsane dhanapariccāgo nāma natthi , purisattabhāve ṭhitassa ca anāthapiṇḍikassa viya aññassa buddhasāsane dhanapariccāgo nāma natthi .So hi catupaññāsakoṭiyo vissajjetvā sāvatthiyā dakkhiṇabhāge anurādhapurassa mahāvihārasadise ṭhāne jetavanamahāvihāraṃ nāma kāresi .
Visākhā , sāvatthiyā pācīnabhāge uttamadevīvihārasadise ṭhāne pubbārāmaṃ nāma kāresi .
Bhagavā imesaṃ dvinnaṃ kulānaṃ anukampāya sāvatthiṃ nissāya viharanto imesu dvīsu vihāresu nibaddhavāsaṃ vasi .
Ekaṃ antovassaṃ jetavane vasati , ekaṃ pubbārāme , etasmiṃ pana samaye bhagavā pubbārāme viharati .
Tena vuttaṃ –
‘‘ pubbārāme migāramātupāsāde ’’ ti .
Kittāvatā
M2.198 nu kho , bhanteti kittakena nu kho , bhante .Saṃkhittena taṇhāsaṅkhayavimutto hotīti taṇhāsaṅkhaye nibbāne taṃ ārammaṇaṃ katvā vimuttacittatāya taṇhāsaṅkhayavimutto nāma saṃkhittena kittāvatā hoti ?
Yāya paṭipattiyā taṇhāsaṅkhayavimutto hoti , taṃ me khīṇāsavassa bhikkhuno pubbabhāgappaṭipadaṃ saṃkhittena desethāti pucchati .
Accantaniṭṭhoti khayavayasaṅkhātaṃ antaṃ atītāti accantā .
Accantā niṭṭhā assāti accantaniṭṭho , ekantaniṭṭho satataniṭṭhoti attho .
Accantaṃ yogakkhemīti accantayogakkhemī , niccayogakkhemīti attho .
Accantaṃ brahmacārīti accantabrahmacārī , niccabrahmacārīti attho .
Accantaṃ pariyosānamassāti purimanayeneva accantapariyosāno .
Seṭṭho devamanussānan ti devānañca manussānañca seṭṭho uttamo .
Evarūpo bhikkhu kittāvatā hoti , khippametassa saṅkhepeneva paṭipattiṃ kathethāti bhagavantaṃ yācati .
Kasmā panesa evaṃ vegāyatīti ?
Kīḷaṃ anubhavitukāmatāya .
Ayaṃ kira uyyānakīḷaṃ āṇāpetvā catūhi mahārājūhi catūsu disāsu ārakkhaṃ gāhāpetvā dvīsu devalokesu devasaṅghena parivuto aḍḍhatiyāhi nāṭakakoṭīhi saddhiṃ erāvaṇaṃ
P2.298 āruyha uyyānadvāre ṭhito imaṃ pañhaṃ sallakkhesi –‘‘ kittakena nu kho taṇhāsaṅkhayavimuttassa khīṇāsavassa saṅkhepato āgamaniyapubbabhāgapaṭipadā hotī ’’ ti .
Athassa etadahosi –
‘‘ ayaṃ pañho ativiya sassiriko , sacāhaṃ imaṃ pañhaṃ anuggaṇhitvāva uyyānaṃ pavisissāmi , chadvārikehi ārammaṇehi nimmathito na puna imaṃ pañhaṃ sallakkhessāmi
V2.194 , tiṭṭhatu tāva uyyānakīḷā , satthu santikaṃ gantvā imaṃ pañhaṃ pucchitvā uggahitapañho uyyāne kīḷissāmī ’’ ti hatthikkhandhe antarahito bhagavato santike pāturahosi .Tepi cattāro mahārājāno ārakkhaṃ gahetvā ṭhitaṭṭhāneyeva ṭhitā , paricārikadevasaṅghāpi nāṭakānipi erāvaṇopi nāgarājā tattheva uyyānadvāre aṭṭhāsi , evamesa kīḷaṃ anubhavitukāmatāya vegāyanto evamāha .
Sabbe dhammā nālaṃ abhinivesāyāti ettha sabbe dhammā nāma pañcakkhandhā dvādasāyatanāni aṭṭhārasa dhātuyo .
Te sabbepi taṇhādiṭṭhivasena abhinivesāya
M2.199 nālaṃ na pariyattā na samatthā na yuttā , kasmā ?Gahitākārena atiṭṭhanato .
Te hi niccāti gahitāpi aniccāva sampajjanti , sukhāti gahitāpi dukkhāva sampajjanti , attāti gahitāpi anattāva sampajjanti , tasmā nālaṃ abhinivesāya .
Abhijānātīti aniccaṃ dukkhaṃ anattāti ñātapariññāya abhijānāti .
Parijānātīti tatheva tīraṇapariññāya parijānāti .
Yaṃkiñci vedanan ti antamaso pañcaviññāṇasampayuttampi yaṃkiñci appamattakampi vedanaṃ anubhavati .
Iminā bhagavā sakkassa devānamindassa vedanāvasena nibbattetvā arūpapariggahaṃ dasseti .
Sace pana vedanākammaṭṭhānaṃ heṭṭhā na kathitaṃ bhaveyya , imasmiṃ ṭhāne kathetabbaṃ siyā .
Heṭṭhā pana kathitaṃ , tasmā satipaṭṭhāne vuttanayeneva veditabbaṃ .
Aniccānupassīti ettha aniccaṃ veditabbaṃ , aniccānupassanā veditabbā , aniccānupassī veditabbo .
Tattha aniccan ti pañcakkhandhā , te hi uppādavayaṭṭhena aniccā .
Aniccānupassanāti pañcakkhandhānaṃ khayato vayato dassanañāṇaṃ .
Aniccānupassīti tena ñāṇena samannāgato puggalo
P2.299 .Tasmā ‘‘ aniccānupassī viharatī ’’ ti aniccato anupassanto viharatīti ayamettha attho .
Virāgānupassīti ettha dve virāgā khayavirāgo ca accantavirāgo ca .
Tattha saṅkhārānaṃ khayavayato anupassanāpi , accantavirāgaṃ nibbānaṃ virāgato dassanamaggañāṇampi virāgānupassanā .
Tadubhayasamāṅgīpuggalo virāgānupassī nāma , taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ virāgānupassī ’’ ti , virāgato anupassantoti attho .
Nirodhānupassi mhipi eseva nayo , nirodhopi hi khayanirodho ca accantanirodho cāti duvidhoyeva .
Paṭinissaggānupassīti ettha paṭinissaggo vuccati vossaggo , so ca pariccāgavossaggo pakkhandanavossaggoti duvidho hoti
V2.195 .Tattha pariccāgavossaggoti vipassanā , sā hi tadaṅgavasena kilese ca khandhe ca vossajjati .
Pakkhandanavossaggoti maggo , so hi nibbānaṃ ārammaṇaṃ ārammaṇato pakkhandati .
Dvīhipi vā kāraṇehi vossaggoyeva , samucchedavasena khandhānaṃ kilesānañca vossajjanato , nibbānañca pakkhandanato .
Tasmā kilese ca khandhe ca pariccajatīti pariccāgavossaggo , nirodhe nibbānadhātuyā cittaṃ pakkhandatīti pakkhandanavossaggoti ubhayampetaṃ magge sameti .
Tadubhayasamaṅgīpuggalo imāya paṭinissaggānupassanāya samannāgatattā paṭinissaggānupassī nāma hoti .
Taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ paṭinissaggānupassī ’’ ti .
Na kiñci loke upādiyatīti
M2.200 kiñci ekampi saṅkhāragataṃ taṇhāvasena na upādiyati na gaṇhāti na parāmasati .Anupādiyaṃ na paritassatīti aggaṇhanto taṇhāparitassanāya na paritassati .
Paccattaññeva parinibbāyatīti sayameva kilesaparinibbānena parinibbāyati .
Khīṇā jātītiādinā panassa paccavekkhaṇāva dassitā .
Iti bhagavā sakkassa devānamindassa saṃkhittena khīṇāsavassa pubbabhāgappaṭipadaṃ pucchito sallahukaṃ katvā saṃkhitteneva khippaṃ kathesi .
391. Avidūre nisinno hotīti anantare kūṭāgāre nisinno hoti .
Abhisameccāti ñāṇena abhisamāgantvā , jānitvāti attho .
Idaṃ vuttaṃ hoti – kiṃ nu kho esa jānitvā anumodi , udāhu
P2.300 ajānitvā vāti .Kasmā panassa evamahosīti ?
Thero kira na bhagavato pañhavissajjanasaddaṃ assosi , sakkassa pana devarañño ,‘‘ evametaṃ bhagavā evametaṃ sugatā ’’ ti anumodanasaddaṃ assosi .
Sakko kira devarājā mahatā saddena anumodi .
Atha kasmā na bhagavato saddaṃ assosīti ?
Yathāparisaviññāpakattā .
Buddhānañhi dhammaṃ kathentānaṃ ekābaddhāya cakkavāḷapariyantāyapi parisāya saddo suyyati , pariyantaṃ pana muñcitvā aṅgulimattampi bahiddhā na niccharati .
Kasmā ?
Evarūpā madhurakathā mā niratthakā agamāsīti .
Tadā bhagavā migāramātupāsāde sattaratanamaye kūṭāgāre sirigabbhamhi nisinno hoti , tassa dakkhiṇapasse sāriputtattherassa vasanakūṭāgāraṃ , vāmapasse mahāmoggallānassa , antare chiddavivarokāso natthi , tasmā thero na bhagavato saddaṃ assosi , sakkasseva assosīti .
Pañcahi
V2.196 tūriyasatehīti pañcaṅgikānaṃ tūriyānaṃ pañcahi satehi .Pañcaṅgikaṃ tūriyaṃ nāma ātataṃ vitataṃ ātatavitataṃ susiraṃ ghananti imehi pañcahi aṅgehi samannāgataṃ .
Tattha ātataṃ nāma cammapariyonaddhesu bheriādīsu ekatalatūriyaṃ .
Vitataṃ nāma ubhayatalaṃ .
Ātatavitataṃ nāma tantibaddhapaṇavādi .
Susiraṃ vaṃsādi .
Ghanaṃ sammādi .
Samappitoti upagato .
Samaṅgībhūtoti tasseva vevacanaṃ .
Paricāretīti taṃ sampattiṃ anubhavanto tato tato indriyāni cāreti .
Idaṃ vuttaṃ hoti – parivāretvā vajjamānehi pañcahi tūriyasatehi samannāgato hutvā dibbasampattiṃ
M2.201 anubhavatī .Paṭipaṇāmetvāti apanetvā , nissaddāni kārāpetvāti attho .
Yatheva hi idāni saddhā rājāno garubhāvaniyaṃ bhikkhuṃ disvā –
‘‘ asuko nāma ayyo āgacchati , mā , tātā , gāyatha , mā vādetha , mā naccathā ’’ ti nāṭakāni paṭivinenti , sakkopi theraṃ disvā evamakāsi .
Cirassaṃ kho , mārisa moggallāna , imaṃ pariyāyamakāsīti evarūpaṃ loke pakatiyā piyasamudāhāravacanaṃ hoti , lokiyā hi cirassaṃ āgatampi anāgatapubbampi manāpajātiyaṃ āgataṃ disvā ,–
‘‘ kuto bhavaṃ āgato , cirassaṃ bhavaṃ
P2.301 āgato , kathaṃ te idhāgamanamaggo ñāto maggamūḷhosī ’’ tiādīni vadanti .Ayaṃ pana āgatapubbattāyeva evamāha .
Thero hi kālena kālaṃ devacārikaṃ gacchatiyeva .
Tattha pariyāyamakāsīti vāramakāsi .
Yadidaṃ idhāgamanāyāti yo ayaṃ idhāgamanāya vāro , taṃ , bhante , cirassamakāsīti vuttaṃ hoti .
Idamāsanaṃ paññattan ti yojanikaṃ maṇipallaṅkaṃ paññapāpetvā evamāha .
392. Bahukiccā bahukaraṇīyāti ettha yesaṃ bahūni kiccāni , te bahukiccā .
Bahukaraṇīyāti tasseva vevacanaṃ .
Appeva sakena karaṇīyenāti sakaraṇīyameva appaṃ mandaṃ , na bahu , devānaṃ karaṇīyaṃ pana bahu , pathavito paṭṭhāya hi kapparukkhamātugāmādīnaṃ atthāya aṭṭā sakkassa santike chijjanti , tasmā niyamento āha – apica devānaṃyeva tāvatiṃsānaṃ karaṇīyenāti .
Devānañhi dhītā ca puttā ca aṅke nibbattanti , pādaparicārikā itthiyo sayane nibbattanti , tāsaṃ maṇḍanapasādhanakārikā devadhītā sayanaṃ parivāretvā nibbattanti , veyyāvaccakarā antovimāne nibbattanti , etesaṃ atthāya aṭṭakaraṇaṃ natthi .
Ye pana sīmantare nibbattanti , te ‘‘ mama santakā tava santakā ’’ ti nicchetuṃ asakkontā aṭṭaṃ karonti , sakkaṃ devarājānaṃ pucchanti , so yassa vimānaṃ āsannataraṃ , tassa santakoti vadati .
Sace dvepi samaṭṭhāne
V2.197 honti , yassa vimānaṃ olokento ṭhito , tassa santakoti vadati .Sace ekampi na oloketi , taṃ ubhinnaṃ kalahupacchedanatthaṃ attano santakaṃ karoti .
Taṃ sandhāya ,‘‘ devānaṃyeva tāvatiṃsānaṃ karaṇīyenā ’’ ti āha .
Apicassa evarūpaṃ kīḷākiccampi karaṇīyameva .
Yaṃ
M2.202 no khippameva antaradhāyatīti yaṃ amhākaṃ sīghameva andhakāre rūpagataṃ viya na dissati .Iminā –
‘‘ ahaṃ , bhante , taṃ pañhavissajjanaṃ na sallakkhemī ’’ ti dīpeti .
Thero –
‘‘ kasmā nu kho ayaṃ yakkho asallakkhaṇabhāvaṃ dīpeti , passena pariharatī ’’ ti āvajjanto –
‘‘ devā nāma mahāmūḷhā honti .
Chadvārikehi ārammaṇehi nimmathīyamānā attano bhuttābhuttabhāvampi pītāpītabhāvampi na jānanti , idha katamettha pamussantī ’’ ti aññāsi .
Keci
P2.302 panāhu –‘‘ thero etassa garu bhāvaniyo , tasmā ‘ idāneva loke aggapuggalassa santike pañhaṃ uggahetvā āgato , idāneva nāṭakānaṃ antaraṃ paviṭṭhoti evaṃ maṃ thero tajjeyyā ’ ti bhayena evamāhā ’’ ti .
Etaṃ pana kohaññaṃ nāma hoti , na ariyasāvakassa evarūpaṃ kohaññaṃ nāma hoti , tasmā mūḷhabhāveneva na sallakkhesīti veditabbaṃ .
Upari kasmā sallakkhesīti ?
Thero tassa somanassasaṃvegaṃ janayitvā tamaṃ nīhari , tasmā sallakkhesīti .
Idāni sakko pubbe attano evaṃ bhūtakāraṇaṃ therassa ārocetuṃ bhūtapubban tiādimāha .
Tattha samupabyūḷhoti sannipatito rāsibhūto .
Asurā parājiniṃsūti asurā parājayaṃ pāpuṇiṃsu .
Kadā panete parājitāti ?
Sakkassa nibbattakāle .
Sakko kira anantare attabhāve magadharaṭṭhe macalagāme magho nāma māṇavo ahosi , paṇḍito byatto , bodhisattacariyā viyassa cariyā ahosi .
So tettiṃsa purise gahetvā kalyāṇamakāsi .
Ekadivasaṃ attanova paññāya upaparikkhitvā gāmamajjhe mahājanassa sannipatitaṭṭhāne kacavaraṃ ubhayato apabbahitvā taṃ ṭhānaṃ atiramaṇīyamakāsi , puna tattheva maṇḍapaṃ kāresi , puna gacchante kāle sālaṃ kāresi .
Gāmato ca nikkhamitvā gāvutampi aḍḍhayojanampi tigāvutampi yojanampi vicaritvā tehi sahāyehi saddhiṃ visamaṃ samaṃ akāsi .
Te sabbepi ekacchandā tattha tattha setuyuttaṭṭhānesu setuṃ , maṇḍapasālāpokkharaṇīmālāgaccharopanādīnaṃ yuttaṭṭhānesu maṇḍapādīni karontā bahuṃ puññamakaṃsu
V2.198 .Magho satta vatapadāni pūretvā kāyassa bhedā saddhiṃ sahāyehi tāvatiṃsabhavane nibbatti .
Tasmiṃ
M2.203 kāle asuragaṇā tāvatiṃsadevaloke paṭivasanti .Sabbe te devānaṃ samānāyukā samānavaṇṇā ca honti , te sakkaṃ saparisaṃ disvā adhunā nibbattā navakadevaputtā āgatāti mahāpānaṃ sajjayiṃsu .
Sakko devaputtānaṃ saññaṃ
P2.303 adāsi –‘‘ amhehi kusalaṃ karontehi na parehi saddhiṃ sādhāraṇaṃ kataṃ , tumhe gaṇḍapānaṃ mā pivittha pītamattameva karothā ’’ ti .
Te tathā akaṃsu .
Bālaasurā gaṇḍapānaṃ pivitvā mattā niddaṃ okkamiṃsu .
Sakko devānaṃ saññaṃ datvā te pādesu gāhāpetvā sinerupāde khipāpesi , sinerussa heṭṭhimatale asurabhavanaṃ nāma atthi , tāvatiṃsadevalokappamāṇameva .
Tattha asurā vasanti .
Tesampi cittapāṭali nāma rukkho atthi .
Te tassa pupphanakāle jānanti –
‘‘ nāyaṃ tāvatiṃsā , sakkena vañcitā mayan ’’ ti .
Te gaṇhatha nanti vatvā sineruṃ pariharamānā deve vuṭṭhe vammikapādato vammikamakkhikā viya abhiruhiṃsu .
Tattha kālena devā jinanti , kālena asurā .
Yadā devānaṃ jayo hoti , asure yāva samuddapiṭṭhā anubandhanti .
Yadā asurānaṃ jayo hoti , deve yāva vedikapādā anubandhanti .
Tasmiṃ pana saṅgāme devānaṃ jayo ahosi , devā asure yāva samuddapiṭṭhā anubandhiṃsu .
Sakko asure palāpetvā pañcasu ṭhānesu ārakkhaṃ ṭhapesi .
Evaṃ ārakkhaṃ datvā vedikapāde vajirahatthā indapaṭimāyo ṭhapesi .
Asurā kālena kālaṃ uṭṭhahitvā tā paṭimāyo disvā ,‘‘ sakko appamatto tiṭṭhatī ’’ ti tatova nivattanti .
Tato paṭinivattitvāti vijitaṭṭhānato nivattitvā .
Paricārikāyoti mālāgandhādikammakārikāyo .
393. Vessavaṇo ca mahārājāti so kira sakkassa vallabho , balavavissāsiko , tasmā sakkena saddhiṃ agamāsi .
Purakkhatvāti purato katvā .
Pavisiṃsūti pavisitvā pana upaḍḍhapihitāni dvārāni katvā olokayamānā aṭṭhaṃsu .
Idampi , mārisa moggallāna , passa vejayantassa pāsādassa rāmaṇeyyakan ti , mārisa moggallāna , idampi vejayantassa pāsādassa rāmaṇeyyakaṃ passa , suvaṇṇatthambhe passa , rajatatthambhe maṇitthambhe pavāḷatthambhe lohitaṅgatthambhe masāragallatthambhe muttatthambhe sattaratanatthambhe , tesaṃyeva suvaṇṇādimaye ghaṭake vāḷarūpakāni ca passāti
M2.204 evaṃ thambhapantiyo ādiṃ katvā rāmaṇeyyakaṃ dassento evamāha .Yathā taṃ pubbekatapuññassāti
V2.199 yathā pubbe katapuññassa upabhogaṭṭhānena sobhitabbaṃ , evamevaṃ sobhatīti attho .Atibāḷhaṃ
P2.304 kho ayaṃ yakkho pamatto viharatīti attano pāsāde nāṭakaparivārena sampattiyā vasena ativiya matto .Iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhāsīti iddhimakāsi .
Āpokasiṇaṃ samāpajjitvā pāsādapatiṭṭhitokāsaṃ udakaṃ hotūti iddhiṃ adhiṭṭhāya pāsādakaṇṇike pādaṅguṭṭhakena pahari .
So pāsādo yathā nāma udakapiṭṭhe ṭhapitapattaṃ mukhavaṭṭiyaṃ aṅguliyā pahaṭaṃ aparāparaṃ kampati calati na santiṭṭhati .
Evamevaṃ saṃkampi sampakampi sampavedhi , thambhapiṭṭhasaṅghāṭakaṇṇikagopānasiādīni karakarāti saddaṃ muñcantāni patituṃ viya āraddhāni .
Tena vuttaṃ –
‘‘ saṅkampesi sampakampesi sampavedhesī ’’ ti .
Acchariyabbhutacittajātāti aho acchariyaṃ , aho abbhutanti evaṃ sañjātaacchariyaabbhutā ceva sañjātatuṭṭhino ca ahesuṃ uppannabalavasomanassā .
Saṃviggan ti ubbiggaṃ .
Lomahaṭṭhajātan ti jātalomahaṃsaṃ , kañcanabhittiyaṃ ṭhapitamaṇināgadantehi viya uddhaggehi lomehi ākiṇṇasarīranti attho .
Lomahaṃso ca nāmesa somanassenapi hoti domanassenapi , idha pana somanassena jāto .
Thero hi sakkassa somanassavegena saṃvejetuṃ taṃ pāṭihāriyamakāsi .
Tasmā somanassavegena saṃviggalomahaṭṭhaṃ viditvāti attho .
394. Idhāhaṃ , mārisāti idānissa yasmā therena somanassasaṃvegaṃ janayitvā tamaṃ vinoditaṃ , tasmā sallakkhetvā evamāha .
Eso nu te , mārisa , so bhagavā satthāti , mārisa , tvaṃ kuhiṃ gatosīti vutte mayhaṃ satthu santikanti vadesi , imasmiṃ devaloke ekapādakena viya tiṭṭhasi , yaṃ tvaṃ evaṃ vadesi , eso nu te , mārisa , so bhagavā satthāti pucchiṃsu .
Sabrahmacārī me esoti ettha kiñcāpi thero anagāriyo abhinīhārasampanno aggasāvako , sakko agāriyo , maggabrahmacariyavasena panete sabrahmacārino honti , tasmā evamāha .
Aho
M2.205 nūna te so bhagavā satthāti sabrahmacārī tāva te evaṃmahiddhiko , so pana te bhagavā satthā aho nūna mahiddhikoti satthu iddhipāṭihāriyadassane jātābhilāpā hutvā evamāhaṃsu . 395. Ñātaññatarassāti
V2.200 paññātaññatarassa , sakko hi paññātānaṃ aññataro .Sesaṃ sabbattha pākaṭameva , desanaṃ pana bhagavā yathānusandhināva niṭṭhāpesīti .
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
Cūḷataṇhāsaṅkhayasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .