Taṇhāvāravaṇṇanā
96. Taṇhāvāre rūpataṇhā … pe … dhammataṇhāti evaṃ cakkhudvārādīsu javanavīthiyaṃ pavattāya taṇhāya ‘‘ seṭṭhiputto brāhmaṇaputto ’’ ti evamādīsu pitito nāmaṃ viya pitisadisārammaṇato nāmaṃ .
Ettha ca rūpārammaṇā taṇhā , rūpe taṇhāti rūpataṇhā .
Sā kāmarāgabhāvena rūpaṃ assādentī pavattamānā kāmataṇhā .
Sassatadiṭṭhisahagatarāgabhāvena rūpaṃ niccaṃ dhuvaṃ sassatanti evaṃ assādentī pavattamānā bhavataṇhā .
Ucchedadiṭṭhisahagatarāgabhāvena rūpaṃ
V1.229 ucchijjati vinassati pecca na bhavissatīti evaṃ assādentī pavattamānā vibhavataṇhāti evaṃ tividhā hoti .Yathā ca rūpataṇhā , tathā saddataṇhādayopīti etāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni honti .
Tāni ajjhattarūpādīsu aṭṭhārasa , bahiddhārūpādīsu aṭṭhārasāti chattiṃsa .
Iti atītāni chattiṃsa , anāgatāni chattiṃsa , paccuppannāni chattiṃsāti aṭṭhasataṃ .
‘‘ Ajjhattikassupādāya ‘ asmī ’ ti hoti
M1.225 ,‘ itthasmī ’ tiP1.220 hotī ’’ ti ( vibha .973-974) vā evamādīnā ajjhattikarūpādinissitāni aṭṭhārasa ,‘‘ bāhirassupādāya ‘ iminā asmī ’ ti hoti ,‘ iminā itthasmī ’ ti hotī ’’ ti vā ( vibha .975) evamādinā bāhirarūpādinissitāni aṭṭhārasāti chattiṃsa .Iti atītāni chattiṃsa , anāgatāni chattiṃsa , paccuppannāni chattiṃsāti evampi aṭṭhasatataṇhāvicaritāni honti .
Puna saṅgahe karīyamāne rūpādīsu ārammaṇesu chaḷeva taṇhākāyā tissoyeva kāmataṇhādayo hontīti evaṃ –
Niddesatthena niddesa-vitthārā vitthārassa ca ;
Puna saṅgahato taṇhā , viññātabbā vibhāvināti .
Vedanāsamudayāti ettha pana vedanāti vipākavedanā adhippetā .
Sā kathaṃ chasu dvāresu taṇhāya paccayo hotīti ce ?
Assādanīyato .
Sukhāya hi vedanāya assādanena sattā vedanaṃ mamāyantā vedanāya taṇhaṃ uppādetvā vedanārāgarattā hutvā cakkhudvāre iṭṭhameva rūpaṃ patthenti , laddhā ca naṃ assādenti , ārammaṇadāyakānañca cittakārādīnaṃ sakkāraṃ karonti .
Tathā sotadvārādīsu iṭṭhe ca saddādayo patthenti , laddhā ca ne assādenti , ārammaṇadāyakānañca vīṇāvādaka-gandhikasūda-tantavāya-nānāvidhasippasandassakādīnaṃ sakkāraṃ karonti .
Yathā kiṃ ?
Yathā puttasinehena puttaṃ mamāyantā dhātiyā sakkāraṃ karonti , sappāyasappikhīrādīniyeva naṃ pāyenti ceva bhojenti ca .
Sesaṃ vuttanayameva .
Taṇhāvāravaṇṇanā niṭṭhitā .