Issues
Select Version
Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā
Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā

Dukkarakārikādisuddhivaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Dukkarakārikādisuddhivaṇṇanā

155.‘‘ Abhijānāmi kho panāhaṃ , sāriputta , caturaṅgasamannāgatan ’’ ti idaṃ kasmā āraddhaṃ ?
Pāṭiyekkaṃ anusandhivasena āraddhaṃ .
Ayaṃ kira sunakkhatto dukkarakārikāya suddhi hotīti evaṃ laddhiko .
Athassa bhagavā mayā ekasmiṃ attabhāve ṭhatvā caturaṅgasamannāgataṃ dukkaraṃ kataṃ , dukkarakārako nāma mayā sadiso natthi .
Dukkarakārena suddhiyā sati ahameva suddho bhaveyyanti dassetuṃ imaṃ desanaṃ ārabhi .
Apica ayaṃ sunakkhatto dukkarakārikāya pasanno , so cassa pasannabhāvo ,‘‘ addasā kho , bhaggava , sunakkhatto licchaviputto acelaṃ korakkhattiyaṃ catukkuṇḍikaṃ chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukhena khādantaṃ mukhena bhuñjantaṃ .
Disvānassa etadahosi ‘ sādhu rūpo vata , bho , ayaṃ samaṇo catukkuṇḍiko chamānikiṇṇaṃ bhakkhasaṃ mukheneva khādati , mukheneva bhuñjatī ’’’ ti evamādinā pāthikasutte ( dī . ni .3.7) āgatanayena veditabbo .
Atha bhagavā ayaṃ dukkarakārikāya pasanno , mayā ca etasmiṃ attabhāve ṭhatvā caturaṅgasamannāgataṃ dukkaraṃ kataṃ , dukkarakāre pasīdantenāpi anena mayi pasīditabbaṃ siyā , sopissa pasādo mayi natthīti dassento imaṃ desanaṃ ārabhi .
TatraV1.354 brahmacariyan ti dānampi veyyāvaccampi sikkhāpadampi brahmavihārāpi dhammadesanāpi methunaviratipi sadārasantosopi uposathopi ariyamaggopi sakalasāsanampi ajjhāsayopi vīriyampi vuccati .
‘‘ KiṃM1.347 te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ ,
Kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko ;
Iddhī jutī balavīriyūpapatti ,
Idañca te nāga mahāvimānaṃ .
AhañcaP2.42 bhariyā ca manussaloke ,
Saddhā ubho dānapatī ahumhā ;
Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi ,
Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca .
Taṃ me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ ,
Tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko ;
Iddhī jutī balavīriyūpapatti ,
Idañca me dhīra mahāvimānan ’’ ti .( jā .2.22.1592,1593,1595)–
Imasmiñhi puṇṇakajātake dānaṃ brahmacariyanti vuttaṃ .
‘‘ Kena pāṇi kāmadado , kena pāṇi madhussavo ;
Kena te brahmacariyena , puññaṃ pāṇimhi ijjhati .
Tena pāṇi kāmadado , tena pāṇi madhussavo ;
Tena me brahmacariyena , puññaṃ pāṇimhi ijjhatī ’’ ti .( pe . va .275)–
ImasmiṃV1.355 aṅkurapetavatthusmiṃ veyyāvaccaṃ brahmacariyanti vuttaṃ .
‘‘ Evaṃ kho taṃ , bhikkhave , tittiriyaṃ nāma brahmacariyaṃ ahosī ’’ ti ( cūḷava .311) imasmiṃ tittirajātake pañcasikkhāpadaṃ brahmacariyanti vuttaṃ .
‘‘ Taṃ kho pana me pañcasikha brahmacariyaṃ neva nibbidāya na virāgāya na nirodhāya , yāvadeva brahmalokūpapattiyā ’’ ti ( dī . ni .2.329) imasmiṃ mahāgovindasutte brahmavihārā brahmacariyanti vuttaṃ .
‘‘ Ekasmiṃ brahmacariyasmiṃ , sahassaṃ maccuhāyinan ’’ ti ( saṃ . ni .1.184) ettha dhammadesanā brahmacariyanti vuttā .
‘‘ Pare abrahmacārī bhavissanti , mayamettha brahmacārī bhavissāmā ’’ ti ( ma . ni .1.83) sallekhasutte methunavirati brahmacariyanti vuttā .
‘‘ MayañcaM1.348 bhariyā nātikkamāma ,
Amhe ca bhariyā nātikkamanti ;
Aññatra tāhi brahmacariyaṃ carāma ,
Tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare ’’ ti .( jā .1.10.97)–
Mahādhammapālajātake sadārasantoso brahmacariyanti vutto .
‘‘ Hīnena brahmacariyena , khattiye upapajjati ;
Majjhimena ca devattaṃ , uttamena visujjhatī ’’ ti .( jā .1.8.75)–
EvaṃP2.43 nimijātake attadamanavasena kato aṭṭhaṅgiko uposatho brahmacariyanti vutto .
‘‘ Idaṃ kho pana me , pañcasikha , brahmacariyaṃ ekantanibbidāya virāgāya … pe … ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ’’ ti ( dī . ni .2.329) mahāgovindasutta smiññeva ariyamaggo brahmacariyanti vutto .
‘‘ Tayidaṃ brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitan ’’ ti ( dī . ni .3.174) pāsādikasutte sikkhattayasaṅgahaṃ sāsanaṃ brahmacariyanti vuttaṃ .
‘‘ ApiV1.356 ataramānānaṃ , phalāsāva samijjhati ;
Vipakkabrahmacariyosmi , evaṃ jānāhi gāmaṇī ’’ ti .( jā .1.1.8)–
Ettha ajjhāsayo brahmacariyanti vutto .
Idha pana vīriyaṃ brahmacariyan ti adhippetaṃ .
Vīriyabrahmacariyassa hi idameva suttaṃ .
Tadetaṃ ekasmiṃ attabhāve catubbidhassa dukkarassa katattā caturaṅgasamannāgatanti vuttaṃ .
Tapassī sudaṃ homīti sudan ti nipātamattaṃ , tapanissitako homīti attho .
Paramatapassīti paramo tapassī , tapanissitakānaṃ uttamo .
Lūkho sudaṃ homīti lūkho homi .
Jegucchīti pāpajegucchiko .
Pavivitto sudaṃ homīti pavivitto ahaṃ homi .
Tatrāssu me idaṃ , sāriputtāti tatra caturaṅge brahmacariye idaṃ mama tapassitāya hoti , tapanissitakabhāve mayhaṃ idaṃ acelakāditapassitakattaṃ hotīti dasseti .
TatthaM1.349 acelakoti niccelo naggo .
Muttācāroti visaṭṭhācāro , uccārakammādīsu lokiyakulaputtācārena virahito , ṭhitakova uccāraṃ karomi , passāvaṃ karomi , khādāmi bhuñjāmi ca .
Hatthāpalekhanoti hatthe piṇḍamhi ṭhite jivhāya hatthaṃ apalikhāmi , uccāraṃ vā katvā hatthasmiññeva daṇḍakasaññī hutvā hatthena apalikhāmīti dasseti .
Te kira daṇḍakaṃ sattoti paññapenti , tasmā tesaṃ paṭipadaṃ pūrento evamakāsi .
Bhikkhāgahaṇatthaṃ ehi bhaddanteti vutto na etīti na ehibhaddantiko .
Tena hi tiṭṭha bhaddanteti vuttopi na tiṭṭhatīti na tiṭṭhabhaddantiko .
TadubhayampiP2.44 titthiyā evaṃ etassa vacanaṃ kataṃ bhavissatīti na karonti .
Ahampi evaṃ akāsinti dasseti .
Abhihaṭan ti puretaraṃ gahetvā āhaṭaṃ bhikkhaṃ .
Uddissakatan ti idaṃ tumhe uddissa katanti evaṃ ārocitabhikkhaṃ .
Na nimantanan ti asukaṃ nāma kulaṃ vā vīthiṃ vā gāmaṃ vā paviseyyāthāti evaṃ nimantitabhikkhampi na sādiyāmi na gaṇhāmi .
Na kumbhimukhāti kumbhito uddharitvā diyyamānaṃ bhikkhaṃ na gaṇhāmi .
Na kaḷopimukhāti kaḷopīti ukkhali vā pacchi vā .
Tatopi na gaṇhāmi .
Kasmā ?
KumbhikaḷopiyoV1.357 maṃ nissāya kaṭacchunā pahāraṃ labhantīti .
Na eḷakamantaran ti ummāraṃ antaraṃ katvā diyyamānaṃ na gaṇhāmi .
Kasmā ?
Ayaṃ maṃ nissāya antarakaraṇaṃ labhatīti .
Daṇḍamusalesupi eseva nayo .
Na dvinnan ti dvīsu bhuñjamānesu ekasmiṃ uṭṭhāya dente na gaṇhāmi .
Kasmā ?
Kabaḷantarāyo hotīti .
Na gabbhiniyātiādīsu pana gabbhiniyā kucchiyaṃ dārako kilamati , pāyantiyā dārakassa khīrantarāyo hoti , purisantaragatāya ratiantarāyo hotīti na gaṇhāmi .
Na saṃkittīsūti saṃkittetvā katabhattesu .
Dubbhikkhasamaye kira acelakasāvakā acelakānaṃ atthāya tato tato taṇḍulādīni samādapetvā bhattaṃ pacanti .
Ukkaṭṭhācelako tatopi na paṭiggaṇhāti .
Na yattha sāti yattha sunakho piṇḍaṃ labhissāmīti upaṭṭhito hoti , tattha tassa adatvā āhaṭaṃ na gaṇhāmi .
Kasmā ?
Etassa piṇḍantarāyo hotīti .
Saṇḍasaṇḍacārinīti samūhasamūhacārinī , sace hi acelakaṃ disvā imassa bhikkhaṃ dassāmāti mānusakā bhattagehaṃ pavisanti .
Tesu ca pavisantesu kaḷopimukhādīsu nilīnā makkhikā uppatitvā saṇḍasaṇḍā caranti .
TatoM1.350 āhaṭaṃ bhikkhaṃ na gaṇhāmi .
Kasmā ?
Maṃ nissāya makkhikānaṃ gocarantarāyo jātoti , ahampi tathā akāsiṃ .
Na thusodakan ti sabbasassasambhārehi kataṃ loṇasovīrakaṃ .
Ettha ca surāpānameva sāvajjaṃ , ayaṃ pana sabbesupi sāvajjasaññī .
Ekāgārikoti yo ekasmiññeva gehe bhikkhaṃ labhitvā nivattati .
Ekālopikoti yo ekeneva ālopena yāpeti .
Dvāgārikā dīsupi eseva nayo .
Ekissāpi dattiyāti ekāyaP2.45 dattiyā .
Datti nāma ekā khuddakapāti hoti , yattha aggabhikkhaṃ pakkhipitvā ṭhapenti .
Ekāhikan ti ekadivasantarikaṃ .
Addhamāsikan ti addhamāsantarikaṃ .
Pariyāyabhattabhojanan ti vārabhattabhojanaṃ .
Ekāhavārena dvīhavārena sattāhavārena aḍḍhamāsavārenāti evaṃ divasavārena ābhataṃ bhattabhojanaṃ .
Sākabhakkhoti allasākabhakkho .
Sāmākabhakkhoti sāmākataṇḍulabhakkho .
Nīvārā dīsu nīvārā nāma tāva araññe sayaṃjātavīhijāti .
Daddulan ti cammakārehi cammaṃ likhitvā chaḍḍitakasaṭaṃ .
Haṭaṃ vuccati silesopi sevālopi kaṇikārādirukkhaniyyāsopi .
Kaṇan ti kuṇḍakaṃV1.358 .
Ācāmoti bhattaukkhalikāya laggo jhāmaodano , taṃ chaḍḍitaṭṭhāne gahetvā khādati .
‘‘ Odanakañjiyan ’’ tipi vadanti .
Piññākā dayo pākaṭā eva .
Pavattaphalabhojīti patitaphalabhojī .
Sāṇānīti sāṇavākacoḷāni .
Masāṇānīti missakacoḷāni .
Chavadussānīti matasarīrato chaḍḍitavatthāni .
Erakatiṇādīni vā ganthetvā katanivāsanāni .
Paṃsukūlānīti pathaviyaṃ chaḍḍitanantakāni .
Tiritānīti rukkhattacavatthāni .
Ajinan ti ajinamigacammaṃ .
Ajinakkhipan ti tadeva majjhe phālitaṃ .
Sakhurakantipi vadanti .
Kusacīran ti kusatiṇaṃ ganthetvā katacīraṃ .
Vākacīraphalakacīresu pi eseva nayo .
Kesakambalan ti manussakesehi katakambalaṃ .
Yaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ yāni kānici , bhikkhave , tantāvutānaṃ vatthānaṃ , kesakambalo tesaṃ paṭikuṭṭho akkhāyati .
Kesakambalo , bhikkhave , sīte sīto , uṇhe uṇho , dubbaṇṇo duggandho dukkhasamphaso ’’ ti ( a . ni .3.138).
Vālakambalan ti assavālādīhi katakambalaṃ .
Ulūkapakkhakan ti ulūkapattāni ganthetvā katanivāsanaṃ .
Ubbhaṭṭhakoti uddhaṃ ṭhitako .
Ukkuṭikappadhānamanuyuttoti ukkuṭikavīriyaṃ anuyutto , gacchantopi ukkuṭikova hutvā uppatitvāM1.351 uppatitvā gacchati .
KaṇṭakāpassayikotiP2.46 ayakaṇṭake vā pakatikaṇṭake vā bhūmiyaṃ koṭṭetvā tattha cammaṃ attharitvā ṭhānacaṅkamādīni karomīti dasseti .
Seyyan ti sayantopi tattheva seyyaṃ kappemi .
Sāyaṃ tatiyamassāti sāyatatiyakaṃ .
Pāto majjhanhike sāyanti divasassa tikkhattuṃ pāpaṃ pavāhessāmīti udakorohanānuyogaṃ anuyutto viharāmīti dasseti .
156. Nekavassagaṇikan ti nekavassagaṇasañjātaṃ .
Rajojallan ti rajamalaṃ , idaṃ attano rajojallakavatasamādānakālaṃ sandhāya vadati .
Jegucchismin ti pāpajigucchanabhāve .
Yāva udakabindumhipīti yāva udakathevakepi mama dayā paccupaṭṭhitā hoti , ko pana vādo aññesu sakkharakaṭhaladaṇḍakavālikādīsu .
Te kira udakabinduṃ ca ete ca sakkharakaṭhalādayo khuddakapāṇāti paññapenti .
Tenāha ‘‘ yāva udakabindumhipi me dayā paccupaṭṭhitā hotī ’’ ti .
Udakabindumpi na hanāmi na vināsemi , kiṃ kāraṇā .
Māhaṃ khuddake pāṇe visamagate saṅghātaṃ āpādesin ti .
Ninnathalatiṇaggarukkhasākhādīsu visamaṭṭhāne gate udakabindusaṅkhāte khuddakapāṇe saṅghātaṃV1.359 vadhaṃ mā āpādesinti .
Etamatthaṃ ‘‘ satova abhikkamāmī ’’ ti dasseti .
Acelakesu kira bhūmiṃ akkantakālato pabhuti sīlavā nāma natthi .
Bhikkhācāraṃ gacchantāpi dussīlāva hutvā gacchanti , upaṭṭhākānaṃ gehe bhuñjantāpi dussīlāva hutvā bhuñjanti .
Āgacchantāpi dussīlāva hutvā āgacchanti .
Yadā pana morapiñchena phalakaṃ sammajjitvā sīlaṃ adhiṭṭhāya nisīdanti , tadā sīlavantā nāma honti .
Vanakammikan ti kandamūlaphalāphalādīnaṃ atthāya vane vicarantaṃ .
Vanena vanan ti vanato vanaṃ , esa nayo sabbattha .
Saṃpatāmīti gacchāmi .
Āraññakoti araññe jātavuddho , idaṃ attano ājīvakakālaṃ sandhāya vadati .
Bodhisatto kira pāsaṇḍapariggaṇhaṇatthāya taṃ pabbajjaṃ pabbaji , niratthakabhāvaṃ pana ñatvāpi na uppabbajjito , bodhisattā hi yaṃ yaṃ ṭhānaṃ upenti , tato anivattitadhammā honti , pabbajitvā pana mā maṃ koci addasāti tatova araññaṃ paviṭṭho .
Tenevāha ‘‘ mā maṃ te addasaṃsu ahañca mā te addasan ’’ ti .
GoṭṭhātiP2.47 govajā .
Paṭṭhitagāvoti nikkhantagāvo .
Tattha catukkuṇḍikoti vananteyeva ṭhito gopālakānaṃ gāvīhi saddhiṃ apagatabhāvaṃ disvāM1.352 dve hatthe dve ca jaṇṇukāni bhūmiyaṃ ṭhapetvā evaṃ catukkuṇḍiko upasaṅkamitvāti attho .
Tāni sudaṃ āhāremīti mahallakavacchakānaṃ gomayāni kasaṭāni nirojāni honti , tasmā tāni vajjetvā yāni taruṇavacchakānaṃ khīrapāneneva vaḍḍhantānaṃ saojāni gomayāni tāni kucchipūraṃ khāditvā puna vanasaṇḍameva pavisati .
Taṃ sandhāyāha ‘‘ tāni sudaṃ āhāremī ’’ ti .
Yāvakīvañca meti yattakaṃ kālaṃ mama sakaṃ muttakarīsaṃ aparikkhīṇaṃ hoti .
Yāva me dvāravaḷañjo pavattittha , tāva tadeva āhāremīti attho .
Kāle pana gacchante gacchante parikkhīṇamaṃsalohito upacchinnadvāravaḷañjo vacchakānaṃ gomayāni āhāremi .
Mahāvikaṭabhojanasmin ti mahante vikaṭabhojane , apakatibhojaneti attho .
157. Tatrāssudaṃ , sāriputta , bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ hotīti .
Tatrāti purimavacanāpekkhanaṃ .
Sudan ti padapūraṇamatte nipāto .
Sāriputtāti ālapanaṃ .
Ayaṃ panettha atthayojanā – tatrāti yaṃ vuttaṃ aññataraṃ bhiṃsanakaṃ vanasaṇḍanti , tatra yo so bhiṃsanako vanasaṇḍoV1.360 vutto , tassa bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ hoti , bhiṃsanakakiriyāya hotīti attho .
Kiṃ hoti ?
Idaṃ hoti , yo koci avītarāgo … pe … lomāni haṃsantīti .
Atha vā tatrāti sāmiatthe bhummaṃ .
Su iti nipāto .
Kiṃ su nāma te bhonto samaṇabrāhmaṇātiādīsu viya .
Idan ti adhippetamatthaṃ paccakkhaṃ viya katvā dassanavacanaṃ .
Sudan ti su idaṃ , sandhivasena ikāralopo veditabbo .
Cakkhundriyaṃ itthindriyaṃ anaññātaññassāmītindriyaṃ kiṃ sūdhavittantiādīsu viya .
Ayaṃ panettha atthayojanā , tassa , sāriputta , bhiṃsanakassa vanasaṇḍassa bhiṃsanakatasmiṃ idaṃsu hotīti .
Bhiṃsanakatasmin ti bhiṃsanakabhāveti attho .
Ekassa takārassa lopo daṭṭhabbo .
‘‘ Bhiṃsanakattasmin ’’ tiyeva vā pāṭhoP2.48 , bhiṃsanakatāya iti vā vattabbe liṅgavipallāso kato , nimittatthe cetaṃ bhummavacanaṃ .
Tasmā evaṃ sambandho veditabbo , bhiṃsanakabhāve idaṃsu hoti , bhiṃsanakabhāvanimittaṃ bhiṃsanakabhāvahetu , bhiṃsanakabhāvapaccayā idaṃsu hoti .
Yo koci avītarāgo taṃ vanasaṇḍaṃ pavisati .
Yebhuyyena lomāni haṃsantiM1.353 bahutarāni lomāni haṃsanti , uddhaṃ mukhāni sūcisadisāni kaṇṭakasadisāni ca hutvā tiṭṭhanti , appāni na haṃsanti , bahutarānaṃ vā sattānaṃ haṃsanti , appakānaṃ atisūrapurisānaṃ na haṃsantīti .
Antaraṭṭhakāti māghamāsassa avasāne catasso , phagguṇamāsassa ādimhi catassoti evaṃ ubhinnaṃ antare aṭṭharatti .
Abbhokāseti mahāsatto himapātasamaye rattiṃ abbhokāse viharati , athassa lomakūpesu āvutamuttā viya himabindūni tiṭṭhanti , sarīraṃ setadukūlapārutaṃ viya hoti .
Divā vanasaṇḍeti divā himabindūsu sūriyātapasamphassena vigatesu assāsopi bhaveyya , ayaṃ pana sūriye uggacchanteyeva vanasaṇḍaṃ pavisati , tatrāpissa sūriyātapena paggharantaṃ himaṃ sarīreyeva patati .
Divā abbhokāse viharāmi rattiṃ vanasaṇḍeti gimhakāle kiresa divā abbhokāse vihāsi , tenassa kacchehi sedadhārā mucciṃsu , rattiṃ assāso bhaveyya , ayaṃ pana sūriye atthaṃ gacchanteyeva vanasaṇḍaṃ pavisati .
Athassa divā gahitausme vanasaṇḍe aṅgārakāsuyaṃ pakkhitto viya attabhāvo paridayhittha .
Anacchariyāti anuacchariyā .
Paṭibhāsīti upaṭṭhāsi .
SotattotiV1.361 divā ātapena rattiṃ vanausmāya sutatto .
Sosinnoti rattiṃ himena divā himodakena suṭṭhu tinto .
Bhiṃsanaketi bhayajanake .
Naggoti niccelo .
Nivāsanapārupane hi sati sītaṃ vā uṇhaṃ vā na atibādheyya , tampi me natthīti dasseti .
Na caggimāsinoti aggimpi na upagato .
Esanāpasutoti suddhiesanatthāya pasuto , payutto .
Munīti , tadā attānaṃ munīti katvā katheti .
Chavaṭṭhikānīti upaḍḍhadaḍḍhāni aṭṭhīni .
Upadhāyāti yathā sīsūpadhānañca pādūpadhānañca paññāyati , evaṃ santharitvā tattha seyyaṃ kappemīti dasseti .
GāmaṇḍalātiP2.49 gopāladārakā .
Te kira bodhisattassa santikaṃ gantvā , sumedha , tvaṃ imasmiṃ ṭhāne kasmā nisinno , kathehīti vadanti .
Bodhisatto adhomukho nisīdati , na katheti .
Atha naṃ te akathetuṃ na dassāmāti parivāretvā oṭṭhubhanti sarīre kheḷaṃ pātenti .
BodhisattoM1.354 evampi na katheti .
Atha naṃ tvaṃ na kathesīti omuttenti passāvamassa upari vissajjenti .
Bodhisatto evampi na kathetiyeva .
Tato naṃ kathehi kathehīti paṃsukena okiranti .
Bodhisatto evampi na kathetiyeva .
Athassa na kathesīti daṇḍakasalākā gahetvā kaṇṇasotesu pavesenti .
Bodhisatto dukkhā tibbā kaṭukā vedanā adhivāsento kassaci kiñci na karissāmīti matako viya acchati .
Tenāha ‘‘ na kho panāhaṃ , sāriputta , abhijānāmi tesu pāpakaṃ cittaṃ uppādetā ’’ ti .
Na mayā tesu pāpakaṃ cittampi uppāditanti attho .
Upekkhāvihārasmiṃ hotīti upekkhāvihāro hoti .
Vihāro eva hi vihārasminti vutto .
Teneva ca ‘‘ idaṃsu me ’’ ti etthāpi ayaṃsu meti evaṃ attho veditabbo .
Iminā nayena aññānipi evarūpāni padāni veditabbāni .
Iminā ito ekanavutikappe pūritaṃ upekkhāvihāraṃ dasseti .
Yaṃ sandhāyāha –
‘‘ Sukhapatto na rajjāmi , dukkhe na homi dummano ;
Sabbattha tulito homi , esā me upekkhāpāramī ’’ ti .
Dukkarakārikādisuddhivaṇṇanā niṭṭhitā .