Pañcagativaṇṇanā
153. Pañca kho imā , sāriputta , gatiyoti ettha sukatadukkaṭakammavasena gantabbāti gatiyo .
Apica gatigati nibbattigati ajjhāsayagati vibhavagati nipphattigatīti bahuvidhā gati nāma .
Tattha ‘‘ taṃ gatiṃ pecca gacchāmī ’’ ti ( a . ni .4.184) ca ,‘‘ yassa gatiṃ na jānanti , devā gandhabbamānusā ’’ ti ( dha . pa .420) ca ayaṃ gatigati nāma .
‘‘ Imesaṃ kho ahaṃ bhikkhūnaṃ sīlavantānaṃ neva jānāmi gatiṃ vā agatiṃ vā ’’ ti ( ma . ni .1.508) ayaṃ nibbattigati nāma .
‘‘ Evampi kho te ahaṃ brahme
M1.342 gatiṃ ca pajānāmi jutiñca pajānāmī ’’ ti ( ma . ni .1.503) ayaṃ ajjhāsayagati nāma .‘‘ Vibhavo gati dhammānaṃ , nibbānaṃ arahato gatī ’’ ti ( pari .339) ayaṃ vibhavagati nāma .
‘‘ Dveyeva gatiyo bhavanti
V1.349 anaññā ’’ ti ( dī . ni .1.258;2.34) ayaṃ nipphattigati nāma .Tāsu idha gatigati adhippetā .
Nirayotiādīsu
P2.37 niratiatthena nirassādaṭṭhena nirayo .Tiriyaṃ añchitāti tiracchānā .
Tesaṃ yoni tiracchānayoni .
Peccabhāvaṃ pattānaṃ visayoti pettivisayo .
Manaso ussannattā manussā .
Pañcahi kāmaguṇehi attano attano ānubhāvehi ca dibbantīti devā .
Nirayañcāhaṃ , sāriputtātiādīsu nirayoti saddhiṃ okāsena khandhā .
Tiracchānayoniṃ cātiādīsupi eseva nayo .
Maggaṃ paṭipadan ti ubhayenāpi vuttagatisaṃvattanika kammameva dasseti .
Yathā ca paṭipannoti yena maggena yāya paṭipadāya paṭipannoti ubhayampi ekato katvā niddisati .
Apāyan tiādīsu vaḍḍhisaṅkhātā sukhasaṅkhātā vā ayā apetattā apāyo .
Dukkhassa gati paṭisaraṇanti duggati .
Dukkaṭakārino ettha vinipatantīti vinipāto .
Nibbānañcāhan ti idaṃ pana na kevalaṃ gatigatimeva , gatinissaraṇaṃ nibbānampi jānāmīti dassanatthamāha .
Idha maggo paṭipadāti ubhayenāpi ariyamaggova vutto .
Pañcagativaṇṇanā niṭṭhitā .