Sammutiparamatthadesanākathāvaṇṇanā

Buddhassa bhagavato duvidhā desanā sammutidesanā , paramatthadesanā cāti .

Tattha puggalo satto itthī puriso khattiyo brāhmaṇo devo māroti evarūpā sammutidesanā .

Aniccaṃ dukkhaṃ anattā , khandhā dhātū āyatanāni satipaṭṭhānāti evarūpā paramatthadesanā .

Tattha bhagavā ye sammutivasena desanaṃ sutvā atthaṃ paṭivijjhitvā mohaṃ pahāya visesaṃ adhigantuṃ samatthā , tesaṃ sammutidesanaṃ deseti .

Ye pana paramatthavasena desanaṃ sutvā atthaṃ paṭivijjhitvā mohaṃ pahāya visesamadhigantuṃ samatthā , tesaṃ paramatthadesanaṃ deseti .

Tatthāyaṃ upamā , yathā hi desabhāsākusalo tiṇṇaṃ vedānaṃ atthasaṃvaṇṇanako ācariyo ye damiḷabhāsāya vutteP1.138 atthaṃ jānanti , tesaṃ damiḷabhāsāya ācikkhati .

Ye andhakabhāsādīsu aññatarāya , tesaṃ tāya tāya bhāsāya .

Evaṃ te māṇavakā chekaṃ byattaṃ ācariyamāgamma khippameva sippaṃ uggaṇhanti .

Tattha ācariyo viya buddho bhagavā .

Tayo vedā viya kathetabbabhāvena ṭhitāni tīṇi piṭakāni .

Desabhāsākosallamiva sammutiparamatthakosallaṃ .

Nānādesabhāsā māṇavakā viya sammutiparamatthadesanāpaṭivijjhanasamatthā veneyyasattā .

ĀcariyassaV1.148 damiḷabhāsādiācikkhanaṃ viya bhagavato sammutiparamatthavasena desanā veditabbā .

Āha cettha –

‘‘ Duve saccāni akkhāsi , sambuddho vadataṃ varo ;

Sammutiṃ paramatthañca , tatiyaṃ nūpalabbhati .

SaṅketavacanaṃM1.143 saccaṃ , lokasammutikāraṇā ;

Paramatthavacanaṃ saccaṃ , dhammānaṃ bhūtakāraṇā .

Tasmā vohārakusalassa , lokanāthassa satthuno ;

Sammutiṃ voharantassa , musāvādo na jāyatī ’’ ti .

Apica aṭṭhahi kāraṇehi bhagavā puggalakathaṃ katheti – hirottappadīpanatthaṃ , kammassakatādīpanatthaṃ , paccattapurisakāradīpanatthaṃ , ānantariyadīpanatthaṃ , brahmavihāradīpanatthaṃ , pubbenivāsadīpanatthaṃ , dakkhiṇāvisuddhidīpanatthaṃ , lokasammutiyā appahānatthañcāti .

‘‘ Khandhadhātuāyatanāni hirīyanti ottappantī ’’ ti hi vutte mahājano na jānāti , sammohamāpajjati , paṭisattu hoti ‘‘ kimidaṃ khandhadhātuāyatanāni hirīyanti ottappanti nāmā ’’ ti .

‘‘ Itthī hirīyati ottappati puriso khattiyo brāhmaṇo devo māro ’’ ti vutte pana jānāti , na sammohamāpajjati , na paṭisattu hoti .

Tasmā bhagavā hirottappadīpanatthaṃ puggalakathaṃ katheti .

‘‘ Khandhā kammassakā dhātuyo āyatanānī ’’ ti vuttepi eseva nayo .

Tasmā bhagavā kammassakatādīpanatthaṃ puggalakathaṃ katheti .

‘‘ Veḷuvanādayo mahāvihārā khandhehi kārāpitā dhātūhi āyatanehī ’’ ti vuttepi eseva nayo .

Tasmā bhagavā paccattapurisakāradīpanatthaṃ puggalakathaṃ katheti .

‘‘ KhandhāV1.149 mātaraṃ jīvitā voropenti pitaraṃ arahantaṃ ruhiruppādakammaṃP1.139 karonti , saṅghabhedakammaṃ karonti , dhātuyo āyatanānī ’’ ti vuttepi eseva nayo .

Tasmā bhagavā ānantariyadīpanatthaṃ puggalakathaṃ katheti .

‘‘ Khandhā mettāyanti dhātuyo āyatanānī ’’ ti vuttepi eseva nayo .

Tasmā bhagavā brahmavihāradīpanatthaṃ puggalakathaṃ katheti .

‘‘ Khandhā pubbenivāsamanussaranti dhātuyo āyatanānī ’’ ti vuttepi eseva nayo .

Tasmā bhagavā pubbenivāsadīpanatthaṃ puggalakathaṃ katheti .

‘‘ Khandhā dānaṃ paṭiggaṇhanti dhātuyo āyatanānī ’’ ti vuttepi mahājano na jānāti , sammohamāpajjati , paṭisattu hoti ‘‘ kimidaṃ khandhadhātuāyatanāni paṭiggaṇhanti nāmā ’’ ti .

‘‘ Puggalā paṭiggaṇhanti sīlavanto kalyāṇadhammā ’’ ti vutte pana jānāti , na sammohamāpajjati , na paṭisattu hoti .

Tasmā bhagavā dakkhiṇāvisuddhidīpanatthaṃ puggalakathaṃ katheti .

LokasammutiñcaM1.144 buddhā bhagavanto nappajahanti , lokasamaññāya lokaniruttiyaṃ lokābhilāpe ṭhitāyeva dhammaṃ desenti .

Tasmā bhagavā lokasammutiyā appahānatthampi puggalakathaṃ katheti .

Tasmā ayampi āyasmā lokavohārakusalatāya buddhassa bhagavato desanaṃ avilomento lokasammutiyaṃ ṭhatvāva cattārome , āvuso , puggalāti āha .

Tasmā ettha paramatthavasena aggahetvā sammutivaseneva puggalo veditabbo .

Santo saṃvijjamānāti lokasaṅketavasena atthi upalabbhamānā .

Lokasmin ti sattaloke .

Sāṅgaṇova samānotiādīsu pana aṅgaṇan ti katthaci kilesā vuccanti .

Yathāha ‘‘ tattha katamāni tīṇi aṅgaṇāni ?

Rāgo aṅgaṇaṃ , doso aṅgaṇaṃ , moho aṅgaṇan ’’ ti ( vibha .924).

Katthaci yaṃkiñci malaṃ vā paṅko vā , yathāha ‘‘ tasseva rajassa vā aṅgaṇassa vā pahānāya vāyamatī ’’ ti .

Katthaci tathārūpo bhūmibhāgo , so bodhiyaṅgaṇaṃ cetiyaṅgaṇantiādīnaṃ vasena veditabbo .

Idha pana nānappakārā tibbakilesā ‘‘ aṅgaṇan ’’ ti adhippetā .

Tathā hi vakkhati ‘‘ pāpakānaṃ kho etaṃ , āvuso , akusalānaṃ icchāvacarānaṃ adhivacanaṃ , yadidaṃ aṅgaṇan ’’ ti ( ma . ni .1.60).

Saha aṅgaṇena sāṅgaṇo .

SāṅgaṇovaV1.150 samānoti sakilesoyeva santoP1.140 .

Atthi me ajjhattaṃ aṅgaṇanti yathābhūtaṃ nappajānātīti mayhaṃ attano cittasantāne kileso atthītipi na jānāti .

‘‘ Ime kilesā nāma kakkhaḷā vāḷā jahitabbā na gahitabbā visaduṭṭhasallasadisā ’’ ti evaṃ yāthāvasarasatopi na jānāti .

Yo atthīti ca jānāti , evañca jānāti .

So ‘‘ atthi me ajjhattaṃ aṅgaṇanti yathābhūtaṃ pajānātī ’’ ti vuccati .

Yassa pana na ca maggena samūhatā kilesā , na ca uppajjanti yena vā tena vā vāritattā , ayamidha anaṅgaṇoti adhippeto .

Natthi me ajjhattaṃ aṅgaṇanti yathābhūtaṃ nappajānātīti ‘‘ mayhaṃ kilesā yena vā tena vā vāritattā natthi , na maggena samūhatattā ’’ ti na jānāti ,‘‘ te uppajjamānā mahāanatthaṃ karissanti kakkhaḷā vāḷā visaduṭṭhasallasadisā ’’ ti evaṃ yāthāvasarasatopi na jānāti .

Yo pana ‘‘ iminā kāraṇena natthī ’’ ti ca jānāti , evañca jānāti , so ‘‘ natthi me ajjhattaṃ aṅgaṇanti yathābhūtaṃ pajānātī ’’ ti vuccatiM1.145 .

Tatrāti tesu catūsu puggalesu , tesu vā dvīsu sāṅgaṇesu , yvāyan ti yo ayaṃ , yāyantipi pāṭho .

58. Ko nu kho , āvuso , sāriputta , hetu ko paccayoti ubhayenāpi kāraṇameva pucchati .

Yenimesan ti yena hetunā yena paccayena imesaṃ dvinnaṃ eko seṭṭhapuriso eko hīnapurisoti akkhāyati , so ko hetu ko paccayoti evamettha sambandho veditabbo .

Tattha kiñcāpi ‘‘ nappajānāti pajānātī ’’ ti evaṃ vuttaṃ , pajānanā nappajānanāti idameva ubhayaṃ hetu ceva paccayo ca .

59. Thero pana attano vicitrapaṭibhānatāya taṃ pākaṭataraṃ katvā dassetuṃ puna tatrāvusotiādimāha .

Tattha tassetaṃ pāṭikaṅkhan ti tassa puggalassa etaṃ pāṭikaṅkhitabbaṃ .

Idameva esa pāpuṇissati , na aññanti icchitabbaṃ , avassaṃ bhāvīti vuttaṃ hoti .

‘‘ Na chandaṃ janessatī ’’ tiādinā nayena vuttaṃ achandajananādiṃ sandhāyāha .

Tattha ca na chandaṃ janessatīti appajānanto tassa aṅgaṇassa pahānatthaṃ kattukamyatāchandaṃ na janessati .

Na vāyamissatīti tato balavataraṃ vāyāmaṃ na karissati , na vīriyaṃ ārabhissatīti thāmagatavīriyaṃ pana neva ārabhissati , na pavattessatīti vuttaṃ hoti .

Sāṅgaṇoti imehi rāgādīhi aṅgaṇehiV1.151 sāṅgaṇo .

Saṃkiliṭṭhacittoti tehiyeva suṭṭhutaraṃP1.141 kiliṭṭhacitto malīnacitto vibādhitacitto upatāpitacitto ca hutvā .

Kālaṃ karissatīti marissati .

Seyyathāpīti yathā nāma .

Kaṃsapātīti kaṃsalohabhājanaṃ .

Ābhatāti ānītā .

Āpaṇā vā kammārakulā vāti āpaṇato vā kaṃsapātikārakānaṃ kammārānaṃ gharato vā .

Rajenāti āgantukarajena paṃsuādinā .

Malenāti tattheva uṭṭhitena lohamalena .

Pariyonaddhāti sañchannā .

Na ceva paribhuñjeyyun ti udakakhādanīyapakkhipanādīhi paribhogaṃ na kareyyuṃ .

Na ca pariyodapeyyun ti dhovanaghaṃsanādīhi na parisuddhaṃ kārāpeyyuṃ .

Rajāpatheti rajapathe .

Ayameva vā pāṭho , rajassa āgamanaṭṭhāne vā vuṭṭhānuṭṭhāne vā heṭṭhāmañce vā thusakoṭṭhake vā bhājanantare vā , yattha rajena okirīyatīti attho .

Saṃkiliṭṭhatarā assa malaggahitāti ettha rajāpathe nikkhipanena saṃkiliṭṭhatarā , aparibhogāpariyodapanehiM1.146 malaggahitatarāti vuttaṃ hoti , paṭipucchāvacanañcetaṃ .

Tenassa evamattho veditabbo , āvuso , sā kaṃsapāti evaṃ karīyamānā aparena kālena saṃkiliṭṭhatarā ca malaggahitatarā ca mattikapātīti vā kaṃsapātīti vā itipi dujjānā bhaveyya nu kho noti , thero taṃ paṭijānanto āha ‘‘ evamāvuso ’’ ti .

Puna dhammasenāpati opammaṃ sampaṭipādento , evameva khotiādimāha .

Tatthevaṃ opammasaṃsandanā veditabbā – kiliṭṭhakaṃsapātisadiso sāṅgaṇo puggalo .

Saṃkiliṭṭhakaṃsapātiyā naparibhuñjanamādiṃ katvā rajāpathanikkhepo viya tassa puggalassa pabbajjaṃ labhamānassa vejjakammādīsu pasutapuggalasantike pabbajjāpaṭilābho .

Saṃkiliṭṭhakaṃsapātiyā puna saṃkiliṭṭhatarabhāvo viya tassa puggalassa anukkamena ācariyupajjhāyānaṃ anusikkhato vejjakammādikaraṇaṃ , ettha ṭhitassa sāṅgaṇakālakiriyā .

Atha vā anukkamena dukkaṭadubbhāsitavītikkamanaṃ , ettha ṭhitassa sāṅgaṇakālakiriyā .

Atha vā anukkamena pācittiyathullaccayavītikkamanaṃ , saṅghādisesavītikkamanaṃ , pārājikavītikkamanaṃ , mātughātādiānantariyakaraṇaṃ , ettha ṭhitassa sāṅgaṇakālakiriyāti .

Saṃkiliṭṭhacitto kālaṃ karissatīti ettha ca akusalacittena kālaṃ karissatīti na evamattho daṭṭhabbo .

Sabbasattā hi pakaticittena bhavaṅgacitteneva kālaṃ karonti .

AyaṃP1.142 pana avisodhetvā cittasantānaṃ kālaṃ karissatīti etamatthaṃ sandhāya evaṃ vuttoti veditabbo .

DutiyavāreV1.152 pariyodapeyyun ti dhovanaghaṃsanasaṇhachārikāparimajjanādīhi parisuddhaṃ ādāsamaṇḍalasadisaṃ kareyyuṃ .

Na ca naṃ rajāpatheti pubbe vuttappakāre ṭhāne anikkhipitvā karaṇḍamañjūsādīsu vā ṭhapeyyuṃ , paliveṭhetvā vā nāgadante lageyyuṃ .

Sesaṃ vuttanayānusāreneva gahetabbaṃ .

Upamāsaṃsandanā cettha evaṃ veditabbā – kiliṭṭhakaṃsapātisadiso sāṅgaṇo bhabbapuggalo .

Kiliṭṭhakaṃsapātiyā paribhuñjanamādiṃ katvā suddhaṭṭhāne ṭhapanaṃ viya tassa puggalassa pabbajjaṃ labhamānassa pesalabhikkhūnaṃ santike pabbajjāpaṭilābho .

Ye ovadanti anusāsanti appamattakampi pamādaṃ disvā daṇḍakammaṃ katvā punappunaṃ sikkhāpenti , saṃkiliṭṭhakaṃsapātiyā aparakāleM1.147 parisuddhapariyodātabhāvo viya tassa puggalassa ācariyupajjhāyānaṃ anusikkhato anukkamena sammāvattapaṭipatti , ettha ṭhitassa anaṅgaṇakālakiriyā .

Atha vā anukkamena parisuddhe sīle patiṭṭhāya attano anurūpaṃ buddhavacanaṃ uggaṇhitvā dhutaṅgāni samādāya attano anukūlakammaṭṭhānaṃ gahetvā gāmantasenāsanavāsaṃ muñcitvā pantasenāsanavāso , ettha ṭhitassa anaṅgaṇakālakiriyā .

Atha vā anukkamena kasiṇaparikammaṃ katvā aṭṭhasamāpattinibbattanena kilesavikkhambhanaṃ , vipassanāpādakajjhānā vuṭṭhāya vipassanāya kilesānaṃ tadaṅganivāraṇaṃ , sotāpattiphalādhigamo … pe … arahattasacchikiriyāti ettha ṭhitassa accantaṃ anaṅgaṇakālakiriyā eva .

Tatiyavāre subhanimittan ti rāgaṭṭhāniyaṃ iṭṭhārammaṇaṃ .

Manasi karissatīti tasmiṃ vipannassati taṃ nimittaṃ āvajjissati .

Tassa subhanimittassa manasikārāti tassa puggalassa subhanimittamanasikārakāraṇā .

Anuddhaṃsessatīti hiṃsissati adhibhavissati .

Rāgo hi uppajjanto kusalavāraṃ pacchinditvā sayameva akusalajavanaṃ hutvā tiṭṭhanto kusalacittaṃ anuddhaṃsetīti veditabbo .

Sesaṃ vuttanayānusāreneva gahetabbaṃ .

Opammasaṃsandanā panettha evaṃ veditabbā – parisuddhakaṃsapātisadiso pakatiyāP1.143 appakileso anaṅgaṇapuggalo .

Parisuddhakaṃsapātiyā naparibhuñjanaṃ ādiṃ katvā rajāpathe nikkhepo viya tassa puggalassa pabbajjaṃ labhamānassāti ito paraṃ sabbaṃ paṭhamavārasadisameva .

CatutthavāreV1.153 subhanimittaṃ na manasi karissatīti tasmiṃ sativirahābhāvato taṃ nimittaṃ nāvajjissati , sesaṃ dutiyavārānusārena veditabbaṃ .

‘‘ Ayaṃ kho , āvuso ’’ tiādi ‘‘ ko nu kho , āvuso ’’ tiādimhi vuttanayameva .

60. Idāni taṃ aṅgaṇaṃ nānappakārato pākaṭaṃ kārāpetukāmenāyasmatā mahāmoggallānena ‘‘ aṅgaṇaṃ aṅgaṇan ’’ tiādinā nayena puṭṭho taṃ byākaronto pāpakānaṃ kho etaṃ , āvusotiādimāha .

Tattha icchāvacarānan ti icchāya avacarānaṃ , icchāvasena otiṇṇānaṃ pavattānaṃ nānappakārānaṃ kopaappaccayānanti attho .

Yaṃ idhekaccassāti yena idhekaccassa evaṃ icchā uppajjeyya , taṃ ṭhānaṃ taṃ kāraṇaṃ vijjati atthi , upalabbhatītiM1.148 vuttaṃ hoti .

Āpanno assan ti āpanno bhaveyyaṃ .

Na ca maṃ bhikkhū jāneyyun ti bhikkhū ca maṃ na jāneyyuṃ .

Kiṃ panettha ṭhānaṃ , lābhatthikatā .

Lābhatthiko hi bhikkhu pakatiyāpi ca katapuñño manussehi sakkato garukato evaṃ cinteti ‘‘ āpattiṃ āpannaṃ bhikkhuṃ therā ñatvā majjhimānaṃ ārocenti , te navakānaṃ , navakā vihāre vighāsādādīnaṃ , te ovādaṃ āgatānaṃ bhikkhunīnaṃ , evaṃ kamena catasso parisā jānanti .

Evamassa lābhantarāyo hoti .

Aho vatāhaṃ āpattiñca vata āpanno assaṃ , na ca maṃ bhikkhū jāneyyun ’’ ti .

Yaṃ taṃ bhikkhuṃ bhikkhū jāneyyun ti yena kāraṇena taṃ bhikkhuṃ aññe bhikkhū jāneyyuṃ , taṃ kāraṇaṃ vijjati kho pana atthiyeva , no natthi .

Therā hi ñatvā majjhimānaṃ ārocenti .

Evaṃ so pubbe vuttanayena catūsu parisāsu pākaṭo hoti .

Evaṃ pākaṭo ca ayasābhibhūto gāmasatampi pavisitvā ummārasatesu ṭhānesu uñchitvā yathādhotena pattena nikkhamati .

Tato jānanti maṃ bhikkhū āpattiṃ āpannoti tehi camhi evaṃ nāsitoti cintetvā , iti so kupito hoti appatīto so iminā kāraṇena kupito ceva hoti kodhābhibhūto appatīto ca domanassābhibhūto .

Yo ceva khoP1.144 , āvuso , kopo yo ca appaccayo ubhayametaṃ aṅgaṇan ti , āvuso , yo cāyaṃ saṅkhārakkhandhasaṅgahito kopo , yo ca vedanākkhandhasaṅgahito appaccayo , etaṃ ubhayaṃ aṅgaṇanti evamettha attho daṭṭhabbo .

Idañca tādisānaṃ puggalānaṃ vasena vuttaṃ .

Lobho pana imassa aṅgaṇassa pubbabhāgavasena , moho sampayogavasenāpi gahitoyeva hoti .

AnurahoV1.154 man ti purimasadisameva bhikkhuṃ gahetvā vihārapaccante senāsanaṃ pavesetvā dvāraṃ thaketvā codente icchati .

Ṭhānaṃ kho panetan ti etaṃ kāraṇaṃ vijjati , yaṃ taṃ bhikkhuṃ catuparisamajjhe ānetvā byattā vinītā ‘‘ tayā asukamhi nāma ṭhāne vejjakammaṃ katan ’’ tiādinā nayena codeyyuṃ .

So catūsu parisāsu pākaṭo hoti .

Evaṃ pākaṭo ca ayasābhibhūtoti sabbaṃ purimasadisameva .

SappaṭipuggalotiM1.149 samāno puggalo .

Samānoti sāpattiko .

Paṭipuggaloti codako .

Ayaṃ sāpattikeneva codanaṃ icchati , tvampi imañcimañca āpattiṃ āpanno , taṃ tāva paṭikarohi pacchā maṃ codessasīti vattuṃ sakkāti maññamāno .

Apica jātiādīhipi samāno puggalo sappaṭipuggalo .

Ayañhi attano jātiyā kulena bāhusaccena byattatāya dhutaṅgenāti evamādīhipi samāneneva codanaṃ icchati , tādisena vuttaṃ nātidukkhaṃ hotīti maññamāno .

Appaṭipuggaloti ettha ayutto paṭipuggalo appaṭipuggalo .

Imehi āpattādīhi asadisattā paṭisattu paṭisallo codako bhavituṃ ayuttoti vuttaṃ hoti .

Iti so kupitoti iti so imāya appaṭipuggalacodanāya evaṃ kupito hoti .

Catutthavāre aho vatāti ‘‘ aho vata re amhākaṃ paṇḍitakā , aho vata re amhākaṃ bahussutakā tevijjakā ’’ ti ( dī . ni .1.291) garahāyaṃ dissati .

‘‘ Aho vata maṃ daharaṃyeva samānaṃ rajje abhisiñceyyun ’’ ti ( mahāva .57) patthanāyaṃ .

Idha patthanāyameva .

Paṭipucchitvā paṭipucchitvāti punappunaṃ pucchitvā .

Ayaṃ bhikkhu lābhatthiko bhagavato attānaṃ paṭipucchitabbaṃ icchati , tañca kho anumatipucchāya , no maggaṃ vā phalaṃ vā vipassanaṃ vā antaraṃ katvā .

Ayañhi passati bhagavantaṃ sāriputtādayo mahāthere ‘‘ taṃ kiṃ maññasi , sāriputta , moggallāna , kassapaP1.145 , rāhula cakkhuṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti evaṃ parisamajjhe paṭipucchitvā paṭipucchitvā dhammaṃ desentaṃ , manusse ca ‘‘ tesa paṇḍitā therā satthu cittaṃ ārādhentī ’’ ti vaṇṇaṃ bhaṇante , lābhasakkārañca upaharante .

Tasmā taṃ lābhasakkāraṃ icchanto evaṃ cintetvā nikhaṇitvā ṭhapitakhāṇu viya bhagavato puratova hoti .

Iti so kupitoti atha bhagavā taṃ amanasikaritvāva aññaṃ theraṃ paṭipucchitvā dhammaṃ desetiV1.155 , tena so kupito hoti bhagavato ca therassa ca .

Kathaṃ bhagavato kuppati ?

‘‘ Ahaṃ pabbajitakālato pabhuti gandhakuṭipariveṇato bahinikkhamanaṃ na jānāmi , sabbakālaṃ chāyāva na vijahāmi , maṃ nāma pucchitvā dhammadesanāmattampi natthi .

Taṃmuhuttaṃ diṭṭhamattakameva theraṃ pucchitvā dhammaṃ desetī ’’ ti evaṃ bhagavato kuppati .

Kathaṃ therassa kuppati ?

‘‘ Ayaṃ mahallakatthero bhagavato purato khāṇuM1.150 viya nisīdati , kadā nu kho imaṃ dhammakammikā abhabbaṭṭhānaṃ pāpetvā nīharissanti , ayañhi yadi imasmiṃ vihāre na bhaveyya , avassaṃ bhagavā mayā saddhiṃ sallapeyyā ’’ ti evaṃ therassa kuppati .

Purakkhatvā purakkhatvāti purato purato katvā , samparivāretvāti vuttaṃ hoti .

Ayampi lābhatthikoyeva , ayañhi passati bahussute bhikkhū mahāparivārena gāmaṃ pavisante , cetiyaṃ vandante , tesañca taṃ sampattiṃ disvā upāsake pasanne pasannākāraṃ karonte .

Tasmā evaṃ icchati .

Kupitoti ayampi dvīsu ṭhānesu kuppati bhikkhūnaṃ therassa ca .

Kathaṃ bhikkhūnaṃ ?

‘‘ Ime yadeva mayhaṃ uppajjati cīvaraṃ vā piṇḍapāto vā , taṃ gahetvā paribhuñjanti , mayhaṃ pana pattacīvaraṃ gahetvā piṭṭhito āgacchantopi natthī ’’ ti evaṃ bhikkhūnaṃ kuppati .

Kathaṃ therassa ?

‘‘ Eso mahallakatthero tesu tesu ṭhānesu sayameva paññāyati , kudāssu nāma naṃ dhammakammikā nikkaḍḍhissanti , imasmiṃ asati avassaṃ maṃyeva parivāressantī ’’ ti .

Bhattaggeti bhojanaṭṭhāne .

Aggāsanan ti saṅghattherāsanaṃ .

Aggodakan ti dakkhiṇodakaṃ .

Aggapiṇḍan ti saṅghattherapiṇḍaṃ .

Sabbattha vā aggan ti paṇītādhivacanametaṃ .

Tattha ahameva labheyyan ti icchā nātimahāsāvajjā .

Na añño bhikkhu labheyyāti pana atimahāsāvajjāP1.146 .

Ayampi lābhatthiko pāsādiko hoti cīvaradhāraṇādīhi , kadāci pabbajati , kadāci vibbhamati .

Tena so pubbe laddhapubbaṃ āsanādiṃ pacchā alabhanto evaṃ cintesi .

Na so bhikkhu labheyyāti na so bhikkhu therānaṃ aggāsanādīsu tadanusārena majjhimānaṃ aññesañca navānaṃ kadāci yaṃ vā taṃ vā sabbanihīnaṃ āsanādiṃ labhati .

Kupitoti ayampi dvīsu ṭhānesu kuppati manussānañca therānañca .

Kathaṃ manussānaṃ ?

‘‘ Ime maṅgalādīsu maṃ nissāya bhikkhū labhanti , ete ,‘ bhante , ettake bhikkhū gahetvā amhākaṃ anukampaṃ karothā ’ ti vadanti , idāni taṃmuhuttaṃ diṭṭhamattakaṃ mahallakattheraṃ gahetvā gatā , hotu idāni , nesaṃ kicce uppanne jānissāmī ’’ ti evaṃV1.156 manussānaṃ kuppati .

Kathaṃ therānaṃ ?

‘‘ Ime nāma yadi na bhaveyyuṃ , maṃyeva manussā nimanteyyun ’’ ti evaṃ therānaṃ kuppati .

Anumodeyyan tiM1.151 anumodanaṃ kareyyaṃ .

Ayampi lābhatthiko yaṃ vā taṃ vā khaṇḍānumodanaṃ jānāti ,‘‘ so anumodanaṭṭhāne bahū mātugāmā āgacchanti , tā maṃ sañjānitvā tato pabhuti thālakabhikkhaṃ dassantī ’’ ti patthento evaṃ cintesi .

Ṭhānan ti bahussutānaṃ anumodanā bhāro , tena bahussuto anumodeyyāti vuttaṃ hoti .

Kupitoti ayampi tīsu ṭhānesu kuppati manussānaṃ therassa dhammakathikassa ca .

Kathaṃ manussānaṃ ?

‘‘ Ime pubbe maṃyeva upasaṅkamitvā yācanti ‘ amhākaṃ nāgatthero amhākaṃ sumanatthero anumodatū ’ ti , ajja pana nāvocun ’’ ti evaṃ manussānaṃ kuppati .

Kathaṃ therassa ?

‘‘ Ayaṃ saṅghatthero ‘ tumhākaṃ kulupakaṃ nāgattheraṃ sumanattheraṃ upasaṅkamatha , ayaṃ anumodissatī ’ ti na bhaṇatī ’’ ti evaṃ therassa kuppati .

Kathaṃ dhammakathikassa ?

‘‘ Therena vuttamatteyeva pahāraṃ laddhakukkuṭo viya turitaturitaṃ vassati , imaṃ nāma nikkaḍḍhantā natthi , imasmiñhi asati ahameva anumodeyyan ’’ ti evaṃ dhammakathikassa kuppati .

Ārāmagatānan ti vihāre sannipatitānaṃ .

Ayampi lābhatthiko yaṃ vā taṃ vā khaṇḍadhammakathaṃ jānāti , so passati tādisesu ṭhānesu dviyojanatiyojanato sannipatitvā bhikkhū sabbarattikāni dhammassavanāni suṇante , tuṭṭhacitteP1.147 ca dahare vā sāmaṇere vā sādhu sādhūti mahāsaddena sādhukāraṃ dente , tato dutiyadivase antogāmagate bhikkhū upāsakā pucchanti ‘‘ ke , bhante , dhammaṃ kathesun ’’ ti .

Te bhaṇanti ‘‘ asuko ca asuko cā ’’ ti .

Taṃ sutvā pasannā manussā dhammakathikānaṃ mahāsakkāraṃ karonti .

So taṃ icchamāno evaṃ cintesi .

Ṭhānan ti bahussutānaṃ vinicchayakusalānaṃ dhammadesanā bhāro , tena bahussuto deseyyāti vuttaṃ hoti .

Kupitoti catuppadikaṃ gāthampi vattuṃ okāsaṃ alabhamāno kupito hoti attano mandabhāvassa ‘‘ ahañhi mando duppañño kuto labhissāmi desetun ’’ ti .

Bhikkhunīnan ti ovādatthaṃ vā uddesatthaṃ vā paripucchatthaṃ vā pūjākaraṇatthaṃ vā ārāmaṃ āgantvā sannipatitabhikkhunīnaṃ .

Ayampi lābhatthiko , tassevaṃ hoti imā mahākulā pabbajitā bhikkhuniyo , tāsu kulesu pavisetvā nisinnāsu manussā pucchissanti ‘‘ kassa santikeV1.157 ovādaṃ vā uddesaṃ vā paripucchaṃ vā gaṇhathā ’’ ti .

Tato vakkhanti ‘‘ asuko nāma ayyoM1.152 bahussuto , tassa detha karothā ’’ ti , tenassa evaṃ icchā uppajjati .

Ṭhānan ti ovādādayo nāma bahussutānaṃ bhāro , tena bahussuto deseyyāti vuttaṃ hoti .

Kupitoti ayampi dvīsu ṭhānesu kuppati , tāsañca bhikkhunīnaṃ ‘‘ imā pubbe maṃ nissāya uposathappavāraṇādīni labhanti , tā idāni taṃmuhuttaṃ diṭṭhamattakamahallakattherassa santikaṃ gatā ’’ ti .

Dhammakathikassa ca ‘‘ esa imāsaṃ sahasā ovādaṃ adāsiyevā ’’ ti .

Upāsakānan ti , ārāmagatānaṃ upāsakānaṃ .

Nissaṭṭhakammantā nāma mahāupāsakā honti , te puttabhātukānaṃ kammaṃ niyyātetvā dhammaṃ suṇantā vicaranti , ayaṃ tesaṃ desetuṃ icchati , kiṃ kāraṇā ?

Ime pasīditvā upāsikānampi ārocessanti , tato saddhiṃ upāsikāhi mayhameva lābhasakkāraṃ upaharissantīti .

Ṭhānaṃ bahussuteneva yojetabbaṃ .

Kupitoti ayampi dvīsu ṭhānesu kuppati , upāsakānañca ‘‘ ime aññattha suṇanti , amhākaṃ kulupakassa santike suṇāmāti nāgacchanti , hotu idāni , tesaṃ uppanne kicce jānissāmī ’’ ti dhammakathikassa ca ,‘‘ ayametesaṃ desetī ’’ ti .

Upāsikānan tiP1.148 ārāmagatānaṃ .

Upāsikā nāma āsanapūjādikaraṇatthaṃ vā uposathadivase vā dhammassavanatthaṃ sannipatitā .

Sesaṃ upāsakavāre vuttanayameva .

Sakkareyyun ti sakkaccañca kareyyuṃ , sundarañca kareyyuṃ .

Iminā attani kāraṃ karīyamānaṃ sakkaccaṃ katañca sundarañca pattheti .

Garuṃ kareyyun ti bhāriyaṃ kareyyuṃ .

Iminā bhikkhūhi attānaṃ garuṭṭhāne ṭhapīyamānaṃ pattheti .

Māneyyun ti piyāyeyyuṃ .

Pūjeyyun ti evaṃ sakkarontā garuṃ karontā mānentā paccayehi pūjeyyunti paccayapūjaṃ pattheti .

Ṭhānan ti ‘‘ piyo garu bhāvaniyo ’’ ti vuttappakāro bahussuto ca sīlavā ca etaṃ vidhiṃ arahati tena bhikkhū evarūpaṃ evaṃ kareyyunti vuttaṃ hoti .

Kupitoti ayampi dvīsu ṭhānesu kuppati bhikkhūnañca ‘‘ ime etaṃ sakkarontī ’’ ti therassa ca ‘‘ imasmiṃ asati maṃyeva sakkareyyun ’’ ti .

Esa nayo ito paresu tīsu vāresu .

PaṇītānaṃM1.153V1.158 cīvarānan ti paṭṭadukūlapaṭṭuṇṇakoseyyādīnaṃ mahagghasukhumasukhasamphassānaṃ cīvarānaṃ .

Idhāpi ahameva lābhī assan ti icchā nātimahāsāvajjā .

Na añño bhikkhu lābhī assāti pana mahāsāvajjā .

Paṇītānaṃ piṇḍapātānan ti sappitelamadhusakkarādipūritānaṃ seṭṭhapiṇḍapātānaṃ .

Paṇītānaṃ senāsanānan ti anekasatasahassagghanakānaṃ mañcapīṭhādīnaṃ paṇītānaṃ .

Gilānappaccayabhesajjaparikkhārānan ti sappitelamadhuphāṇitādīnaṃ uttamabhesajjānaṃ .

Sabbatthāpi ṭhānaṃ bahussutehi puññavantehi ca yojetabbaṃ .

Kupitoti sabbatthāpi dvīsu ṭhānesu kuppati , manussānañca ‘‘ imesaṃ nāma paricitabhāvopi natthi , dīgharattaṃ ekato vasantassa paṃsukūlatthāya vā piṇḍapātatthāya vā sappitelādikāraṇā vā gharapaṭipāṭiyā carantassāpi me ekadivasampi kiñci paṇītaṃ paccayaṃ na denti .

Āgantukaṃ mahallakaṃ pana disvāva yaṃ icchati , taṃ dentī ’’ ti , therassa ca ‘‘ ayampi mahallako imesaṃ attānaṃ dassentoyeva carati , kudāssu nāma naṃ dhammakammikā nikkaḍḍheyyuṃ , evaṃ imasmiṃ asati ahameva lābhī assan ’’ ti .

Imesaṃ kho , etaṃ āvusoti imesaṃ heṭṭhā ekūnavīsativārehi vuttānaṃ icchāvacarānaṃ .

61. Dissanti ceva sūyanti cātiP1.149 na icchāvacarā cakkhunā dissanti , na sotena sūyanti , manoviññāṇavisayattā .

Appahīnaicchāvacarassa pana puggalassa icchāvacaravasena pavattakāyakammaṃ disvā diṭṭhā viya vacīkammaṃ sutvā sutā viya ca honti , tena vuttaṃ ‘‘ dissanti ceva sūyanti cā ’’ ti .

Paccakkhakāle dissanti ,‘‘ asuko kira bhikkhu īdiso ’’ ti tirokkhakāle sūyanti .

Kiñcāpīti anuggahagarahavacanaṃ .

Tena āraññikattaṃ anuggaṇhāti , icchāvacarānaṃ appahānaṃ garahati .

Tatrāyaṃ yojanā , kiñcāpi so bhikkhu gāmantasenāsanaṃ paṭikkhipitvā āraññiko hoti , ante pantasenāsane vasati , ime cassa ettakā icchāvacarā appahīnā .

Kiñcāpi so atirekalābhaṃ paṭikkhipitvā piṇḍapātikoM1.154 hoti .

Kiñcāpi so loluppacāraṃ vajjetvā sapadānacārī hoti .

Kiñcāpi so gahapaticīvaraṃ paṭikkhipitvā paṃsukūliko hoti .

LūkhacīvaradharotiV1.159 ettha pana lūkhan ti satthalūkhaṃ suttalūkhaṃ rajanalūkhanti tīhi kāraṇehi lūkhaṃ veditabbaṃ .

Tattha satthena khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinnaṃ satthalūkhaṃ nāma , taṃ agghena parihāyati , thūladīghasuttakena sibbitaṃ suttalūkhaṃ nāma , taṃ phassena parihāyati kharasamphassaṃ hoti .

Rajanena rattaṃ rajanalūkhaṃ nāma , taṃ vaṇṇena parihāyati dubbaṇṇaṃ hoti .

Kiñcāpi so bhikkhu evaṃ satthalūkhasuttalūkharajanalūkhacīvaradharo hoti , ime cassa ettakā icchāvacarā appahīnā dissanti ceva sūyanti ca , atha kho naṃ viññū sabrahmacārī neva sakkaronti … pe … na pūjentīti .

Taṃ kissa hetūti ettha tan ti nipātamattaṃ , kissa hetūti kiṃ kāraṇā .

Te hi tassa … pe … sūyanti ca yasmā tassa te pāpakā sūyanti cāti vuttaṃ hoti .

Imesaṃ icchāvacarānaṃ appahīnattāti ayamettha adhippāyo .

Idāni tamatthaṃ upamāya pākaṭaṃ karonto seyyathāpītiādimāha .

Tattha kuṇapan ti matakaḷevaraṃ .

Ahissa kuṇapaṃ ahikuṇapaṃ .

Evaṃ itarāni .

Atipaṭikūlajigucchanīyabhāvato cettha imāneva tīṇi vuttānīti veditabbāni .

Aññesañhi sasasūkarādīnaṃ kuṇapaṃ manussā kaṭukabhaṇḍādīhi abhisaṅkharitvā paribhuñjantipi .

Imesaṃ pana kuṇapaṃ abhinavampi jigucchantiyeva , ko pana vādo kālātikkamena pūtibhūte .

Racayitvāti vaḍḍhetvā , paripūretvāti attho , kuṇapaṃ gahetvā kaṃsapātiyaṃ pakkhipitvāti vuttaṃ hoti .

Aññissāti aparāya .

Paṭikujjitvāti pidahitvāP1.150 .

Antarāpaṇan ti āpaṇānamantare mahājanasaṃkiṇṇaṃ racchāmukhaṃ .

Paṭipajjeyyun ti gaccheyyuṃ .

Jaññajaññaṃ viyāti cokkhacokkhaṃ viya manāpamanāpaṃ viya .

Apica vadhukāpaṇṇākāraṃ viyāti vuttaṃ hoti .

Vadhukāti janetti vuccati , tassā nīyamānaṃ paṇṇākāraṃ jaññaṃ , ubhayatthāpi ādaravasena vā pasaṃsāvasena vā punaruttaṃ .

‘‘ Jaññajaññaṃ byā ’’ tipi pāṭho .

Apāpuritvāti vivaritvā .

Tassa saha dassanena amanāpatā ca saṇṭhaheyyāti tassa kuṇapassa dassanena saheva tassa janassa amanāpatāM1.155 tiṭṭheyya .

Amanāpatāti ca ‘‘ amanāpamidan ’’ ti uppannacittacetasikānametaṃ adhivacanaṃ .

Esa nayo paṭikulyajegucchatāsu .

Jighacchitānampīti chātānampi .

Na bhottukamyatā assāti bhuñjitukāmatā na bhaveyya .

Pageva suhitānan ti dhātānaṃ pana paṭhamatarameva bhuñjitukāmatā na bhaveyyāti vuttaṃ hoti .

TatrāyaṃV1.160 upamāsaṃsandanā – parisuddhakaṃsapātisadisaṃ imassa pabbajjāliṅgaṃ , kuṇaparacanaṃ viya icchāvacarānaṃ appahānaṃ , aparakaṃsapātiyā paṭikujjhanaṃ viya āraññikaṅgādīhi icchāvacarappaṭicchādanaṃ , kaṃsapātiṃ vivaritvā kuṇapadassanena janassa amanāpatā viya āraññikaṅgādīni anādiyitvā icchāvacaradassanena sabrahmacārīnaṃ asakkārakaraṇāditāti .

62. Sukkapakkhe pana , kiñcāpīti anuggahapasaṃsāvacanaṃ , tena āraññikattaṃ anuggaṇhāti , icchāvacarappahānaṃ pasaṃsati .

Nemantanikoti nimantanapaṭiggāhako .

Vicitakāḷakan ti vicinitvā apanītakāḷakaṃ .

Anekasūpaṃ anekabyañjanan ti ettha sūpo nāma hatthahāriyo vuccati .

Byañjanan ti uttaribhaṅgaṃ , tena macchamaṃsamuggasūpādīhi anekasūpaṃ , nānappakāramaṃsādibyañjanehi anekabyañjananti vuttaṃ hoti .

Sesaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ .

Upamāsaṃsandane ca sālivarabhattaracanaṃ viya icchāvacarappahānaṃ , aparakaṃsapātiyā paṭikujjhanaṃ viya appicchatāsamuṭṭhānehi gāmantavihārādīhi icchāvacarappahānappaṭicchādakaṃ , kaṃsapātiṃ vivaritvā sālivarabhattadassanena janassa manāpatāP1.151 viya gāmantavihārādīni anādiyitvā icchāvacarappahānadassanena sabrahmacārīnaṃ sakkārakaraṇāditā veditabbā .

63. Upamā maṃ , āvuso sāriputta , paṭibhātīti mayhaṃ , āvuso sāriputta , upamā upaṭṭhāti .

Ekaṃ upamaṃ vattukāmo ahanti adhippāyo .

Paṭibhātu tan ti tuyhaṃ paṭibhātu upaṭṭhātu , vada tvanti adhippāyo .

Ekamidāhan ti ettha idāti nipātamattaṃ , ekasmiṃ samaye ahanti vuttaṃ hoti , bhummatthe upayogavacanaṃ .

Rājagahe viharāmi giribbajeti , rājagahan ti tassa nagarassa nāmaṃ .

Samantato pana giriparikkhepena vajo viya saṇṭhitattā giribbajan ti vuccati .

Tasmiṃ nagare viharāmi , taṃ nissāya ahaṃM1.156 viharāmīti vuttaṃ hoti .

Atha khvāhan ti atha kho ahaṃ .

Ettha ca athāti aññādhikāravacanārambhe nipāto .

Khoti padapūraṇamatte .

Pubbaṇhasamayan ti divasassa pubbabhāgasamayaṃ .

Pubbaṇhasamayeti attho , pubbaṇhe vā samayaṃ pubbaṇhasamayaṃ , pubbaṇhe ekaṃ khaṇanti vuttaṃ hoti , evaṃ accantasaṃyoge upayogavacanaṃ labbhati .

Nivāsetvāti paridahitvā , vihāranivāsanaparivattanavasenetaṃ veditabbaṃ .

Gāmappavesanatthāya vā saṇṭhapetvā nivāsanavasena , na hi so tato pubbe anivattho ahosi .

PattacīvaramādāyātiV1.161 pattaṃ hatthena cīvaraṃ kāyena ādiyitvā .

Piṇḍāyāti piṇḍapātatthāya .

Samītīti tassa nāmaṃ .

Yānakāraputtoti rathakāraputto .

Paṇḍuputtoti paṇḍussa putto .

Ājīvakoti naggasamaṇako .

Purāṇayānakāraputtoti porāṇayānakārakulassa putto .

Paccupaṭṭhitoti upagantvā ṭhito .

Vaṅkaṃ nāma ekato kuṭilaṃ .

Jimhaṃ nāma sappagatamaggasadisaṃ .

Dosan ti phegguvisamagaṇṭhikādi .

Yathā yathāti kālatthe nipāto , yadā yadā yasmiṃ tasmiṃ kāleti vuttaṃ hoti .

Tathā tathāti ayampi kālatthoyeva , tasmiṃ tasmiṃ kāleti vuttaṃ hoti .

So attano suttānulomena cintesi , itaro tena cintitakkhaṇe cintitaṭṭhānameva tacchati .

Attamanoti sakamano tuṭṭhamano pītisomanassehi gahitamano .

Attamanavācaṃ nicchāresīti attamanatāya vācaṃP1.152 , attamanabhāvassa vā yuttaṃ vācaṃ nicchāresi udīrayi , pabyāharīti vuttaṃ hoti .

Hadayā hadayaṃ maññe aññāyāti cittena cittaṃ jānitvā viya .

Assaddhāti buddhadhammasaṅghesu saddhāvirahitā .

Jīvikatthāti iṇabhayādīhi pīḷitā bahi jīvituṃ asakkontā idha jīvikatthikā hutvā .

Na saddhāti na saddhāya .

Saṭhā māyāvinoti māyāsāṭheyyehi yuttā .

Ketabinoti sikkhitakerāṭikā , nipphannathāmagatasāṭheyyāti vuttaṃ hoti .

Sāṭheyyañhi abhūtaguṇadassanato abhūtabhaṇḍaguṇadassanasamaṃ katvā ‘‘ kerāṭiyan ’’ ti vuccati .

Unnaḷāti uggatanaḷā , uṭṭhitatucchamānāti vuttaṃ hotiM1.157 .

Capalāti pattacīvaramaṇḍanādinā cāpallena yuttā .

Mukharāti mukhakharā , kharavacanāti vuttaṃ hoti , vikiṇṇavācāti asaṃyatavacanā , divasampi niratthakavacanappalāpino .

Indriyesu aguttadvārāti chasu indriyesu asaṃvutakammadvārā .

Bhojane amattaññunoti bhojane yā mattā jānitabbā pariyesanapaṭiggahaṇaparibhogesu yuttatā , tassā ajānanakā .

Jāgariyaṃ ananuyuttāti jāgare ananuyuttā .

Sāmaññe anapekkhavantoti samaṇadhamme nirapekkhā , dhammānudhammappaṭipattirahitāti attho .

Sikkhāya na tibbagāravāti sikkhāpadesu bahulagāravā na honti , āpattivītikkamabahulā vā .

Bāhulikātiādi dhammadāyāde vuttaṃ , kusītātiādi bhayabherave .

Dhammapariyāyenāti dhammadesanāya .

Saddhā agārasmāti pakatiyāpi saddhā , pabbajitāpi saddhāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā .

Pivanti maññe ghasanti maññeti pivanti viya ghasanti viya .

Attamanavācaṃ nicchārentā vacasā pivanti viya , abbhanumodantā manasā ghasanti viya .

Sādhu vatāti sundaraṃ vataV1.162 .

Sabrahmacārīti rassampi vaṭṭati dīghampi .

Rasse sati sāriputtassa upari hoti , dīghe sati sabrahmacārīnaṃ .

Yadā sāriputtassa upari hoti , tadā sabrahmacārī sāriputto amhe akusalā vuṭṭhāpetvāti attho .

Yadā sabrahmacārīnaṃ , tadā sabrahmacārayo akusalā vuṭṭhāpetvāti attho .

Daharoti taruṇo .

Yuvāti yobbanabhāve ṭhito .

MaṇḍanakajātikotiP1.153 alaṅkārakasabhāvo .

Tattha koci taruṇopi yuvā na hoti yathā atitaruṇo , koci yuvāpi maṇḍanakajātiko na hoti yathā upasantasabhāvo , ālasiyabyasanādīhi vā abhibhūto , idha pana daharo ceva yuvā ca maṇḍanakajātiko ca adhippeto , tasmā evamāha .

Uppalā dīni lokasammatattā vuttāni .

Itiha teti evaṃ te .

Ubho mahānāgāti dvepi mahānāgā , dvepi hi ete aggasāvakā ‘‘ mahānāgā ’’ ti vuccanti .

Tatrāyaṃ vacanattho , chandādīhi na gacchantīti nāgā , tena tena maggena pahīne kilese na āgacchantīti nāgā , nānappakārakaṃ āguṃ na karontīti nāgā , ayamettha saṅkhepo .

Vitthāro pana mahāniddese ( mahāni .80) vuttanayeneva veditabbo .

Apica –

‘‘ ĀguṃM1.158 na karoti kiñci loke ,

Sabbasaṃyoge visajja bandhanāni ;

Sabbattha na sajjatī vimutto ,

Nāgo tādi pavuccate tathattā ’’ ti .( su . ni .527; mahāni .80);

Evamettha attho veditabbo .

Mahantā nāgā mahānāgā , aññehi khīṇāsavanāgehi pujjatarā ca pāsaṃsatarā cāti attho .

Aññamaññassāti añño aññassa .

Samanumodiṃsūti samaṃ anumodiṃsu .

Tattha imāya upamāya mahāmoggallāno anumodi , paṭibhātu taṃ āvusoti dhammasenāpati .

Tena vuttaṃ ‘‘ aññamaññassa subhāsitaṃ samanumodiṃsū ’’ ti .

Sammutiparamatthadesanākathāvaṇṇanā niṭṭhitā .

Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya

Anaṅgaṇasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .

Issues

Select Version

Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā

Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā