Araññavāsakāraṇavaṇṇanā
55. Evaṃ vutte kira brāhmaṇo cintesi –
‘‘ samaṇo gotamo sabbaññutaṃ paṭijānāti , ajjāpi ca araññavāsaṃ na vijahati , atthi nu khvassa aññampi kiñci karaṇīyan ’’ ti .
Athassa bhagavā ajjhāsayaṃ viditvā iminā ajjhāsayānusandhinā , siyā kho pana tetiādimāha .
Tattha siyā kho pana te , brāhmaṇa , evamassāti , brāhmaṇa , kadāci tuyhaṃ evaṃ bhaveyya .
Na kho panetaṃ brāhmaṇa evaṃ daṭṭhabban ti etaṃ kho pana , brāhmaṇa , tayā mayhaṃ pantasenāsanapaṭisevanaṃ
M1.133 avītarāgāditāyāti evaṃ na daṭṭhabbaṃ .Evaṃ pantasenāsanapaṭisevane akāraṇaṃ paṭikkhipitvā kāraṇaṃ dassento dve kho ahan tiādimāha .
Tattha atthoyeva atthavaso .
Tasmā dve kho ahaṃ , brāhmaṇa , atthavaseti ahaṃ kho , brāhmaṇa , dve atthe dve kāraṇāni sampassamānoti vuttaṃ hoti .
Attano ca diṭṭhadhammasukhavihāran ti ettha diṭṭhadhammo nāma ayaṃ paccakkho attabhāvo .
Sukhavihāro nāma catunnampi iriyāpathavihārānaṃ phāsutā , ekakassa hi
V1.137P1.129 araññe antamaso uccārapassāvakiccaṃ upādāya sabbeva iriyāpathā phāsukā honti , tasmā diṭṭhadhammassa sukhavihāranti ayamattho veditabbo .Pacchimañca janataṃ anukampamānoti kathaṃ araññavāsena pacchimā janatā anukampitā hoti ?
Saddhāpabbajitā hi kulaputtā bhagavato araññavāsaṃ disvā bhagavāpi nāma araññasenāsanāni na muñcati , yassa nevatthi pariññātabbaṃ na pahātabbaṃ na bhāvetabbaṃ na sacchikātabbaṃ , kimaṅgaṃ pana mayanti cintetvā tattha vasitabbameva maññissanti .
Evaṃ khippameva dukkhassantakarā bhavissanti .
Evaṃ pacchimā janatā anukampitā hoti .
Etamatthaṃ dassento āha ‘‘ pacchimañca janataṃ anukampamāno ’’ ti .
Araññavāsakāraṇavaṇṇanā niṭṭhitā .