Sattavisuddhipañhavaṇṇanā
256. Abhiṇhaṃ kittayamāno ahosīti punappunaṃ vaṇṇaṃ kittayamāno vihāsi .
Thero kira tato paṭṭhāya divase divase saṅghamajjhe ‘‘ puṇṇo kira nāma mantāṇiputto catūhi parisāhi saddhiṃ asaṃsaṭṭho , so dasabalassa dassanatthāya āgamissati ;
kacci nu kho maṃ adisvāva gamissatī ’’ ti theranavamajjhimānaṃ satikaraṇatthaṃ āyasmato puṇṇassa guṇaṃ bhāsati .
Evaṃ kirassa ahosi –
‘‘ mahallakabhikkhū nāma na sabbakālaṃ antovihāre honti ;
guṇakathāya panassa kathitāya yo ca naṃ bhikkhuṃ passissati ;
so āgantvā ārocessatī ’’ ti .
Athāyaṃ therasseva saddhivihāriko taṃ āyasmantaṃ mantāṇiputtaṃ pattacīvaramādāya gandhakuṭiṃ pavisantaṃ addasa .
Kathaṃ pana naṃ esa aññāsīti ?
Puṇṇa , puṇṇāti vatvā kathentassa bhagavato dhammakathāya aññāsi –
‘‘ ayaṃ so thero , yassa me upajjhāyo abhiṇhaṃ kittayamāno hotī ’’ ti .
Iti so āgantvā therassa ārocesi .
Nisīdanaṃ ādāyāti nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccati avāyimaṃ .
Thero pana cammakhaṇḍaṃ gahetvā agamāsi .
Piṭṭhito piṭṭhitoti
M2.61 pacchato pacchato .Sīsānulokīti yo unnataṭṭhāne piṭṭhiṃ passanto
V2.59 ninnaṭṭhāne sīsaṃ passanto gacchati , ayampi sīsānulokīti vuccati .Tādiso hutvā anubandhi .
Thero hi kiñcāpi saṃyatapadasaddatāya accāsanno hutvā gacchantopi padasaddena na bādhati ,‘‘ nāyaṃ sammodanakālo ’’ ti
P2.155 ñatvā pana na accāsanno , andhavanaṃ nāma mahantaṃ , ekasmiṃ ṭhāne nilīnaṃ apassantena , āvuso puṇṇa , puṇṇāti aphāsukasaddo kātabbo hotīti nisinnaṭṭhānajānanatthaṃ nātidūre hutvā sīsānulokī agamāsi .Divāvihāraṃ nisīdīti divāvihāratthāya nisīdi .
Tattha āyasmāpi puṇṇo udiccabrāhmaṇajacco , sāriputtattheropi .
Puṇṇattheropi suvaṇṇavaṇṇo , sāriputtattheropi .
Puṇṇattheropi arahattaphalasamāpattisamāpanno , sāriputtattheropi .
Puṇṇattheropi kappasatasahassaṃ abhinīhārasampanno , sāriputtattheropi kappasatasahassādhikaṃ ekamasaṅkhyeyyaṃ .
Puṇṇattheropi paṭisambhidāpatto mahākhīṇāsavo , sāriputtattheropi .
Iti ekaṃ kanakaguhaṃ paviṭṭhā dve sīhā viya , ekaṃ vijambhanabhūmiṃ otiṇṇā dve byagghā viya , ekaṃ supupphitasālavanaṃ paviṭṭhā dve chaddantanāgarājāno viya , ekaṃ simbalivanaṃ paviṭṭhā dve supaṇṇarājāno viya , ekaṃ naravāhanayānaṃ abhiruḷhā dve vessavaṇā viya , ekaṃ paṇḍukambalasilaṃ abhinisinnā dve sakkā viya , ekavimānabbhantaragatā dve hāritamahābrahmāno viya ca te dvepi brāhmaṇajaccā dvepi suvaṇṇavaṇṇā dvepi samāpattilābhino dvepi abhinīhārasampannā dvepi paṭisambhidāpattā mahākhīṇāsavā ekaṃ vanasaṇḍaṃ anupaviṭṭhā taṃ vanaṭṭhānaṃ sobhayiṃsu .
Bhagavati no , āvuso , brahmacariyaṃ vussatīti , āvuso , kiṃ amhākaṃ bhagavato santike āyasmatā brahmacariyaṃ vussatīti ?
Idaṃ āyasmā sāriputto tassa bhagavati brahmacariyavāsaṃ jānantopi kathāsamuṭṭhāpanatthaṃ pucchi .
Purimakathāya hi appatiṭṭhitāya pacchimakathā na jāyati , tasmā evaṃ pucchi .
Thero anujānanto ‘‘ evamāvuso ’’ ti āha .
Athassa pañhavissajjanaṃ sotukāmo āyasmā sāriputto ‘‘ kiṃ nu kho āvuso sīlavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī ’’ ti paṭipāṭiyā satta visuddhiyo pucchi .
Tāsaṃ vitthārakathā visuddhimagge vuttā .
Āyasmā pana puṇṇo
M2.62 yasmā catupārisuddhisīlādīsu ṭhitassāpi brahmacariyavāso matthakaṃ na pāpuṇāti , tasmā ,‘‘ no hidaṃ , āvuso ’’ ti sabbaṃ paṭikkhipi .Kimatthaṃ
V2.60P2.156 carahāvusoti yadi sīlavisuddhiādīnaṃ atthāya brahmacariyaṃ na vussati , atha kimatthaṃ vussatīti pucchi .Anupādāparinibbānatthaṃ kho , āvusoti ettha anupādāparinibbānaṃ nāma appaccayaparinibbānaṃ .
Dvedhā upādānāni gahaṇūpādānañca paccayūpādānañca .
Gahaṇūpādānaṃ nāma kāmupādānādikaṃ catubbidhaṃ , paccayūpādānaṃ nāma avijjāpaccayā saṅkhārāti evaṃ vuttapaccayā .
Tattha gahaṇūpādānavādino ācariyā anupādāparinibbānanti catūsu upādānesu aññatarenāpi kañci dhammaṃ aggahetvā pavattaṃ arahattaphalaṃ anupādāparinibbānanti kathenti .
Tañhi na ca upādānasampayuttaṃ hutvā kañci dhammaṃ upādiyati , kilesānañca parinibbutante jātattā parinibbānanti vuccati .
Paccayūpādānavādino pana anupādāparinibbānanti appaccayaparinibbānaṃ .
Paccayavasena anuppannaṃ asaṅkhataṃ amatadhātumeva anupādāparinibbānanti kathenti .
Ayaṃ anto , ayaṃ koṭi , ayaṃ niṭṭhā .
Appaccayaparinibbānaṃ pattassa hi brahmacariyavāso matthakaṃ patto nāma hoti , tasmā thero ‘‘ anupādāparinibbānatthan ’’ ti āha .
Atha naṃ anuyuñjanto āyasmā sāriputto ‘‘ kiṃ nu kho , āvuso , sīlavisuddhi anupādāparinibbānan ’’ ti puna pucchaṃ ārabhi .
258. Theropi sabbaparivattesu tatheva paṭikkhipitvā pariyosāne dosaṃ dassento sīlavisuddhiṃ ce , āvusotiādimāha .
Tattha paññapeyyāti yadi paññapeyya .
Saupādānaṃyeva samānaṃ anupādāparinibbānaṃ paññapeyyāti saṅgahaṇadhammameva niggahaṇadhammaṃ sappaccayadhammameva appaccayadhammaṃ saṅkhatadhammameva asaṅkhatadhammanti paññapeyyāti attho .
Ñāṇadassanavisuddhiyaṃ pana sappaccayadhammameva appaccayadhammaṃ saṅkhatadhammameva asaṅkhatadhammanti paññapeyyāti ayameva attho gahetabbo .
Puthujjano hi , āvusoti ettha vaṭṭānugato lokiyabālaputhujjano daṭṭhabbo .
So hi catupārisuddhisīlamattassāpi abhāvato sabbaso aññatra imehi dhammehi .
Tena hīti yena kāraṇena ekacce paṇḍitā upamāya atthaṃ jānanti , tena kāraṇena upamaṃ te karissāmīti
P2.157 attho .