Navasivathikapabbavaṇṇanā
112. Evaṃ
V1.283 dhātumanasikāravasena kāyānupassanaṃ vibhajitvā idāni navahi sivathikapabbehi vibhajituṃ , puna caparan tiādimāha .Tattha seyyathāpi passeyyāti yathā passeyya .
Sarīran ti matasarīraṃ .
Sivathikāya chaḍḍītan ti susāne apaviddhaṃ .
Ekāhaṃ matassa assāti ekāhamataṃ .
Dvīhaṃ matassa assāti dvīhamataṃ .
Tīhaṃ matassa assāti tīhamataṃ .
Bhastā viya vāyunā uddhaṃ jīvitapariyādānā yathānukkamaṃ samuggatena sūnabhāvena uddhumātattā uddhumātakaṃ .
Vinīlaṃ
P1.273 vuccati viparibhinnavaṇṇaṃ .Vilīnameva vinīlakaṃ .
Paṭikūlattā vā kucchitaṃ vinīlanti vinīlakaṃ .
Maṃsussadaṭṭhānesu rattavaṇṇassa pubbasannicayaṭṭhānesu setavaṇṇassa yebhuyyena ca nīlavaṇṇassa nīlaṭṭhānesu nīlasāṭakapārutasseva chavasarīrassetaṃ adhivacanaṃ .
Paribhinnaṭṭhānehi navahi vā vaṇamukhehi visandamānaṃ pubbaṃ vipubbaṃ .
Vipubbameva vipubbakaṃ , paṭikūlattā vā kucchitaṃ vipubbanti vipubbakaṃ .
Vipubbakaṃ jātaṃ tathābhāvaṃ gatanti vipubbakajātaṃ .
So imameva kāyan ti so bhikkhu imaṃ attano kāyaṃ tena kāyena saddhiṃ ñāṇena upasaṃharati upaneti .
Kathaṃ ?
Ayampi kho kāyo evaṃdhammo evaṃbhāvī evaṃanatītoti .
Idaṃ vuttaṃ hoti – āyu , usmā , viññāṇanti imesaṃ tiṇṇaṃ dhammānaṃ atthitāya ayaṃ kāyo ṭhānagamanādikhamo hoti imesaṃ pana vigamā ayampi evaṃdhammo evaṃpūtikasabhāvoyeva , evaṃbhāvī evaṃuddhumātādibhedo bhavissati , evaṃanatīto evaṃuddhumātādibhāvaṃ anatikkantoti .
Iti ajjhattaṃ vāti evaṃ uddhumātādipariggahaṇena attano vā kāye , parassa vā kāye , kālena vā attano , kālena vā parassa kāye kāyānupassī viharati .
Khajjamānan ti
M1.278 udarādīsu nisīditvā udaramaṃsaoṭṭhamaṃsaakkhikūṭādīni luñcitvā luñcitvā khādiyamānaṃ .Samaṃsalohitan ti sesāvasesamaṃsalohitayuttaṃ .
Nimaṃsalohitamakkhitan ti maṃse khīṇepi lohitaṃ na sussati , taṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘ nimaṃsalohitamakkhitan ’’ ti .
Aññenāti aññena disābhāgena .
Hatthaṭṭhikan ti catusaṭṭhibhedampi hatthaṭṭhikaṃ pāṭiyekkaṃ vippakiṇṇaṃ .
Pādaṭṭhikādīsupi eseva nayo .
Terovassikānīti atikkantasaṃvaccharāni .
Pūtīnīti abbhokāse ṭhitāni
V1.284 vātātapavuṭṭhisamphassena terovassikāneva pūtīni honti .Antobhūmigatāni pana cirataraṃ tiṭṭhanti .
Cuṇṇakajātānīti cuṇṇaṃ cuṇṇaṃ hutvā vippakiṇṇāni .
Sabbattha so imamevāti vuttanayena khajjamānādīnaṃ vasena yojanā kātabbā .
Iti ajjhattaṃ vāti evaṃ khajjamānādipariggahaṇena yāva cuṇṇakabhāvā attano
P1.274 vā kāye , parassa vā kāye , kālena vā attano , kālena vā parassa kāye kāyānupassī viharati .Idha pana ṭhatvā navasivathikā samodhānetabbā .
‘‘ Ekāhamataṃ vā ’’ tiādinā nayena vuttā sabbāpi ekā ,‘‘ kākehi vā khajjamānan ’’ tiādikā ekā ,‘‘ aṭṭhikasaṅkhalikaṃ samaṃsalohitaṃ nhārusambandhan ’’ ti ekā ,‘‘ nimaṃsalohitamakkhitaṃ nhārusambandhan ’’ ti ekā ,‘‘ apagatamaṃsalohitaṃ nhārusambandhan ’’ ti ekā ,‘‘ aṭṭhikāni apagatasambandhānī ’’ tiādikā ekā ,‘‘ aṭṭhikāni setāni saṅkhavaṇṇapaṭibhāgānī ’’ ti ekā ,‘‘ puñjakitāni terovassikānī ’’ ti ekā ,‘‘ pūtīni cuṇṇakajātānī ’’ ti ekā .
Evaṃ kho , bhikkhaveti idaṃ navasivathikā dassetvā kāyānupassanaṃ niṭṭhapento āha .
Tattha navasivathikapariggāhikā sati dukkhasaccaṃ , tassā samuṭṭhāpikā purimataṇhā samudayasaccaṃ , ubhinnaṃ appavatti nirodhasaccaṃ , dukkhaparijānano samudayapajahano nirodhārammaṇo ariyamaggo maggasaccaṃ .
Evaṃ catusaccavaseneva ussakkitvā nibbutiṃ pāpuṇātīti idaṃ navasivathikapariggāhakānaṃ bhikkhūnaṃ yāva arahattā niyyānamukhanti .
Navasivathikapabbavaṇṇanā niṭṭhitā .
Ettāvatā ca ānāpānapabbaṃ iriyāpathapabbaṃ catusampajaññapabbaṃ paṭikūlamanasikārapabbaṃ dhātumanasikārapabbaṃ navasivathikapabbānīti cuddasapabbā kāyānupassanā niṭṭhitā hoti .
Tattha
V1.285M1.279 ānāpānapabbaṃ paṭikūlamanasikārapabbanti imāneva dve appanākammaṭṭhānāni .Sivathikānaṃ pana ādīnavānupassanāvasena vuttattā sesāni dvādasāpi upacārakammaṭṭhānānevāti .
Kāyānupassanā niṭṭhitā .