Catuyonivaṇṇanā
152. Catasso
M1.341 kho imā , sāriputta , yoniyoti ettha yonīti khandhakoṭṭhāsassapi kāraṇassapi passāvamaggassapi nāmaṃ .‘‘ Catasso nāgayoniyo catasso supaṇṇayoniyo ’’ ti ( saṃ . ni .3.342,392) ettha
V1.348 hi khandhakoṭṭhāso yoni nāma .‘‘ Yoni hesā
P2.36 bhūmija phalassa adhigamāyā ’’ ti ( ma . ni .2.227) ettha kāraṇaṃ .‘‘ Na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi , yonijaṃ mattisambhavan ’’ ti ( ma . ni .2.457; dha . pa .396) ettha passāvamaggo .
Idha pana khandhakoṭṭhāso yonīti adhippeto .
Tattha aṇḍe jātā aṇḍajā .
Jalābumhi jātā jalābujā .
Saṃsede jātā saṃsedajā .
Vinā etehi kāraṇehi uppatitvā viya nibbattā abhinibbattāti opapātikā .
Abhinibbhijja jāyantīti bhinditvā nikkhamanavasena jāyanti .
Pūtikuṇape vātiādīhi aniṭṭhaṭṭhānāneva dassitāni .
Iṭṭhesupi sappitelamadhuphāṇitādīsu sattā jāyanti eva .
Devātiādīsu cātumahārājikato paṭṭhāya uparidevā opapātikāva honti .
Bhūmadevā pana catuyonikā .
Ekacce ca manussāti manussesu keci devā viya opapātikā ca honti .
Yebhuyyena panete jalābujāva , aṇḍajāpi ettha kontaputtā dvebhātiyattherā viya , saṃsedajāpi padumagabbhe nibbattapokkharasātibrāhmaṇapadumavatidevīādayo viya , evaṃ vinipātikesu nijjhāmataṇhikapetā nerayikā viya opapātikāyeva , avasesā catuyonikāpi honti .
Yathā te evaṃ yakkhāpi sabbacatuppadapakkhijātidīghajātiādayopi sabbe catuyonikāyeva .
Catuyonivaṇṇanā niṭṭhitā .