Issues
Select Version
Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā
Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā

Āyatanapabbavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Āyatanapabbavaṇṇanā

117. EvaṃV1.298 pañcakkhandhavasena dhammānupassanaṃ vibhajitvā idāni āyatanavasena vibhajituṃ puna caparan tiādimāha .
Tattha chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesūti cakkhu sotaṃ ghānaṃ jivhā kāyo manoti imesu chasu ajjhattikesu rūpaṃ saddo gandho raso phoṭṭhabbo dhammāti imesu chasuM1.292 bāhiresu .
Cakkhuṃ ca pajānātīti cakkhupasādaṃ yāthāvasarasalakkhaṇavasena pajānāti .
Rūpe ca pajānātīti bahiddhā catusamuṭṭhānikarūpañca yāthāvasarasalakkhaṇavasena pajānāti .
Yañca tadubhayaṃ paṭicca uppajjati saṃyojanan ti yañca taṃ cakkhuṃ ceva rūpe cāti ubhayaṃ paṭicca kāmarāgasaṃyojanaṃ paṭigha-māna-diṭṭhi-vicikicchā-sīlabbataparāmāsa-bhavarāga-issā-macchariyāvijjāsaṃyojananti dasavidhaṃ saṃyojanaṃ uppajjati , tañca yāthāvasarasalakkhaṇavasena pajānāti .
KathaṃP1.288 panetaṃ uppajjatīti ?
Cakkhudvāre tāva āpāthagataṃ iṭṭhārammaṇaṃ kāmassādavasena assādayato abhinandato kāmarāgasaṃyojanaṃ uppajjati .
Aniṭṭhārammaṇe kujjhato paṭighasaṃyojanaṃ uppajjati .
‘‘ Ṭhapetvā maṃ na koci añño etaṃ ārammaṇaṃ vibhāvetuṃ samattho atthī ’’ ti maññato mānasaṃyojanaṃ uppajjati .
‘‘ Etaṃ rūpārammaṇaṃ niccaṃ dhuvan ’’ ti gaṇhato diṭṭhisaṃyojanaṃ uppajjati .
‘‘ Etaṃ rūpārammaṇaṃ satto nu kho , sattassa nu kho ’’ ti vicikicchato vicikicchāsaṃyojanaṃ uppajjati .
‘‘ Sampattibhave vata no idaṃ sulabhaṃ jātan ’’ ti bhavaṃ patthentassa bhavarāgasaṃyojanaṃ uppajjati .
‘‘ Āyatimpi evarūpaṃ sīlabbataṃ samādiyitvā sakkā laddhun ’’ ti sīlabbataṃ samādiyantassa sīlabbataparāmāsasaṃyojanaṃ uppajjati .
‘‘ Aho vata etaṃ rūpārammaṇaṃ aññe na labheyyun ’’ ti usūyato issāsaṃyojanaṃ uppajjati .
Attanā laddhaṃ rūpārammaṇaṃ aññassa maccharāyato macchariyasaṃyojanaṃ uppajjati .
Sabbeheva sahajātaaññāṇavasena avijjāsaṃyojanaṃ uppajjati .
Yathā ca anuppannassāti yena kāraṇena asamudācāravasena anuppannassa tassa dasavidhassāpi saṃyojanassa uppādo hoti , tañca kāraṇaṃ pajānāti .
Yathā ca uppannassāti appahīnaṭṭhena pana samudācāravasena vā uppannassa tassa dasavidhassāpi saṃyojanassa yena kāraṇena pahānaṃ hoti , tañca kāraṇaṃ pajānāti .
Yathā ca pahīnassāti tadaṅgavikkhambhanappahānavasenaV1.299 pahīnassāpi tassa dasavidhassa saṃyojanassa yena kāraṇena āyatiṃ anuppādo hoti , tañca pajānāti .
Kena kāraṇena panassa āyatiṃ anuppādo hoti ?
Diṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsaissāmacchariyabhedassa tāva pañcavidhassa saṃyojanassa sotāpattimaggenaM1.293 āyatiṃ anuppādo hoti .
Kāmarāgapaṭighasaṃyojanadvayassa oḷārikassa sakadāgāmimaggena , aṇusahagatassa anāgāmimaggena , mānabhavarāgāvijjāsaṃyojanattayassa arahattamaggena āyatiṃ anuppādo hoti .
Sotañca pajānāti sadde cātiādīsupi eseva nayo .
Apicettha āyatanakathā vitthāratoP1.289 visuddhimagge āyatananiddese vuttanayeneva veditabbā .
Iti ajjhattaṃ vāti evaṃ ajjhattikāyatanapariggahaṇena attano vā dhammesu , bāhirāyatanapariggahaṇena parassa vā dhammesu , kālena vā attano , kālena vā parassa dhammesu dhammānupassī viharati .
Samudayavayā panettha ‘‘ avijjāsamudayā cakkhusamudayo ’’ ti rūpāyatanassa rūpakkhandhe , arūpāyatanesu manāyatanassa viññāṇakkhandhe , dhammāyatanassa sesakkhandhesu vuttanayena nīharitabbā .
Lokuttaradhammā na gahetabbā .
Ito paraṃ vuttanayameva .
Kevalañhi idha āyatanapariggāhikā sati dukkhasaccanti evaṃ yojanaṃ katvā āyatanapariggāhakassa bhikkhuno niyyānamukhaṃ veditabbaṃ .
Sesaṃ tādisamevāti .
Āyatanapabbavaṇṇanā niṭṭhitā .