Diṭṭhasutavārādivaṇṇanā
5. Evaṃ bhūmivisesādinā bhedena vitthāratopi maññanāvatthuṃ dassetvā idāni sabbamaññanāvatthubhūtaṃ sakkāyapariyāpannaṃ tebhūmakadhammabhedaṃ diṭṭhādīhi catūhi saṅgaṇhitvā dassento , diṭṭhaṃ diṭṭhatotiādimāha .
Tattha diṭṭhan ti maṃsacakkhunāpi diṭṭhaṃ , dibbacakkhunāpi diṭṭhaṃ .
Rūpāyatanassetaṃ adhivacanaṃ .
Tattha diṭṭhaṃ maññatīti diṭṭhaṃ tīhi maññanāhi maññati .
Kathaṃ ?
Rūpāyatanaṃ subhasaññāya sukhasaññāya ca passanto tattha chandarāgaṃ janeti , taṃ assādeti abhinandati .
Vuttampi hetaṃ
P1.37 bhagavatā ‘‘ itthirūpe , bhikkhave , sattā rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā , te dīgharattaṃ socanti itthirūpavasānugā ’’ ti ( a . ni .5.55).Evaṃ diṭṭhaṃ taṇhāmaññanāya maññati .
‘‘ Iti
V1.41 me rūpaṃ siyā anāgatamaddhānanti vā panettha nandiṃ samannāneti , rūpasampadaṃ vā pana ākaṅkhamāno dānaṃ detī ’’ ti vitthāro .Evampi diṭṭhaṃ taṇhāmaññanāya maññati .
Attano pana parassa ca rūpasampattiṃ vipattiṃ nissāya mānaṃ janeti .
‘‘ Imināhaṃ seyyosmī ’’ ti vā ‘‘ sadisosmī ’’ ti vā ‘‘ hīnosmī ’’ ti vāti evaṃ diṭṭhaṃ mānamaññanāya maññati .
Rūpāyatanaṃ pana niccaṃ dhuvaṃ sassatanti maññati , attānaṃ attaniyanti maññati , maṅgalaṃ amaṅgalanti maññati , evaṃ diṭṭhaṃ diṭṭhimaññanāya maññati .
Evaṃ diṭṭhaṃ tīhi maññanāhi maññati .
Kathaṃ diṭṭhasmiṃ maññati ?
Rūpasmiṃ attānaṃ
M1.39 samanupassananayena maññanto diṭṭhasmiṃ maññati .Yathā vā dhane dhaññe .
Evaṃ rūpasmiṃ rāgādayoti maññantopi diṭṭhasmiṃ maññati .
Ayamassa diṭṭhimaññanā .
Tasmiññeva panassa diṭṭhimaññanāya maññite vatthusmiṃ sinehaṃ mānañca uppādayato taṇhāmānamaññanāpi veditabbā .
Evaṃ diṭṭhasmiṃ maññati .
Sesaṃ pathavīvāre vuttanayeneva veditabbaṃ .
Sutan ti maṃsasotenapi sutaṃ , dibbasotenapi sutaṃ , saddāyatanassetaṃ adhivacanaṃ .
Mutan ti mutvā munitvā ca gahitaṃ , āhacca upagantvāti attho , indriyānaṃ ārammaṇānañca aññamaññasaṃsilese viññātanti vuttaṃ hoti , gandharasaphoṭṭhabbāyatanānametaṃ adhivacanaṃ .
Viññātan ti manasā viññātaṃ , sesānaṃ sattannaṃ āyatanānametaṃ adhivacanaṃ dhammārammaṇassa vā .
Idha pana sakkāyapariyāpannameva labbhati .
Vitthāro panettha diṭṭhavāre vuttanayeneva veditabbo .
Diṭṭhasuttavārādivaṇṇanā niṭṭhitā .