Ekattavārādivaṇṇanā
6. Evaṃ sabbaṃ sakkāyabhedaṃ diṭṭhādīhi catūhi dassetvā idāni tameva samāpannakavārena ca asamāpannakavārena ca dvidhā dassento ekattaṃ nānattan tiādimāha .
Ekattan ti iminā hi samāpannakavāraṃ dasseti .
Nānattan ti iminā asamāpannakavāraṃ .
Tesaṃ
V1.42 ayaṃ vacanattho ekabhāvo ekattaṃ .Nānābhāvo nānattan ti .
Yojanā panettha samāpannakavāraṃ
P1.38 catūhi khandhehi , asamāpannakavārañca pañcahi khandhehi bhinditvā ‘‘ rūpaṃ attato samanupassatī ’’ tiādinā sāsananayena pathavīvārādīsu vuttena ca aṭṭhakathānayena yathānurūpaṃ vīmaṃsitvā veditabbā .Keci pana ekattanti ekattanayaṃ vadanti nānattanti nānattanayaṃ .
Apare ‘‘ ekattasaññī attā hoti arogo paraṃ maraṇā , nānattasaññī attā hotī ’’ ti evaṃ diṭṭhābhinivesaṃ .
Taṃ sabbaṃ idha nādhippetattā ayuttameva hoti .
Evaṃ
M1.40 sabbaṃ sakkāyaṃ dvidhā dassetvā idāni tameva ekadhā sampiṇḍetvā dassento sabbaṃ sabbatotiādimāha .Yojanānayo panettha sabbaṃ assādento sabbaṃ taṇhāmaññanāya maññati .
‘‘ Mayā ete sattā nimmitā ’’ tiādinā nayena attanā nimmitaṃ maññanto sabbaṃ mānamaññanāya maññati .
‘‘ Sabbaṃ pubbekatakammahetu , sabbaṃ issaranimmānahetu , sabbaṃ ahetuapaccayā , sabbaṃ atthi , sabbaṃ natthī ’’ tiādinā nayena maññanto sabbaṃ diṭṭhimaññanāya maññatīti veditabbo .
Kathaṃ sabbasmiṃ maññati ?
Idhekacco evaṃdiṭṭhiko hoti ‘‘ mahā me attā ’’ ti .
So sabbalokasannivāsaṃ tassokāsabhāvena parikappetvā so kho pana me ayaṃ attā sabbasminti maññati , ayamassa diṭṭhimaññanā .
Tasmiṃyeva panassa attani sinehaṃ tabbatthukañca mānaṃ uppādayato taṇhāmānamaññanāpi veditabbā .
Sesaṃ pathavīvāre vuttanayeneva veditabbaṃ .
Evaṃ sabbaṃ sakkāyaṃ ekadhā dassetvā idāni aparenapi nayena taṃ ekadhā dassento nibbānaṃ nibbānatoti āha .
Tattha nibbānan ti ‘‘ yato kho , bho , ayaṃ attā pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgibhūto paricāreti .
Ettāvatā kho , bho , ayaṃ attā paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ patto hotī ’’ tiādinā nayena pañcadhā āgataṃ paramadiṭṭhadhammanibbānaṃ veditabbaṃ .
Tattha nibbānaṃ assādento taṇhāmaññanāya maññati .
Tena nibbānena ‘‘ ahamasmi nibbānaṃ patto ’’ ti mānaṃ janento mānamaññanāya maññati .
Anibbānaṃyeva samānaṃ taṃ nibbānato niccādito ca gaṇhanto diṭṭhimaññanāya maññatīti veditabbo .
Nibbānato pana aññaṃ attānaṃ gahetvā so kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ nibbāneti
V1.43 maññanto nibbānasmiṃ maññati , ayamassa diṭṭhimaññanā .Tasmiṃyeva
P1.39 panassa attani sinehaṃ tabbatthukañca mānaṃ uppādayato taṇhāmānamaññanāpi veditabbā .Esa nayo nibbānato maññanāyapi .
Tatrapi hi nibbānato aññaṃ attānaṃ gahetvā ‘‘ idaṃ nibbānaṃ , ayaṃ attā , so kho pana me ayaṃ attā ito nibbānato añño ’’ ti maññanto nibbānato maññati , ayamassa diṭṭhimaññanā .
Tasmiṃyeva panassa attani sinehaṃ tabbatthukañca mānaṃ uppādayato taṇhāmānamaññanāpi veditabbā .
‘‘ Aho sukhaṃ mama nibbānan ’’ ti maññanto pana nibbānaṃ meti maññatīti veditabbo .
Sesaṃ vuttanayameva .
Ayaṃ panettha anugīti –
Yādiso
M1.41 esa sakkāyo , tathā naṃ avijānato ;Puthujjanassa sakkāye , jāyanti sabbamaññanā .
Jeguccho bhiduro cāyaṃ , dukkho apariṇāyako ;
Taṃ paccanīkato bālo , gaṇhaṃ gaṇhāti maññanaṃ .
Subhato sukhato ceva , sakkāyaṃ anupassato ;
Salabhasseva aggimhi , hoti taṇhāya maññanā .
Niccasaññaṃ adhiṭṭhāya , sampattiṃ tassa passato ;
Gūthādī viya gūthasmiṃ , hoti mānena maññanā .
Attā attaniyo meti , passato naṃ abuddhino ;
Ādāse viya bondhissa , diṭṭhiyā hoti maññanā .
Maññanāti ca nāmetaṃ , sukhumaṃ mārabandhanaṃ ;
Sithilaṃ duppamuñcañca , yena baddho puthujjano .
Bahuṃ
V1.44 vipphandamānopi , sakkāyaṃ nātivattati ;Samussitaṃ daḷhatthambhaṃ , sāva gaddulabandhano .
Sa ’ so sakkāyamalīno , jātiyā ca jarāya ca ;
Rogādīhi ca dukkhehi , niccaṃ haññati bāḷhaso .
Taṃ vo vadāmi bhaddante , sakkāyaṃ anupassatha ;
Asātato asubhato , bhedato ca anattato .
Eso sabhāvo hetassa , passaṃ evamimaṃ budho ;
Pahāya maññanā sabbā , sabbadukkhā pamuccatīti .
Ekattavārādivaṇṇanā niṭṭhitā .
Puthujjanavasena
P1.40 catuvīsatipabbā paṭhamanayakathā niṭṭhitā .