Issues
Select Version
Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā
Mūlapaṇṇāsa-aṭṭhakathā

Desanānumodanāvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Desanānumodanāvaṇṇanā

56. Taṃ sutvā attamano brāhmaṇo anukampitarūpātiādimāha .
Tattha anukampitarūpāti anukampitajātikā anukampitasabhāvā .
Janatāti janasamūho .
Yathā taṃ arahatā sammāsambuddhenāti yathā arahaṃ sammāsambuddho anukampeyya , tatheva anukampitarūpāti .
Evañca pana vatvā puna taṃ bhagavato dhammadesanaṃ abbhanumodamāno bhagavantaṃ etadavoca abhikkantaṃ , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotamāti .
Tatthāyaṃ abhikkantasaddo khayasundarābhirūpaabbhanumodanesu dissati .
‘‘ Abhikkantā , bhante , ratti , nikkhanto paṭhamo yāmo , ciranisinno bhikkhusaṅgho ’’ tiādīsu ( cūḷava .383; a . ni .8.20) hi khaye dissati .
‘‘ Ayaṃ imesaṃ catunnaṃ puggalānaṃ abhikkantataro ca paṇītataro cā ’’ tiādīsu ( a . ni .4.100) sundare .
‘‘ KoM1.134 me vandati pādāni , iddhiyā yasasā jalaṃ ;
Abhikkantena vaṇṇena , sabbā obhāsayaṃ disā ’’ ti .
–
Ādīsu ( vi . va .857) abhirūpe .
‘‘ Abhikkantaṃ , bhante ’’ tiādīsu ( dī . ni .1.250; pārā .15) abbhanumodaneV1.138 .
Idhāpi abbhanumodaneyeva .
Yasmā ca abbhanumodane , tasmā sādhu sādhu bho , gotamāti vuttaṃ hotīti veditabbaṃ .
‘‘ Bhaye kodhe pasaṃsāyaṃ , turite kotūhalacchare ;
Hāse soke pasāde ca , kare āmeḍitaṃ budho ’’ ti .
–
Iminā ca lakkhaṇena idha pasādavasena pasaṃsāvasena cāyaṃ dvikkhattuṃ vuttoti veditabbo .
AthaP1.130 vā abhikkantan ti abhikantaṃ .
Atiiṭṭhaṃ atimanāpaṃ , atisundaranti vuttaṃ hoti .
Tattha ekena abhikkantasaddena desanaṃ thometi , ekena attano pasādaṃ .
Ayañhettha adhippāyo – abhikkantaṃ , bho gotama , yadidaṃ bhoto gotamassa dhammadesanā , abhikkantaṃ yadidaṃ bhoto gotamassa dhammadesanaṃ āgamma mama pasādoti .
Bhagavatoyeva vā vacanaṃ dve dve atthe sandhāya thometi – bhoto gotamassa vacanaṃ abhikkantaṃ dosanāsanato , abhikkantaṃ guṇādhigamanato , tathā saddhājananato , paññājananato , sātthato , sabyañjanato , uttānapadato , gambhīratthato , kaṇṇasukhato , hadayaṅgamato , anattukkaṃsanato , aparavambhanato , karuṇāsītalato , paññāvadātato , āpātharamaṇīyato , vimaddakkhamato , suyyamānasukhato , vīmaṃsīyamānahitatoti evamādīhi yojetabbaṃ .
Tato parampi catūhi upamāhi desanaṃyeva thometi .
Tattha nikkujjitan ti adhomukhaṭhapitaṃ , heṭṭhāmukhajātaṃ vā .
Ukkujjeyyāti upari mukhaṃ kareyya .
Paṭicchannan ti tiṇapaṇṇādicchāditaṃ .
Vivareyyāti ugghāṭeyya .
Mūḷhassāti disāmūḷhassa .
Maggaṃ ācikkheyyāti hatthe gahetvā ‘‘ esa maggo ’’ ti vadeyya .
Andhakāreti kāḷapakkhacātuddasīaḍḍharattaghanavanasaṇḍameghapaṭalehi caturaṅge tame , ayaṃ tāva anuttānapadattho .
Ayaṃ pana adhippāyayojanā – yathā koci nikkujjitaṃ ukkujjeyya , evaṃ saddhammavimukhaṃ asaddhamme patitaṃ maṃ asaddhammā vuṭṭhāpentena , yathā paṭicchannaṃ vivareyyaM1.135 .
Evaṃ kassapassa bhagavato sāsanantaradhānato pabhuti micchādiṭṭhigahanapaṭicchannaṃ sāsanaṃ vivarantena , yathāV1.139 mūḷhassa maggaṃ ācikkheyya , evaṃ kummaggamicchāmaggappaṭipannassa me saggamokkhamaggaṃ ācikkhantena , yathā andhakāre telapajjotaṃ dhāreyya , evaṃ mohandhakāre nimuggassa me buddhādiratanarūpāni apassato tappaṭicchādakamohandhakāraviddhaṃsakadesanāpajjotadhāraṇena mayhaṃ bhotā gotamena etehi pariyāyehi pakāsitattā anekapariyāyena dhammo pakāsitoti .
Desanānumodanāvaṇṇanā niṭṭhitā .