Pubbenivāsakathāvaṇṇanā
52. Yesañca
V1.133 guṇānaṃ dāyakaṃ ahosi , tesaṃ ekadesaṃ dassento so evaṃ samāhite cittetiādimāha .Tattha dvinnaṃ vijjānaṃ anupadavaṇṇanā ceva bhāvanānayo ca visuddhimagge vitthārito .
Kevalañhi tattha ‘‘ so evaṃ samāhite citte … pe … abhininnāmetī ’’ ti vuttaṃ , idha ‘‘ abhininnāmesin ’’ ti .
Ayaṃ kho me brāhmaṇāti ayañca appanāvāro tattha anāgatoti ayameva viseso .
Tattha soti so ahaṃ .
Abhininnāmesin ti abhinīhariṃ .
Abhininnāmesinti ca vacanato soti ettha so ahanti evamattho veditabbo .
Yasmā cidaṃ bhagavato vasena pubbenivāsānussatiñāṇaṃ āgataṃ , tasmā ‘‘ so tato cuto idhūpapanno ’’ ti ettha evaṃ yojanā veditabbā .
Ettha hi so tato cutoti paṭinivattantassa paccavekkhaṇaṃ .
Tasmā idhūpapannoti imissā idhūpapattiyā anantaraṃ .
Amutra udapādin ti tusitabhavanaṃ sandhāyāhāti veditabbo .
Tatrāpāsiṃ evaṃnāmoti tatrāpi tusitabhavane setaketu nāma devaputto ahosiṃ .
Evaṃgottoti tāhi devatāhi saddhiṃ ekagotto .
Evaṃvaṇṇoti suvaṇṇavaṇṇo .
Evamāhāroti dibbasudhāhāro .
Evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedīti evaṃ dibbasukhapaṭisaṃvedī .
Dukkhaṃ pana saṅkhāradukkhamattameva
P1.126 .Evamāyupariyantoti evaṃ sattapaññāsavassakoṭisaṭṭhivassasatasahassāyupariyanto .
So
M1.130 tato cutoti so ahaṃ tato tusitabhavanato cuto .Idhūpapannoti idha mahāmāyāya deviyā kucchimhi nibbatto .
Ayaṃ kho me brāhmaṇātiādīsu meti mayā .
Vijjāti viditakaraṇaṭṭhena vijjā .
Kiṃ viditaṃ karoti ?
Pubbenivāsaṃ .
Avijjāti tasseva pubbenivāsassa aviditakaraṇaṭṭhena tappaṭicchādako moho vuccati .
Tamoti sveva moho paṭicchādakaṭṭhena ‘‘ tamo ’’ ti vuccati .
Ālokoti sāyeva vijjā obhāsakaraṇaṭṭhena ‘‘ āloko ’’ ti vuccati .
Ettha ca vijjā adhigatāti ayaṃ attho , sesaṃ pasaṃsāvacanaṃ .
Yojanā panettha ayaṃ kho me vijjā adhigatā , tassa me adhigatavijjassa avijjā vihatā , vinaṭṭhāti attho .
Kasmā ?
Yasmā vijjā uppannā .
Esa nayo itarasmimpi padadvaye .
Yathā
V1.134 tan ti ettha yathāti opamme .Tan ti nipāto .
Satiyā avippavāsena appamattassa .
Vīriyātāpena ātāpino .
Kāye ca jīvite ca anapekkhatāya pahitattassa , pesitattassāti attho .
Idaṃ vuttaṃ hoti ‘‘ yathā appamattassa ātāpino pahitattassa viharato avijjā vihaññeyya , vijjā uppajjeyya .
Tamo vihaññeyya , āloko uppajjeyya .
Evameva mama avijjā vihatā , vijjā uppannā .
Tamo vihato , āloko uppanno .
Etassa me padhānānuyogassa anurūpameva phalaṃ laddhan ’’ ti .
Pubbenivāsakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .