Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā
43-44.
Vajjiputtakavatthukathāya pāḷiyaṃ ‘‘ vesālikā … pe … methunaṃ dhammaṃ paṭiseviṃsū ’’ ti ettha te ñātikulaṃ gantvā gihiliṅgaṃ gahetvā ‘‘ gihibhūtā mayan ’’ ti saññāya methunaṃ paṭiseviṃsūti gahetabbaṃ , tenāha ñātibyasanenapi phuṭṭhātiādi .
Ñātīnaṃ vināso rājadaṇḍādikāraṇena hotīti āha rājadaṇḍa iccādi .
Dhaññahiraññadāsidāsagomahiṃsādidhanāni bhogā nāma , tesampi rājadaṇḍādināva vināsoti āha ‘‘ esa nayo dutiyapadepī ’’ ti .
Na sabbaññubuddhotiādinā
V1.104 tīsu vatthūsu appasannāva sāsane abhabbāti saññāya attano bhabbataṃ pakāsentā na mayan tiādimāhaṃsūti veditabbaṃ .Ñātīnaṃ byasanan ti ñātīnaṃ vināso .
So pana ñātīnaṃ vināso rājadaṇḍādikāraṇena hotīti āha ‘‘ rājadaṇḍabyādhimaraṇavippavāsanimittenā ’’ ti .
Bhogānaṃ byasanaṃ vināso bhogabyasanaṃ .
Tañca hiraññasuvaṇṇadāsidāsādīnaṃ upabhogaparibhogavatthūnaṃ rājadaṇḍādinā vināsoti āha ‘‘ esa nayo dutiyapadepī ’’ ti .
Na buddhaṃ garahāmāti ‘‘ asabbaññu buddho ’’ tiādinā buddhaṃ na garahāma .
Na dhammagarahinoti ‘‘ aniyyāniko dhammo ’’ tiādinā dhammaṃ na garahāma .
Na saṅghagarahinoti ‘‘ duppaṭipanno saṅgho ’’ tiādinā saṅghaṃ na garahāma .
‘‘ Aṭṭhatiṃsārammaṇesū ’’ ti pāḷiyaṃ anāgate ālokākāsakasiṇe vajjetvā vuttaṃ , tehi pana
M1.120 saddhiṃ cattālīsa honti .
Vibhattā kusalā dhammāti ‘‘ imasmiṃ ārammaṇe idaṃ hotī ’’ ti vibhāgaso dassitā saupacārajjhānā mahaggatakusalā dhammā .Teva dhammeti te eva kusale dhamme .
Majjhimayāmo bhikkhūnaṃ niddākilamathavinodanokāsattā na gahitoti āha ‘‘ paṭhamayāmañca pacchimayāmañcā ’’ ti .
Saccāni bujjhati paṭivijjhatīti bodhi , arahattamaggañāṇaṃ .
Upakārakattena tassa pakkhe bhavā bodhipakkhiyāti āha ‘‘ bodhissa pakkhe bhavānaṃ , arahattamaggañāṇassa upakārakānan ’’ ti .
Cattāro satipaṭṭhānā , cattāro sammappadhānā , cattāro iddhipādā , pañcindriyāni , pañca balāni , satta bojjhaṅgā , ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti ime sattatiṃsa bodhipakkhiyadhammā .
Gihipalibodhan ti sahasokitādivasena gihīsu byāvaṭataṃ .
Āvāsapalibodhan ti senāsanesu navakammādivasena niccabyāvaṭataṃ .
Duppariccāgānaṃ imesaṃ dvinnaṃ palibodhānaṃ vasena sabbepi palibodhā saṅgahitā evāti veditabbaṃ .
Āsayan ti ajjhāsayaṃ .
Yenāti kāraṇena .
Sikkhaṃ appaccakkhāya bhikkhubhāve ṭhatvā paṭisevitamethunānaṃ tesaṃ vajjiputtakānaṃ upasampadaṃ anujānanto bhagavā ‘‘ pārājiko hoti asaṃvāso ’’ ti evaṃ paññattasikkhāpadaṃ samūhanati nāmāti āha –
‘‘ yadi hi bhagavā … pe … paññattaṃ samūhaneyyā ’’ ti .
‘‘ Yo pana bhikkhū ’’ ti vuttattā pana sikkhaṃ paccakkhāya paṭisevitamethunassa upasampadaṃ anujānanto na samūhanati nāma .
Na hi so bhikkhu hutvā paṭisevati .
Paññattaṃ samūhaneyyāti ‘‘ so āgato na pabbājetabbo ’’ ti avatvā ‘‘ na upasampādetabbo ’’ ti ettakasseva vuttattā pārājikassa sāmaṇerabhūmi anuññātāti viññāyati , tenāha sāmaṇerabhūmiyaṃ pana ṭhitotiādi .
Paññattaṃ samūhaneyyāti ‘‘ so āgato na pabbājetabbo ’’ ti avatvā ‘‘ na upasampādetabbo ’’ ti ettakasseva vuttattā pārājikassa sāmaṇerabhūmi anuññātāti viññāyati , tenāha sāmaṇerabhūmiyaṃ pana ṭhitotiādi .
‘‘ Yo pana bhikkhū ’’ ti vuttattā ( pārā .39) paccakkhātasikkho yasmā bhikkhu na hoti , methunasevane ca pārājikaṃ nāpajjati , tasmāssa ‘‘ āgato upasampādetabbo ’’ ti upasampadaṃ anujānanto pārājikaṃ na samūhanati nāma , tenāha ‘‘ bhikkhubhāve ṭhatvā avipannasīlatāyā ’’ ti .
Uttamatthaṃ arahattaṃ , nibbānameva vā .
Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā .