2. Udositasikkhāpadavaṇṇanā
2. Udositasikkhāpadavaṇṇanā
2. Udositasikkhāpadavaṇṇanā
471-473.
471. Santaruttarena
M0.230 janapadacārikaṃ pakkamanti .
Kasmā ?
Kiñcāpi ‘‘ na , bhikkhave , santaruttarena gāmo pavisitabbo , yo paviseyya , āpatti dukkaṭassā ’’ ti ( mahāva .362) paṭhamaṃ vuttaṃ .
Pacchā pana ‘‘ pañcime , bhikkhave , paccayā saṅghāṭiyā nikkhepāya , uttarāsaṅgassa , antaravāsakassa nikkhepāya gilāno vā hoti , vassikasaṅketaṃ vā , nadīpāraṃ gantuṃ vā , aggaḷaguttivihāro vā , atthatakathinaṃ vā hotī ’’ ti vuttattā , aṭṭhakathāya mpissa ‘‘ pañcasu petesu aggaḷagutti eva pamāṇaṃ .
Gutte eva hi vihāre nikkhipitvā bahi gantuṃ vaṭṭati , nāgutte ’’ ti vuttattā apaññattepi kathine ‘‘ te bhikkhū aggaḷaguttivihāre ṭhapethā ’’ ti vatvā sabhāgānaṃ hatthe cīvaraṃ nikkhipitvā santaruttarena gāmappavese laddhakappiyā janapadacārikaṃ pakkāmiṃsūti veditabbaṃ .Avippavāseti nimittatthe bhummaṃ , avippavāsatthanti attho , vippavāsapaccayā yā āpatti , tadabhāvatthanti vuttaṃ hoti .
Dutiye athānandatthero kathaṃ okāsaṃ paṭilabhati , kiṃ karonto ca āhiṇḍatīti āha ‘‘ thero kirā ’’ tiādi .
471-473.
Dutiye athānandatthero kathaṃ okāsaṃ paṭilabhati , kiṃ karonto ca āhiṇḍatīti āha ‘‘ thero kirā ’’ tiādi .
Avippavāseti nimittatthe bhummaṃ , avippavāsatthanti attho , vippavāsapaccayā yā āpatti , tadabhāvatthanti vuttaṃ hoti .
473. Avippavāsasammutin ti avippavāsatthaṃ , vippavāsapaccayā yā āpatti , tadabhāvatthaṃ vā sammutiṃ dātunti attho .
473. Dutiye avippavāseti avippavāse nipphādetabbe , vippavāsadosābhāve sādhetabbe kattabbā sammutīti attho .
Tato paṭṭhāya vaṭṭati .
Kittakaṃ kālaṃ vaṭṭatīti ?
Māsaṃ vā atirekaṃ vā yāva gamane saussāho , tāva vaṭṭati .
Tena vuttaṃ ‘‘ dhuranikkhepaṃ karontena paccuddharitabban ’’ ti .
Puna sammutidānakiccaṃ natthīti sace dvādasannaṃ vassānaṃ accayena añño rogo hoti , vaṭṭati , upasampadakammaṃ viya yāvajīvaṃ ekāsammuti vaṭṭatīti ca .
‘‘ Kataṃ vā hotī ’’ tiādi imasmiṃ sikkhāpade na vattabbaṃ , kasmā ?
Karaṇapalibodhe upacchinnepi anadhiṭṭhitacīvarato vippavāsapaccayā āpattiyā asambhavato , tasmā ‘‘ niṭṭhitacīvarasminti bhikkhuno cīvaraṃ adhiṭṭhitaṃ hotī ’’ ti ettakameva vattabbanti ce ?
Na , tadāyattattā
V0.206 .
Adhiṭṭhānañhi karaṇapalibodhassa niṭṭhāpanāyattaṃ , tasmā ‘‘ kataṃ vātiādi vuttan ’’ ti ca vuttaṃ .
Tattha katan ti pubbe vuttameva . 479. Pāḷiyaṃ vuttanayena ‘‘ sabhāye ’’ ti avatvā ‘‘ sabhāyan ’’ ti paccattavacanaṃ sabhāya -saddassa napuṃsakaliṅgatāvibhāvanatthaṃ vuttaṃ .
Sabhā -saddapariyāyopi hi sabhāya -saddo napuṃsakaliṅgayutto idha vuttoti imamatthaṃ dassento ‘‘ liṅgabyattayena sabhā vuttā ’’ ti āha .
479.‘‘ Sabhā ’’ ti itthiliṅgaṃ .
‘‘ Sabhāyan ’’ ti napuṃsakaliṅgaṃ , tena vuttaṃ ‘‘ liṅgabyattanayenā ’’ ti .
Napuṃsakaliṅgadassanatthaṃ kira ‘‘ sabhāyan ’’ ti paccattavasena niddiṭṭhaṃ , tassa anupayogattā
V0.207 ‘‘ dvāramūlan ’’ tipi .Attano nikkhittaṭṭhāne anikkhittattā vīthihatthapāso na rakkhati , yasmiṃ ghare cīvaraṃ nikkhittaṃ hoti , tasmiṃ ghare vatthabbaṃ .
‘‘ Sabhāye vā vatthabbaṃ dvāramūle vā , hatthapāsā
M0.232 vā na vijahitabban ’’ ti hi vuttaṃ .Cīvarahatthapāse vasitabbaṃ natthīti cīvarahatthapāseyeva vasitabbanti natthi .
Yaṃ tassā … pe … na vijahitabban ti ettha tassā vīthiyā sammukhaṭṭhāne sabhāyadvārānaṃ gahaṇeneva tattha sabbānipi gehāni sā ca antaravīthi gahitāyeva hoti .
Atiharitvā ghare nikkhipatīti taṃ vīthiṃ muñcitvā ṭhite aññasmiṃ ghare nikkhipati .
Purato vā pacchato vā hatthapāseti gharassa hatthapāsaṃ sandhāya vadati .
‘‘ Hatthapāseyeva aruṇaṃ uṭṭhapetabban ’’ ti niyamitattā jānituṃ na sakkāti ce ?
Antoghare na sakkā , tathā tathā vuttattā , tasmā ‘‘ yutti pamāṇan ’’ ti vuttaṃ .
Nivesanādīsu parikkhittatāya ekūpacāratā , aparikkhittatāya nānūpacāratā ca veditabbāti dassento ‘‘ etenevupāyenā ’’ tiādimāha .
Nivesanādīni gāmato bahi sanniviṭṭhāni gahitānīti veditabbaṃ .
Antogāme ṭhitānañhi gāmaggahaṇena gahitattā gāmaparihāroyevāti .
Sabbatthāpīti gāmādīsu ajjhokāsapariyantesu pannarasasu .
Parikkhepādivasenāti ettha ādi -saddena aparikkhepasseva gahaṇaṃ veditabbaṃ , na ekakulādīnampi .
Ayamattho aṭṭhakathāya mpi pakāsito , punapi khuddakagāme sabbasādhāraṇagāmadvāravasena .
Sace tassa dvāradvayaṃ hoti , majjhe ca gharasabhāyaṃ , yatthicchati , tattha vasitabban ’’ ti .
489. Satthoti jaṅghasattho sakaṭasattho vā .
Pariyādiyitvāti vinivijjhitvā .
Vuttamevatthaṃ vibhāveti ‘‘ antopaviṭṭhena … pe … ṭhito hotī ’’ ti .
Tattha antopaviṭṭhenāti gāmassa nadiyā vā antopaviṭṭhena .
Nadīparihāro ca labbhatīti ettha ‘‘ visuṃ nadīparihārassa avuttattā gāmādīhi aññattha viya cīvarahatthapāsoyeva nadīparihāro ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
489. Pariyādiyitvāti ajjhottharitvā .
Nadīparihāroti visuṃgāmādīnaṃ viya nadīparihārassa avuttattā cīvarahatthapāso evāti vadanti , aññe pana ‘‘ iminā aṭṭhakathāvacanena nadīparihāropi visuṃ siddho , nadiyā
M1.319 hatthapāso na vijahitabbo ’’ ti vadanti .Vihārasīman ti avippavāsasīmaṃ sandhāyāha .
Vihāraṃ gantvā vasitabban ti antosīmāya yattha katthaci vasitabbaṃ .
Vihārasīman ti avippavāsasīmaṃ sandhāyāha .
Ettha ca vihārassa nānākulasantakabhāvepi avippavāsasīmāparicchedabbhantare sabbattha cīvaraavippavāsasambhavato tassā padhānattā tattha satthaparihāro na labbhatīti ‘‘ vihāraṃ gantvā vasitabban ’’ ti vuttaṃ .
Satthasamīpeyevāti idaṃ yathāvuttaabbhantaraparicchedavasena
M2.395 vuttaṃ .
‘‘ Satthasamīpe ’’ ti idaṃ yathāvuttaṃ abbhantaraparicchedavasena vuttaṃ .Pāḷiyaṃ nānākulassa
V2.349 sattho hoti , satthe cīvaraṃ nikkhipitvā hatthapāsā na vijahitabban ti ettha hatthapāso nāma satthassa hatthapāsoti veditabbaṃ .
Pāḷiyaṃ nānākulassa sattho hoti , satthe cīvaraṃ nikkhipitvā hatthapāsā na vijahitabban ti ettha satthahatthapāso gahito . 490. Ekakulassa khetteti aparikkhittaṃ sandhāya vadati .
Yasmā ‘‘ nānākulassa parikkhitte khette cīvaraṃ nikkhipitvā khettadvāramūle vā tassa hatthapāse vā vatthabban ’’ ti vuttaṃ , tasmā dvāramūlato aññattha antokhettepi vasantena cīvaraṃ hatthapāse katvāyeva vasitabbaṃ .
490. Ekakulassa khetteti aparikkhittaṃ sandhāya vadati .
495. Nadiṃ otaratīti hatthapāsaṃ muñcitvā otarati .
495. Nadiṃ
M1.320 otaratīti hatthapāsaṃ muñcitvā otarati .Na āpajjatīti paribhogapaccayā dukkaṭaṃ nāpajjati .
Tenāha ‘‘ so hī ’’ tiādi .
Aparibhogārahattāti imināva nissaggiyacīvaraṃ anissajjetvā paribhuñjantassa dukkaṭaṃ acittakanti siddhaṃ .
Ekaṃ pārupitvā ekaṃ aṃsakūṭe ṭhapetvā gantabban ti idaṃ bahūnaṃ sañcāraṭṭhāne evaṃ akatvā gamanaṃ na sāruppanti katvā vuttaṃ .
Bahigāme ṭhapetvā … pe … vinayakammaṃ kātabban ti vuttattā adhiṭṭhāne viya parammukhā ṭhitampi nissaggiyaṃ cīvaraṃ nissajjituṃ nissaṭṭhacīvarañca dātuṃ vaṭṭatīti veditabbaṃ .
Bahigāme ṭhapetvāti apārupitabbatāya vuttaṃ .
Vinayakammaṃ kātabban ti uttarāsaṅge ca bahigāme ṭhapitasaṅghāṭiyañca paṭhamaṃ vinayakammaṃ katvā pacchā uttarāsaṅgaṃ nivāsetvā antaravāsake kātabbaṃ .
Ettha ca bahigāme ṭhapitassāpi vinayakammavacanato parammukhāpi ṭhitaṃ vissajjituṃ , nissaṭṭhaṃ dātuñca vaṭṭatīti veditabbaṃ .
Gamane saussāhattā ‘‘ nissayo pana na paṭippassambhatī ’’ ti vuttaṃ .
Daharānaṃ gamane saussāhattā ‘‘ nissayo pana na paṭippassambhatī ’’ ti vuttaṃ .
Muhuttaṃ … pe … paṭippassambhatīti saussāhatte gamanassa upacchinnattā vuttaṃ .
Tesaṃ pana purāruṇāva uṭṭhahitvā saussāhena gacchantānaṃ aruṇe antarā uṭṭhitepi na paṭippassambhati ‘‘ yāva aruṇuggamanā sayantī ’’ ti vuttattā .
Teneva ‘‘ gāmaṃ pavisitvā … pe … na paṭippassambhatī ’’ ti vuttaṃ .
Muhuttaṃ sayitvā … pe … nissayo ca paṭippassambhatīti ettha ‘‘ ussāhe apariccattepi gamanassa upacchinnattā puna uṭṭhāya saussāhaṃ gacchantānampi antarā aruṇe uṭṭhite nissayo paṭippassambhatiyevā ’’ ti vadanti .
Parato muhuttaṃ ṭhatvāti etthāpi eseva nayo .
Aññamaññassa vacanaṃ aggahetvā gatāti ettha sace evaṃ gacchantā ‘‘ purāruṇā aññamaññaṃ passissāmā ’’ ti ussāhaṃ vināva gatā honti , aruṇuggamane nissayapaṭippassaddhi na vattabbā paṭhamataraṃyeva paṭippassambhanato .
Atha ‘‘ purāruṇā passissāmā ’’ ti saussāhāva
M2.396 gacchanti , nissayapaṭippassaddhiyeva na vattabbā .
Evañca sati ‘‘ saha aruṇuggamanā nissayo paṭippassambhatī ’’ ti kasmā vuttaṃ ?
Vuccate – saussahattā paṭhamataraṃ paṭippassaddhi na vuttā .
SatipiV2.350 ca ussāhabhāve ekato gamanassa upacchinnattā ‘‘ muhuttaṃ ṭhatvā ’’ ti ettha viya saha aruṇuggamanā paṭippassaddhiyeva vuttā .
Aññamaññassa vacanaṃ aggahetvātiādimhi saussāhattā gamanakkhaṇe paṭippassaddhi na vuttā .Dhenubhayenāti taruṇavacchagāvīnaṃ abhidhāvitvā siṅgena paharaṇabhayena .
Nissayo ca paṭippassambhatīti ettha dhenubhayādīhi ṭhitānaṃ yāva bhayavūpasamā ṭhātabbato ‘‘ antoaruṇeyeva gamissāmī ’’ ti niyametuṃ asakkuṇeyyattā vuttaṃ .
Yattha pana evaṃ niyametuṃ sakkā , tattha antarāruṇe uggatepi nissayo na paṭippassambhati bhesajjatthāya gāmappaviṭṭhadaharānaṃ viya .
Antosīmāyaṃ gāman ti avippavāsasīmāsammutiyā pacchā patiṭṭhāpitagāmaṃ sandhāya vadati gāmaṃ anto katvā avippavāsasīmāsammutiyā abhāvato .
Neva cīvarāni nissaggiyāni hontīti avippavāsasīmābhāvato vuttaṃ , na nissayo paṭippassambhatīti saussāhabhāvato .
Antosīmāyaṃ gāman ti avippavāsasīmāsammutito pacchā patiṭṭhāpitagāmaṃ sandhāya vadati gāmañca gāmūpacārañca ṭhapetvā sammannitabbato .
Paviṭṭhānan ti ācariyantevāsikānaṃ visuṃ visuṃ gatānaṃ avippavāsasīmattā neva cīvarāni nissaggiyāni honti , saussāhatāya nissayo na paṭippassambhati .
Antarāmaggeyeva ca nesaṃ aruṇaṃ uggacchatīti dhammaṃ sutvā āgacchantānaṃ aruṇaṃ uggacchati .
Antarāmaggeti dhammaṃ sutvā āgacchantānaṃ antarāmagge .
Assatiyā gacchatīti assatiyā attano cīvaraṃ apaccuddharitvā therassa cīvaraṃ apaccuddharāpetvā gacchati .
Evaṃ gate tasmiṃ pacchā therena saritvā paṭipajjitabbavidhiṃ dasseti ‘‘ attano cīvaraṃ paccuddharitvā daharassa cīvaraṃ vissāsena gahetvā ṭhapetabban ’’ ti .
Gantvā vattabboti āgatakiccaṃ niṭṭhapetvā vihāraṃ gatena paṭipajjitabbavidhiṃ dasseti .
Anadhiṭṭhitacīvaratā , anatthatakathinatā , aladdhasammutitā , rattivippavāsoti imānettha cattāri aṅgāni .
‘‘ Idha apaccuddharaṇan ’’ ti iminā adhiṭṭhānavikappanāni viya paccuddharaṇampi kāyena vā vācāya vā kattabbanti dasseti .
Kāyavācāhi kattabbassa akaraṇatoti idaṃ kāyavācāsamuṭṭhānaṃ
V1.281 vuttaṃ .
Adhiṭṭhitaticīvaratā , anatthatakathinatā , aladdhasammutitā , rattivippavāsoti imānettha cattāri aṅgāni .Udositasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Udositasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .