5. Cīvarapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
5. Cīvarapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā
508. Pañcame apaññatte sikkhāpadeti gaṇamhā ohīyanasikkhāpade apaññatte .
508-510.
Apaññatte sikkhāpadeti ettha ‘‘ gaṇamhā ohīyanasikkhāpade ’’ ti likhitaṃ .
Araññavāsīnisedhanasikkhāpade apaññatteti eke ,‘‘ taṃ na sundaran ’’ ti vadanti .
Vihatthatāyāti āyāsena .
508. Pañcame
M1.324 apaññatte sikkhāpadeti gaṇamhā ohīyanasikkhāpade ( pāci .691-692) apaññatte .Vihāravāran ti vihārapaṭijagganavāraṃ .
Koṭṭhāsasampattīti sakalā aṅgapaccaṅgasampatti .
Sabbapariyantan ti chaṭṭhassa aññacīvarassa abhāvā pañcannaṃ cīvarānaṃ ekamekaṃ sabbesaṃ pariyantanti sabbapariyantaṃ .
Antaravāsakādīsu hi pañcasu ekamekaṃ aññassa chaṭṭhassa abhāvā pañcannaṃ antameva hoti .
Athavā pañcasu cīvaresu ekamekaṃ attano aññassa dutiyassa abhāvā antameva hotīti sabbameva pariyantanti sabbapariyantaṃ , sabbaso vā pariyantanti sabbapariyantaṃ .
Tenāha –
‘‘ aññaṃ … pe … natthī ’’ ti .
Yathā tassa manoratho na pūratīti ‘‘ sarīrapāripūriṃ
V2.354 passissāmī ’’ ti tassa uppanno manoratho yathā na pūrati .
Koṭṭhāsasampattīti kesādipañcakoṭṭhāsānaṃ kalyāṇatā .Evaṃ hatthataleyeva dassetvāti sarīraṃ adassetvāva dātabbacīvaraṃ hatthatale ‘‘ handā ’’ ti dassetvā .
Hatthataleyeva dassetvāti hatthatalato sesakāyassa adassanaṃ dīpeti .
508-510.
Apaññatte sikkhāpadeti ettha ‘‘ gaṇamhā ohīyanasikkhāpade ’’ ti likhitaṃ .
Araññavāsīnisedhanasikkhāpade apaññatteti eke ,‘‘ taṃ na sundaran ’’ ti vadanti .
510. Vihatthatāyāti
V1.284 vihatatāya , amissitatāya apaṭisaraṇatāyāti attho .
Tenāha ‘‘ samabhitunnattā ’’ ti , byadhitattāti attho . 510. Vihatthatāyāti vihatahatthatāya , agaṇatāya appaccayatāya appaṭisaraṇatāyāti vuttaṃ hoti .
Samabhitunnattāti pīḷitattā .
Vihatthatāyāti āyāsena .
Parivattetabbaṃ parivattaṃ , tadeva pārivattakaṃ , parivattetvā diyyamānanti attho .
Parivattetabbaṃ parivattaṃ , parivattameva pārivattakaṃ , parivattetvā dīyamānanti attho .
Purimasikkhāpade viya idha dvādasahattho upacāraniyamo natthīti āha ‘‘ upacāraṃ muñcitvā ’’ ti .
Aññatra pārivattakāti yaṃ antamaso harīṭakakhaṇḍampi datvā vā ‘‘ dassāmī ’’ ti ābhogaṃ katvā vā parivattakaṃ gaṇhāti , taṃ ṭhapetvā .
‘‘ Taṃ acittakabhāvena na sametī ’’ ti iminā ñātibhāvājānanādīsu viya bhikkhunībhāvājānanādivasenāpi acittakataṃ pakāseti .
512. Upacāreti dvādasahatthūpacāraṃ sandhāya vadati .
512. Upacāroti dvādasahattho .
Upacāraṃ vā muñcitvā khipantīti dvādasahatthaṃ muñcitvā orato ṭhapenti , na purimasikkhāpade viya dvādasahatthabbhantareyevāti adhippāyo .
Aññatra pārivattakāti yaṃ antamaso harītakakhaṇḍampi datvā vā dassāmīti ābhogaṃ katvā vā pārivattakaṃ gaṇhāti , taṃ ṭhapetvā .
Acittakabhāvena na sametīti yathā aññātikāya ñātikasaññissa vematikassa ca gaṇhato acittakattā āpatti
M2.401 , evamidhāpi ‘‘ bhikkhuniyā santakaṃ idan ’’ ti ajānitvā gaṇhatopi āpattiyevāti adhippāyo .Vassāvāsikaṃ detīti puggalikaṃ katvā deti .
Paṃsukūlaṃ attano atthāya ṭhapitabhāvaṃ jānitvā gaṇhantenapi aññassa santakaṃ gahitaṃ nāma na hotīti āha –
‘‘ sace pana saṅkārakūṭādīsū ’’ tiādi .
Asāmikañhi paṃsukūlan ti vuccati .
Paṃsukūlaṃ adhiṭṭhahitvāti ‘‘ asāmikaṃ idan ’’ ti saññaṃ uppādetvā .
Evaṃ pana paṃsukūlasaññaṃ anuppādetvā gaṇhituṃ na vaṭṭati .
Mahāpaccariyaṃ , kurundiyañca vuttan ti ettha rattibhāge dhammakathikassa bhikkhuno bahūsu cīvaresu mahājanena pasādadānavasena
M0.239 paṭikkhittesu punadivase ‘‘ upāsakānaṃ pasādadānāni etānī ’’ ti suddhacittena gaṇhantassa doso natthi ,‘‘ bhikkhunīhipi dinnāni idha santī ’’ ti ñatvā gaṇhato doso .
Taṃ acittakabhāvenāti bhikkhunīhi dinnabhāvaṃ ñatvā bahūsu tassā cīvarassa ajānanenāti attho .
Paṃsukūlaṃ adhiṭṭhahitvāti ‘‘ bhikkhunīhi nu kho dinnaṃ siyā ’’ ti avikappetvā ‘‘ paṃsukūlaṃ gaṇhāmī ’’ ti gaṇhantassa vaṭṭati .
Kurundi ādīsu vuttopi attho ayameva , ekaṃ ,‘‘ acittakabhāvenā ’’ ti vacanena ‘‘ yathā tathā gaṇhituṃ vaṭṭatī ’’ ti uppathova paṭisedhitoti apare .
Evaṃ dhammasiritthero na vadati , ujukameva vadatīti papañcitaṃ .
Tasseva visayo , tassāyaṃ adhippāyo – yathā ‘‘ paṃsukūlaṃ gaṇhissatīti ṭhapitaṃ kāmaṃ bhikkhunisantakampi avikappetvā paṃsukūlaṃ adhiṭṭhahitvā gahetuṃ vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ , tathā dhammakathikassa bhikkhuniyā dinnampi apaññāyamānaṃ vaṭṭatīti , tasmā taṃ vuttaṃ mahāpaccariyaṃ , kurundiyañca acittakabhāvena na sametīti .
Paṭikkhepo pana vikappaggahaṇe eva ruhati .
Aññathā pubbāparaṃ virujjhatīti .
Taṃ na yuttaṃ paṃsukūlena asamānattā .
Paṃsukūlabhāvena saṅkārakūṭādīsu ṭhapitaṃ bhikkhunīhi , na taṃ tassā santakaṃ hutvā ṭhitaṃ hoti .
Assāmikañhi paṃsukūlaṃ sabbasādhāraṇañca , aññopi gahetuṃ labhati .
Idaṃ pubbeva ‘‘ bhikkhunīnaṃ cīvaran ’’ ti jānitvāpi paṃsukūliko gahetuṃ labhati tadā tassā asantakattā .
‘‘ Paṃsukūlaṃ adhiṭṭhahitvā ’’ ti sallekhakkamanidassanatthaṃ vuttaṃ .
Maṃsaṃ dadantena tathāgatena sallekhato kappiyampi bhuttaṃ nissaggiyaṃ cīvaramāha yo maṃsaṃ kathanti sayamādiseyyāti .
AcittakattāV0.214 kathaṃ paṃsukūlaṃ vaṭṭatīti ce ?
Tāya tassa adinnattā , bhikkhunāpi tato bhikkhunito aggahitattā ca .
Assāmikampi hi paṃsukūlaṃ aññissā hatthato gaṇhāti , na vaṭṭati ‘‘ aññātikāya bhikkhuniyā cīvaraṃ paṭiggaṇheyyā ’’ ti vuttalakkhaṇasambhavato .
Aññātikāya santakaṃ ñātikāya hatthato gaṇhāti , vaṭṭatīti eke .
Yathā sikkhamānasāmaṇerādīnaṃ hatthato paṭiggaṇhantassa anāpatti , tathā kaṅkhāvitaraṇiya ñca ‘‘ aññātikāya hatthato gahaṇan ’’ ti ( kaṅakhā . aṭṭha . cīvarappaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā ) aṅgaṃ vuttaṃ .
Tathā ñātikāyaM0.240 santakaṃ sikkhamānāya , sāmaṇeriyā , upāsakassa , upāsikāya , bhikkhussa , sāmaṇerassa santakaṃ aññātikāya bhikkhuniyā hatthato gaṇhantassa ca anāpatti evaṃ yathāvuttalakkhaṇāsambhavatoti eke , teneva ‘‘ ekatoupasampannāya cīvaraṃ paṭiggaṇhātī ’ ti avatvā ‘ hatthato paṭiggaṇhāti aññatra pārivattakā , āpatti dukkaṭassā ’ ti ( pārā .513) vuttaṃ , tasmā aññātikāya santakampi ekatoupasampannāya hatthato paṭiggaṇhantassa dukkaṭan ’’ ti vadanti , ubhopete na sārato daṭṭhabbā , kāraṇaṃ pariyesitabbaṃ . 513. Aññātikāya aññātikasaññīti tikapācittiyan ti ettha iti -saddo ādiattho .
Tīṇi parimāṇamassāti tikaṃ , tikañca taṃ pācittiyañcāti tikapācittiyaṃ , tīṇi pācittiyānīti attho .
514. Pattatthavikādiṃ yaṃkiñcīti anadhiṭṭhānupagaṃ sandhāya vadati .
‘‘ Cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ vikappanupagaṃ pacchiman ’’ ti hi vuttattā adhiṭṭhānupagaṃ yaṃkiñci na vaṭṭati .
Tenevāha –
‘‘ vikappanupagapacchimacīvarappamāṇan ’’ tiādi .
514. Ko pana vādo pattatthavikādīsūti anadhiṭṭhātabbesu bahūsu paṭalesu .
Tenevāha mātikāṭṭhakathāyaṃ ‘‘ pattatthavikādimhi anadhiṭṭhātabbaparikkhāre ’’ ti .
Adhiṭṭhānupagesu vā tesaṃ parikkhārattā bhisichaviyā viya anāpatti .
Kiṃ paṭaparissāvanaṃ parikkhāraṃ na hotīti ?
Hoti , kintu taṃ kira nivāsanādicīvarasaṇṭhānattā na vaṭṭati .
Tasmā idha nivāsanādicīvarasādhanaṃ vikappanupagapacchimaṃ cīvaraṃ nāma .
Anantarātīte nivāsanapārupanupagamevāti sanniṭṭhānaṃ .
Evaṃ sante kaṅkhāvitaraṇiyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . cīvarappaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā ) kappanupagapacchimatā , pārivattakābhāvo , aññātikāya hatthato gahaṇanti tīṇeva aṅgāni avatvā aparikkhāratāti catutthamaṅgaṃ vattabbanti ce ?
Na vattabbaṃ , imasmiṃ sikkhāpade pattatthavikādiparikkhārassa acīvarasaṅkhyattā .
Paṭhamakathinādīsu vikappanupagatā pamāṇaṃ , idha kāyaparibhogupagatāti .
‘‘ Aññaṃ parikkhāran ’’ ti uddharitvā ‘‘ pattatthavikādiṃ yaṃkiñcī ’’ ti vuttattā vikappanupagampi pattatthavikādiṃ gaṇhituṃ vaṭṭati ,‘‘ paṭaparissāvanampī ’’ ti vuttaṭṭhāne ca ‘‘ cīvaraṃ nāma vikappanupagapacchiman ’’ ti vacanato paṭaparissāvanaṃ cīvarameva , na parikkhāraṃ .
‘‘ Ko pana vādoti nigamanavacanampi sādhakan ’’ ti keci vadanti , paṇṇattiṃ ajānanato acittakaṃ , na vatthuṃ ,‘‘ aññātikāya bhikkhuniyā santakabhāvājānanato , cīvarabhāvājānanato ca acittakan ’’ ti anugaṇṭhipade vuttaṃ .
Yasmā bhisicchavi mahantāpi senāsanasaṅgahitattā cīvarasaṅkhyaṃ na gacchatīti neva adhiṭṭhānupagā na vikappanupagā ca , tasmā anadhiṭṭhānupagasāmaññato vuttaṃ .
Sacepi mañcappamāṇā bhisicchavi hoti , vaṭṭatiyevāti .
Ko pana vādo pattatthavikādīsūti mahatiyāpi tāva bhisicchaviyā anadhiṭṭhānupagattā anāpatti , tato khuddakataresu anadhiṭṭhānupagesu pattatthavikādīsu kimeva vattabbanti adhippāyo .
Paṭiggahaṇaṃ kiriyā ,
V2.355 aparivattanaṃ akiriyā .
Vikappanupagacīvaratā , pārivattakābhāvo , aññātikāya hatthato gahaṇanti imānettha tīṇi aṅgāni .Cīvarapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Cīvarapaṭiggahaṇasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .