Issues
Select Version
Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā
Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā

Oṇirakkhakathāvaṇṇanā Oṇirakkhakathāyaṃ oṇin ti oṇītaṃ , ānītanti attho . ‘‘ Oṇirakkhassa santike ṭhapitaṃ bhaṇḍaṃ upanidhi viya saṅgopanatthāya anikkhipitvā muhuttaṃ olokanatthāya ṭhapitattā tassa ṭhānācāvanamattena pārājikaṃ janetī ’’ ti vadanti . Saṃvi

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Oṇirakkhakathāvaṇṇanā Oṇirakkhakathāyaṃ oṇin ti oṇītaṃ , ānītanti attho . ‘‘ Oṇirakkhassa santike ṭhapitaṃ bhaṇḍaṃ upanidhi viya saṅgopanatthāya anikkhipitvā muhuttaṃ olokanatthāya ṭhapitattā tassa ṭhānācāvanamattena pārājikaṃ janetī ’’ ti vadanti . Saṃvidāvahārakathāvaṇṇanā Saṃvidāvahārakathāyaṃ ‘‘ sambahulā saṃvidahitvā eko bhaṇḍaṃ avaharati , āpatti sabbesaṃ pārājikassā ’’ ti pāḷiyaṃ avisesena vuttattā āṇāpakānaṃ āṇattikkhaṇe āpatti , avahārakassa uddhāreti yathāsambhavaṃ yojetvā attho gahetabbo āṇattikathāyaṃ ‘‘ so taṃ bhaṇḍaṃ avaharati , āpatti sabbesaṃ pārājikassā ’’ tiādīsu viya . Etthāpi hi āṇāpakassa āṇattikkhaṇeyeva āpatti vuttā . Tathā ca vakkhati ‘‘ atha taṃ bhaṇḍaṃ avassaṃ hāriyaṃ hoti , yaṃV2.138 parato sabbesaṃ āpatti pārājikassāti vuttaṃ , tato imassa taṅkhaṇeyeva pārājikaṃ hotīti ayaṃ yutti sabbattha veditabbā ’’ ti ( pārā . aṭṭha .1.121). Saṃvidāvahāre ca ‘‘ āṇatti natthī ’’ ti na vattabbā ‘‘ antevāsikesu ekamekassa ekeko māsako sāhatthiko hoti , pañca āṇattikā ’’ ti vacanato . Āṇattiyā ca sati āṇāpakassa āṇattikkhaṇeyeva āpatti icchitabbā , na uddhāre . Yadi evaṃ ‘‘ tesu eko bhaṇḍaṃ avaharati , tassuddhāre sabbesaṃ pārājikan ’’ ti kasmā vuttanti ? Nāyaṃ doso . Ettha hi sabbesaṃyeva āpattidassanatthaṃM2.156 avahārakassapi āpattisambhavaṭṭhānaṃ dassento ‘‘ tassuddhāre sabbesaṃ pārājikan ’’ ti āha , na pana āṇāpakānampi uddhāreyeva āpattidassanatthanti evamattho gahetabbo . ‘‘ Sambahulā ekaṃ āṇāpenti ‘ gacchetaṃ āharā ’ ti , tassuddhāre sabbesaṃ pārājikan ’’ tiādīsupi evameva attho gahetabbo . Atha vā saṃvidāvahāre āṇāpakānampi uddhāreyeva āpatti , na āṇattikkhaṇeti āveṇikamidaṃ lakkhaṇanti aṭṭhakathācariyappamāṇena gahetabbaṃ , ito vā aññena pakārena yathā aṭṭhakathāyaṃ pubbenāparaṃ na virujjhati , tathā vīmaṃsitvā gahetabbaṃ . Saṃvidhāyāti saṃvidahitvā . Tena nesaṃ dukkaṭāpattiyoti āṇattivasena pārājikāpattiyā asambhave sati vuttaṃ . Yadi hi te āṇattā avassaṃ taṃ haranti , pārājikāpattiyeva nesaṃ daṭṭhabbā , na dukkaṭāpatti . Sāhatthikaṃ vā āṇattikassa āṇattikaṃ vā sāhatthikassa aṅgaṃ na hotīti bhinnakālavisayattā aññamaññassa aṅgaṃ na hoti . Tathā hi sahatthā avaharantassa ṭhānācāvane āpatti , āṇattiyā pana āṇattikkhaṇeyevāti bhinnakālavisayā sāhatthikāṇattikehi āpajjitabbāpattiyo . Saṃvidāvahārakathāvaṇṇanā niṭṭhitā . Saṅketakammakathāvaṇṇanā

117. Catuppadakathāyaṃ pāḷiyaṃ āgatāvasesāti pāḷiyaṃ āgatehi hatthi ādīhi aññe pasu-saddassa sabbasādhāraṇattā . Bhiṅkacchāpan ti ‘‘ bhiṅkā bhiṅkā ’’ ti saddāyanato evaṃ laddhanāmaṃ hatthipotakaṃ . Antovatthumhīti parikkhitte . Bahinagare ṭhitassāti parikkhittanagaraṃ sandhāya vuttaṃ , aparikkhittanagare pana antonagare ṭhitassāpi ṭhitaṭṭhānameva ṭhānaṃ . Khaṇḍadvāran ti attanā khaṇḍitadvāraṃ . Eko nipannoti etthāpi bandhoti ānetvā sambandhitabbaṃ , tenāha ‘‘ nipannassa dve ’’ ti . Ghātetīti ettha theyyacittena vināsentassa sahapayogattā dukkaṭamevāti vadanti .