Pāṇakathāvaṇṇanā
Pāṇakathāvaṇṇanā
114. Pāṇakathāyaṃ tiracchānagatassa ekantena pādagghanakatā na sambhavatīti āha –
‘‘ ekaṃsena avahārakappahonakapāṇaṃ dassento ’’ ti .
114. Pāṇakathāyaṃ
V1.169 āṭhapitoti mātāpitūhi iṇaṃ gaṇhantehi ‘‘ yāva iṇadānā ayaṃ tumhākaṃ santike hotū ’’ ti iṇadāyakānaṃ niyyātito .Bhujissaṃ harantassa avahāro natthīti parapariggahitābhāvato .
Bhujissoti adāso .
Avahāro natthīti mātāpitūhi puttassa apariccattattā mātāpitūnañca asantakattā avahāro natthi .
Āṭhapitoti mātāpitūhi iṇaṃ gaṇhantehi ‘‘ yāva iṇadānā ayaṃ tumhākaṃ santike hotū ’’ ti iṇadāyakānaṃ niyyātito .
Yasmā mātāpitaro dāsānaṃ viya puttānaṃ na
M2.154 sāmino .
Yesañca santike āṭhapito , tepi tassa hatthakamme sāmino , na tassāti āha ‘‘ avahāro natthī ’’ ti .
Dhanaṃ pana gataṭṭhāne vaḍḍhatīti iminā āṭhapetvā gahitadhanaṃ vaḍḍhiyā saha āṭhapitaputtahārakassa gīvāti dassitanti vadanti .Dhanaṃ pana gataṭṭhāne vaḍḍhatīti ettha ‘‘ āṭhapetvā gahitadhanaṃ vaḍḍhiyā saha avahārakassa gīvā ’’ ti tīsupi gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
114. Dhanaṃ pana gataṭṭhāne vaḍḍhatīti ettha ‘‘ vaḍḍhiyā saha avahārakassa bhaṇḍadeyyan ’’ ti likhitaṃ .
‘‘ Taṃ vaḍḍhiṃ dassāmī ’’ ti aggahesi , tattha kammaṃ akarontassa vaḍḍhatīti katvā vuttaṃ .
Kevalaṃ āṭhapitakhettassa na vaḍḍhati .
‘‘ Yaṃ dhanaṃ vaḍḍhi , taṃ dentassa avahārakassa vaḍḍhiyā adāne pārājikaṃ hotī ’’ ti vadanti .
Antojāta … pe … avahāro hotīti ettha padesacārittavasena attanāva attānaṃ niyyātetvā dāsabyaṃ upagataṃ avaharantassapi pārājikamevāti veditabbaṃ .
Dāsassa jātoti ukkaṭṭhalakkhaṇaṃ dassetuṃ vuttaṃ .
Dāsikucchiyaṃ pana adāsassa jātopi ettheva saṅgahito
M1.194 .Gehadāsiyā kucchimhi dāsassa jātoti evampi sambhavatīti sambhavantaṃ gahetvā vuttaṃ .
Gehadāsiyā kucchismiṃ pana aññassa jātopi ettheva saṅgahito .
Karamarānīto nāma bandhagāhagahito .
Tenāha ‘‘ paradesato paharitvā ’’ tiādi .
Tattha paradesato paharitvāti paradesaṃ vilumpakehi rājarājamahāmattādīhi mahācorehi paradesato paharitvā .
Paradesato paharitvāti paradesavilumpakehi rājacorādīhi paharitvā .
Anāpatti pārājikassāti yadi tassa vacanena tato adhikaṃ vegaṃ na vaḍḍheti , anāpatti .
Sukhaṃ jīvāti vadatīti theyyacittena sāmikānaṃ santikato palāpetukāmatāya vadati , tathā pana acintetvā kāruññena ‘‘ sukhaṃ gantvā jīvā ’’ ti vadantassa natthi avahāro , gīvā pana hoti .
Dutiyapadavāreti yadi dutiyapadaṃ avassaṃ uddharissati , bhikkhussa ‘‘ palāyitvā sukhaṃ jīvā ’’ ti vacanakkhaṇeyeva pārājikaṃ .
Anāpatti pārājikassāti tassa vacanena vegavaḍḍhane akatepi dukkaṭā na muccatīti dasseti .
Pariyāyenāti pariyāyavacanena .
Manussaviggahe ‘‘ maraṇavaṇṇaṃ vā saṃvaṇṇeyyā ’’ ti vuttattā pariyāyakathāyapi na muccati , idha pana ‘‘ adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyyā ’’ ti ādānasseva vuttattā pariyāyakathāya muccati .
‘‘ Adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyeyyā ’’ ti ( pārā .89,91) ādānasseva vuttattā vuttapariyāyena muccatīti .
Pāṇakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .