3. Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā
3. Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā
283. Tatiye
V2.286 uttarapadalopena chinnaottappā ‘‘ chinnikā ’’ ti vuttāti āha ‘‘ chinnikāti chinnaotappā ’’ ti .
283. Tatiye tayo saṅghādisesavārā tayo thullaccayavārā tayo dukkaṭavārā tayo kāyapaṭibaddhavārāti dvādasa vārā sarūpena āgatā .
Tattha tayo saṅghādisesavārā dutiyasikkhāpade vuttāti tiṇṇaṃ vīsatikānaṃ ekekamūlā vārāti veditabbā , tasmā idha visesāti paṇṇāsa vārā saṃkhittā honti , aññathā itthī ca hoti vematiko sāratto ca , bhikkhu ca naṃ itthiyā vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati … pe … āpatti thullaccayassa .
Itthī ca hoti paṇḍakapurisasaññī tiracchānagatasaññī sāratto ca , bhikkhu ca naṃ itthiyā vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati akkosatipi , āpatti thullaccayassa .
Paṇḍako ca hoti paṇḍakasaññī sāratto ca , bhikkhu ca naṃ paṇḍakassa vaccamaggaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati , āpatti thullaccayassāti evamādīnaṃ āpattiṭṭhānānaṃ anāpattiṭṭhānatāV0.167 āpajjeyya , na cāpajjati , paṇḍake itthisaññissa dukkaṭanti dīpetuṃ ‘‘ itthī ca paṇḍako ca ubhinnaṃ itthisaññī āpatti saṅghādisesena dukkaṭassā ’’ ti vuttattā ‘‘ paṇḍake paṇḍakasaññissa thullaccayan ’’ ti vuttameva hoti , tasmā sabbattha saṃkhittavāresu thullaccayaṭṭhāne thullaccayaṃ , dukkaṭaṭṭhāne dukkaṭampi vuttameva hotīti veditabbaṃ .
Tathā ‘‘ itthī ca hoti vematiko sāratto ca , bhikkhu ca naṃ itthiyā vaccamaggaṃ passāvamaggaṃ ṭhapetvā adhakkhakaṃ ubbhajāṇumaṇḍalaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati … pe … thullaccayassā ’’ tiādinā nayena thullaccayakhettepi yathāsambhavaṃ uddharitabbā .
Tathā ‘‘ itthī ca hoti vematiko sāratto ca , bhikkhu ca naṃ itthiyā kāyapaṭibaddhaṃ ādissa vaṇṇampi bhaṇati … pe … dukkaṭassā ’’ tiādinā nayena kāyapaṭibaddhavārāpi yathāsambhavaṃ uddharitabbā .
Kāyappaṭibaddhavārattikaṃ viya nissaggiyavārattikaṃ labbhamānampi āpattivisesābhāvato na uddhaṭaṃ .
Kāyappaṭibaddhavārattike pana dinnanayattā tampi tadanulomā vārā caM0.188 uddharitabbā .
Sabbattha na-viññū taruṇadārikā , mahallikā ummattikādikā ca anadhippetā , pageva pākatikā tiracchānagatitthīnaṃ , tathā paṇḍakādayopīti veditabbā .
Sesaṃ dutiye vuttanayeneva veditabbaṃ .
Padabhājanīyavaṇṇanā 285. Yathā yuvā yuvatin ti etena obhāsane nirāsaṅkabhāvaṃ dasseti .
Methunupasañhitāhīti idaṃ duṭṭhullavācāya sikhāppattalakkhaṇadassanaṃ .
Itthilakkhaṇenāti vuttamatthaṃ vivarituṃ ‘‘ subhalakkhaṇenā ’’ ti vuttaṃ .
285. Vuttanayamevāti ‘‘ kāyasaṃsagge itthilakkhaṇenā ’’ ti likhitaṃ .
‘‘ Itthilakkhaṇenā ’’ ti kira mahāaṭṭhakathāpāṭho .
285. Tatiye asaddhammapaṭisaññuttan ti methunadhammapaṭisaṃyuttaṃ .
Na tāva sīsaṃ etīti ‘‘ itthilakkhaṇena samannāgatāsī ’’ tiādinā vaṇṇabhaṇanaṃ saṅghādisesāpattijanakaṃ hutvā matthakaṃ na pāpuṇāti .
Vaṇṇabhaṇanañhi yenākārena bhaṇantassa saṅghādiseso hoti , tenākārena bhaṇantassa sikhāppattaṃ nāma hoti .
‘‘ Itthilakkhaṇena samannāgatāsītiādikaṃ pana duṭṭhullavācassādarāgavasena bhaṇantassa dukkaṭan ’’ ti gaṇṭhipadesu vuttaṃ .
Sīsaṃ na etīti akkosanaṃ na hoti , ghaṭite pana hoti .
Bālāti subhāsitadubbhāsitaṃ ajānantī
V1.231 , surāmadamattatāya ummattakādibhāvena ca ajānantīpi ettheva saṅgayhati .Ekādasahi padehi aghaṭite sīsaṃ na etīti ‘‘ animittāsī ’’ tiādīhi ekādasahi padehi aghaṭite avaṇṇabhaṇanaṃ sīsaṃ na eti , avaṇṇabhaṇanaṃ nāma na hotīti vuttaṃ hoti .
Ghaṭitepīti ekādasahi padehi avaṇṇabhaṇane ghaṭitepi .
Imehi tīhi ghaṭiteyeva saṅghādisesoti ‘‘ sikharaṇī ’’ tiādīhi tīhiyeva padehi avaṇṇabhaṇane ghaṭiteyeva saṅghādiseso passāvamaggassa niyatavacanattā accoḷārikattā ca .
Animittāsītiādīhi pana aṭṭhahi padehi ghaṭite kevalaṃ avaṇṇabhaṇanameva
M2.323 sampajjati , na saṅghādiseso , tasmā tāni thullaccayavatthūnīti keci .
Akkosanamattattā dukkaṭavatthūnīti apare .
Paribbājikāvatthusmiṃ viya thullaccayamevettha yuttataraṃ dissati .
Tatrāyaṃ viseso – imehi tīhi ghaṭite eva saṅghādiseso vaccamaggapassāvamaggānaṃ niyatavacanattā , accoḷārikattā vā , na aññehi animittāsītiādīhi aṭṭhahi .
Tattha alohitāsi , dhuvalohitāsi , dhuvacoḷāsi , paggharaṇīsi , itthipaṇḍakāsi , vepurisikāsīti etāni cha maggānaṃ aniyatavacanāni , animittāsi , nimittamattāsīti dve padāni anaccoḷārikāni ca , yato aṭṭhapadāni ‘‘ saṅghādisesaṃ na janentī ’’ ti vuttāni , tasmā tāni thullaccayavatthūni .
Paribbājakavatthumhi viya akkosamattattā dukkaṭavatthūnīti eke .
Itthipaṇḍakāsi , vepurisikāsīti etāneva padāni sakalasarīrasaṇṭhānabhedadīpakāni suddhāni saṅghādisesaṃ na janenti sakalasarīrasāmaññattā , itarāni janenti asāmaññattā .
Tāni hi passāvamaggameva dīpenti sikharaṇī-padaṃ viya .
Ubhatobyañjanāsīti vacanaṃ pana purisanimittena asaṅghādisesavatthunā missavacanaṃ .
Purisaubhatobyañjanakassa ca itthinimittaṃ paṭicchannaṃ , purisanimittaṃ pākaṭaṃ hoti .
Yadi tampi janeti , kathaṃ animittāsītiādipadāni na saṅghādisesaṃ janentīti eke , taṃ na yuttaṃ .
Purisassapi nimittādhivacanato ,‘‘ methunupasaṃhitāhi saṅghādiseso ’’ ti mātikāya lakkhaṇassa vuttattā ca methunupasaṃhitāhipiV0.168 obhāsane paṭivijānantiyā saṅghādiseso , appaṭivijānantiyā thullaccayaṃ , itarehi obhāsane paṭivijānantiyā thullaccayaṃ , appaṭivijānantiyā dukkaṭanti eke , sabbaṃ suṭṭhu vicāretvā gahetabbaṃ .
Na tāva sīsaṃ etīti saṅghādisesapaccayattasaṅkhātaṃ matthakaṃ pāripūri na hoti , maggamethunehi aghaṭitattā dukkaṭaṃ pana hoti eva .Apasādetīti apasādakaravacanaṃ karoti .
Dosaṃ detīti dosaṃ patiṭṭhāpeti .
Tīhīti animittāsītiādīnaṃ padānaṃ aduṭṭhullabhāvenāpi atthayojanārahattā passāvamaggādipaṭisaññuttatāniyamo natthīti vuttaṃ , tehi pana aṭṭhahi padehi paribbājikāvatthusmiṃ ( pārā .289) viya thullaccayanti veditabbaṃ .
Kuñcikapanāḷimattan ti kuñcikāchiddamattaṃ .
Sukkhasotāti dakasotassa sukkhatāya lohitavaṇṇavigamo hotīti vuttaṃ .
Suddhānīti methunādipadehi ayojitānipi .
Methunadhammena ghaṭitānevāti idaṃ upalakkhaṇamattaṃ , vaccamaggapassāvamaggehipi animitte ‘‘ tava
M1.265 vaccamaggo , passāvamaggo vā īdiso ’’ tiādinā ghaṭitepi āpattikarāneva .Kuñcikapaṇālimattan ti kuñcikāchiddamattaṃ .
286-287.
Garukāpattin ti bhikkhuniyā kāyasaṃsagge pārājikāpattiṃ sandhāya vadati .
Hasanto hasantoti sabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ .
Ahasantopi vācassādarāgena punappunaṃ vadati , āpattiyeva .
Kāyacittatoti hatthamuddāya obhāsantassa kāyacittato samuṭṭhāti .
286. Garukāpattin ti bhikkhuniyā ubbhajāṇumaṇḍalikāya pārājikāpattiṃ sandhāya vadati .
286-287.
Garukāpattin ti bhikkhuniyā kāyasaṃsagge pārājikāpattiṃ sandhāya vadati .
287. Hasantoti yaṃ uddissa bhaṇati , sā ce paṭivijānāti , saṅghādiseso .
287. Hasanto hasantoti upalakkhaṇamattaṃ , ahasantopi yena kenaci ākārena attano vipariṇatacittataṃ itthiyā pakāsento vadati , āpattiyeva .
Hasanto hasantoti sabhāvadassanatthaṃ vuttaṃ .
Ahasantopi vācassādarāgena punappunaṃ vadati , āpattiyeva .
Kāyacittatoti hatthamuddāya obhāsantassa kāyacittato samuṭṭhāti .
Kāyacittatoti hatthamuddāya obhāsentassa kāyacittato samuṭṭhāti .
288. Tasmā dukkaṭan ti appaṭivijānanahetu dukkaṭaṃ , paṭivijānantiyā pana akhettapadattā thullaccayena bhavitabbaṃ .
Teneva paribbājikāvatthusmiṃ paṭivijānantiyā thullaccayaṃ vakkhati .
288. Tasmā dukkaṭan ti appaṭivijānanato dukkaṭaṃ , paṭivijānane pana sati thullaccayameva paribbājikāvatthusmiṃ ( pārā .289) viya akhettapadattā .
Khettapade hi paṭivijānantiyā saṅghādisesova siyā methunadhammayācanavatthudvaye ( pārā .289) viya , taṃ pana vatthudvayaṃ methunayācanato catutthasaṅghādisese vattabbampi duṭṭhullavācassādamattena pavattattā idha vuttanti veditabbaṃ .
Evaṃ khettapadena vadantassa itthiyā appaṭivijānantiyā kiṃ hotīti ?
Kiñcāpi ayaṃ nāma āpattīti pāḷiaṭṭhakathāsu na vuttaṃ , atha kho thullaccayenevettha bhavitabbaṃ
V1.232 .
Tathā hi akhettapade appaṭivijānantiyā dukkaṭaṃ , paṭivijānantiyā thullaccayaṃ vuttaṃ .
Khettapade pana paṭivijānane saṅghādisesova vutto , appaṭivijānane thullaccayameva bhavituṃ yuttaṃ , na dukkaṭaṃ , akhettapadato visesābhāvappasaṅgoti gahetabbaṃ .
Yathā cettha , evaṃ catutthasikkhāpadepi akhettapade paṭivijānantiyā thullaccayaṃ , appaṭivijānantiyā dukkaṭaṃ , khettapade pana appaṭivijānantiyā thullaccayanti veditabbaṃ .Pāḷiyaṃ navāvutan ti navavītaṃ .
288. Asaddhammaṃ sandhāyāti methunaṃ sandhāya vuttaṃ .
Tañhi puttasamuppattiyā bījanikkhepato vappapariyāyaṃ labhatīti .
Saṃsīdatīti vahati , saṃsarīyatīti vā attho .
Manussitthī , tathāsaññitā , duṭṭhullavācassādarāgo , tena obhāsanaṃ , taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni .
Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Attakāmapāricariyasikkhāpadavaṇṇanā
289. Asaddhammaṃ
V2.287 sandhāyāhāti ‘‘ vāpitan ’’ ti imassa bījanikkhepavacanattā vuttaṃ .
289.‘‘ PaṭivuttaṃM0.189 nāmā ’’ ti pāṭho .
No -saddo adhiko .
‘‘ Akkharalikhanenapi hotī ’’ ti vadanti , taṃ āvajjanasamanantaravidhinā sameti ce , gahetabbaṃ .Saṃsīdatīti vahati pavattati .
Atha vā saṃsīdatīti saṃsīdissati .
Manussitthī , itthisaññitā , duṭṭhullavācassādarāgo , tena rāgena obhāsanaṃ , taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni .
Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Duṭṭhullavācāsikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .