10. Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā
10. Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā
593. Kayavikkayasikkhāpade pāḷiyaṃ jānāhīti ettha upadhārehīti attho , suṭṭhu upadhāretvā gaṇha , idaṃ na manāpanti puna dātuṃ na sakkhissasīti adhippāyo .
593. Paṭapilotikānan ti
V0.238 paṭapilotikehi .
‘‘ Ajjhācarati , āpatti dukkaṭassā ’’ ti idaṃ purimasikkhāpadepi veditabbaṃ .
‘‘ Kayitañca hoti vikkayitañcā ’’ ti etesaṃ padānaṃ viparītato ‘‘ attano bhaṇḍan ’’ tiādi vuttaṃ .
Kasmā ?
‘‘ Iminā iman ’’ ti vacanānurūpato .
Saddhādeyyavinipātanaṃ panettha aṭṭhānapadānaṃ vasena veditabbaṃ .
Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito kosiyavaggo dutiyo .
3. Pattavaggo
1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā 594-595.
Kayan ti parabhaṇḍassa gahaṇaṃ .
Vikkayan ti attano bhaṇḍassa dānaṃ .
Tenāha ‘‘ iminā imaṃ dehī ’’ tiādi .
Yasmā kayitaṃ nāma parassa
M2.426 hatthato gahitaṃ vuccati , vikkītañca parassa hatthe dinnaṃ , tasmā ‘‘ kayitañca hoti parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ karontena , vikkītañca attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ karontenā ’’ ti vuttaṃ .
Yadi evaṃ pāḷiyaṃ parato ‘‘ kayitañca hoti vikkayitañcā ’’ ti vatvā ‘‘ attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ parabhaṇḍaṃ attano hatthagatan ’’ ti kasmā vuttanti āha ‘‘ iminā imantiādivacanānurūpato panā ’’ tiādi .
Imināti hi sakasantakaṃ vuttaṃ .
Tadanurūpato pāḷiyaṃ paṭhamaṃ attano bhaṇḍaṃ dassitaṃ , na kayavikkayapadānurūpato .
Tañhi viparītato parasantakaggahaṇaṃ purakkhatvā ṭhitaṃ .
Kāmaṃ sesañātakepi ‘‘ imaṃ dehī ’’ ti vadato viññatti na hoti , saddhādeyyavinipātanassapi pana abhāvaṃ dassetukāmo ‘‘ mātaraṃ pana pitaraṃ vā ’’ ti āha .
Viññatti na hotīti idaṃ visuṃ viññāpanaṃ sandhāya vuttaṃ .
Aññaṃ kiñci avatvā evaṃ vadanto aññātakaṃ viññāpeti nāmāti āha –
‘‘ aññātakaṃ ‘ imaṃ dehī ’ ti vadato viññattī ’’ ti .
V2.377 Aññaṃ kiñci avatvā ‘‘ imaṃ gaṇhāhī ’’ ti dinnaṃ aññātakassa dinnaṃ nāma hotīti vuttaṃ ‘‘ saddhādeyyavinipātanan ’’ ti .
Tisso āpattiyoti aññātakaviññattisaddhādeyyavinipātanakayavikkayāpattisaṅkhātā tisso āpattiyo .
Imaṃ nāma karohīti vadati , vaṭṭatīti ettha bhuttosi , idāni kasmā na karosīti vatthumpi vaṭṭati .
‘‘ Nissaggiyaṃ pācittiyan ’’ ti kiñcāpi satiyeva nissaggiyavatthumhi pācittiyaṃ vuttaṃ , asatipi pana tasmiṃ pācittiyanti idaṃ aṭṭhakathāpamāṇena gahetabbanti dassetuṃ ‘‘ kiñcāpī ’’ tiādi vuttaṃ .
Paribhutteti sappiādiṃ sandhāya vuttaṃ .
Yaṃ attano dhanena parivatteti , yena ca parivatteti , tesaṃ kappiyavatthutā , asahadhammikatā , kayavikkayāpajjanañcāti imānettha tīṇi aṅgāni .
Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito kosiyavaggo dutiyo .
3. Pattavaggo
1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā 594-595.
Kayan ti parabhaṇḍassa gahaṇaṃ .
Vikkayan ti attano bhaṇḍassa dānaṃ .
Tenāha ‘‘ iminā imaṃ dehī ’’ tiādi .
Yasmā kayitaṃ nāma parassa
M2.426 hatthato gahitaṃ vuccati , vikkītañca parassa hatthe dinnaṃ , tasmā ‘‘ kayitañca hoti parabhaṇḍaṃ attano hatthagataṃ karontena , vikkītañca attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ karontenā ’’ ti vuttaṃ .
Yadi evaṃ pāḷiyaṃ parato ‘‘ kayitañca hoti vikkayitañcā ’’ ti vatvā ‘‘ attano bhaṇḍaṃ parahatthagataṃ parabhaṇḍaṃ attano hatthagatan ’’ ti kasmā vuttanti āha ‘‘ iminā imantiādivacanānurūpato panā ’’ tiādi .
Imināti hi sakasantakaṃ vuttaṃ .
Tadanurūpato pāḷiyaṃ paṭhamaṃ attano bhaṇḍaṃ dassitaṃ , na kayavikkayapadānurūpato .
Tañhi viparītato parasantakaggahaṇaṃ purakkhatvā ṭhitaṃ .Kāmaṃ sesañātakepi ‘‘ imaṃ dehī ’’ ti vadato viññatti na hoti , saddhādeyyavinipātanassapi pana abhāvaṃ dassetukāmo ‘‘ mātaraṃ pana pitaraṃ vā ’’ ti āha .
Viññatti na hotīti idaṃ visuṃ viññāpanaṃ sandhāya vuttaṃ .
Aññaṃ kiñci avatvā evaṃ vadanto aññātakaṃ viññāpeti nāmāti āha –
‘‘ aññātakaṃ ‘ imaṃ dehī ’ ti vadato viññattī ’’ ti .
V2.377 Aññaṃ kiñci avatvā ‘‘ imaṃ gaṇhāhī ’’ ti dinnaṃ aññātakassa dinnaṃ nāma hotīti vuttaṃ ‘‘ saddhādeyyavinipātanan ’’ ti .Tisso āpattiyoti aññātakaviññattisaddhādeyyavinipātanakayavikkayāpattisaṅkhātā tisso āpattiyo .
Imaṃ nāma karohīti vadati , vaṭṭatīti ettha bhuttosi , idāni kasmā na karosīti vatthumpi vaṭṭati .
‘‘ Nissaggiyaṃ pācittiyan ’’ ti kiñcāpi satiyeva nissaggiyavatthumhi pācittiyaṃ vuttaṃ , asatipi pana tasmiṃ pācittiyanti idaṃ aṭṭhakathāpamāṇena gahetabbanti dassetuṃ ‘‘ kiñcāpī ’’ tiādi vuttaṃ .
Paribhutteti sappiādiṃ sandhāya vuttaṃ .
Yaṃ attano dhanena parivatteti , yena ca parivatteti , tesaṃ kappiyavatthutā , asahadhammikatā , kayavikkayāpajjanañcāti imānettha tīṇi aṅgāni .
Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito kosiyavaggo dutiyo .
3. Pattavaggo
1. Pattasikkhāpadavaṇṇanā
597. Puññaṃ
V1.305 bhavissatīti detīti ettha sace bhikkhu attano bhaṇḍassa appagghataṃ ñatvāpi akathetvā ‘‘ idāneva upaparikkhitvā gaṇha , mā pacchā vippaṭisārī hohī ’’ ti vadati , itaro ca attano diyyamānassa mahagghataṃ ajānanto ‘‘ ūnaṃ vā adhikaṃ vā tumhākamevā ’’ ti datvā gacchati , bhikkhussa anāpatti upanandassa viya paribbājakavatthuggahaṇe .
Vippaṭisārissa puna sakasaññāya āgatassa yaṃ adhikaṃ gahitaṃ , taṃ dātabbaṃ .
Yena yaṃ parivatteti , tesaṃ ubhinnaṃ kappiyavatthutā , asahadhammikatā , kayavikkayāpajjanañcāti imānettha tīṇi aṅgāni .Kayavikkayasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Niṭṭhito kosiyavaggo dutiyo .