Issues
Select Version
Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā
Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā

Udakakathāvaṇṇanā Udakakathāvaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Udakakathāvaṇṇanā Udakakathāvaṇṇanā

108. UdakakathāyaṃM2.147 mahākucchikā udakacāṭi udakamaṇiko . ‘‘ Samekhalā cāṭi udakamaṇiko ’’ tipi vadanti . Tatthāti tesu bhājanesu . 108. Tattha ‘‘ bhājanesu pokkharaṇītaḷākesu ca gāvo pakkosatīti ito paṭṭhāya tayo dasa vārā ādimeva dassetvā saṃkhittā ’’ tiM0.131 anugaṇṭhipade vuttaṃ . 108. Udakakathāyaṃ mahākucchikā udakacāṭi udakamaṇiko ,‘‘ samekhalā cāṭi udakamaṇiko ’’ tipi vadanti . Tatthāti tesu bhājanesu .
Bhūtagāmena saddhimpīti pi -saddena akappiyapathavimpi saṅgaṇhāti .
Nibbahanaudakan ti ‘‘ mahodakaṃ āgantvā taḷākamariyādaṃ mā chindī ’’ ti taḷākarakkhaṇatthaṃ tassa ekapassena vissajjitaudakaṃ . Niddhamanatumban ti sassādīnaṃ atthāya udakanikkhamanamaggaṃ . Mariyādaṃ dubbalaṃ katvāti idaṃ avassaṃ chinnasabhāvadassanatthaṃ bhaṇḍadeyyavisayadassanatthañca vuttaṃ . Mariyādaṃ dubbalaṃ akatvāpi yathāvuttappayoge kate mariyādaṃ chinditvā nikkhantaudakagghānurūpena avahārena kāretabbameva . Nibbahanaudakaṃ nāma taḷākarakkhaṇatthāya adhikodakanikkhamanadvārena nikkhamanaudakaṃ . Taḷākarakkhaṇatthāyāti ‘‘ mahodakaṃ āgantvā taḷākamariyādaṃ mā chindī ’’ ti taḷākarakkhaṇatthaṃ . Nibbahanaudakan ti ettha taḷākassa ekena unnatena passena adhikajalaṃ nibbahati nigacchati etenāti ‘‘ nibbahanan ’’ ti adhikajalanikkhamanamātikāM1.186 vuccati . Tattha gacchamānaṃ udakaṃ nibbahanaudakaṃ nāma . Niddhamanatumban ti sassādīnaṃ atthāya iṭṭhakādīhi kataṃ udakanikkhamanapanāḷi . Mariyādaṃ dubbalaṃ katvāti ettha dubbalaṃ akatvāpi yathāvuttappayoge kate mariyādaṃ chinditvā nikkhantaudakagghānurūpena avahārena kattabbameva .
Yattakaṃ tappaccayā sassaṃ uppajjatīti bījakasikammādibbayaṃ ṭhapetvā yaṃ adhikalābhaṃ uppajjati , taṃ sandhāya vuttaṃ . Na hi tehi kātabbaṃ vayakaraṇampi etassa dātabbaṃ . Idañca taruṇasasse jāte udakaṃ vināsentassa yujjati , sasse pana sabbathā akateyeva udakaṃ vināsentena ca udakagghameva dātabbaṃ , na tappaccayā sakalaṃ sassaṃ tena vināsitabhaṇḍasseva bhaṇḍadeyyattā , itarathā vāṇijjādiatthāya parehi ṭhapitabhaṇḍaṃ avaharantassa tadubhayampi gahetvā bhaṇḍagghaṃ kātabbaṃ siyā , tañca na yuttanti amhākaṃ khanti . Sāmikānaṃ dhuranikkhepenāti ettha ekassa santake taḷāke khette ca jāte tasseva dhuranikkhepena pārājikaṃ , yadi pana taṃ taḷākaṃ sabbasādhāraṇaṃ , khettāni pāṭipuggalikāni , tassa tassa puggalasseva dhuranikkhepe avahāro , atha khettānipi sabbasādhāraṇāni , sabbesaṃ dhuranikkhepeyeva pārājikaṃ , nāsatīti daṭṭhabbaṃ .
‘‘ Gahetuṃ na labhatīti sāmīcikammaṃ na hotī ’’ ti anugaṇṭhipade vuttaṃ .
Aniggateti anikkhamitvā taḷākasmiṃyeva udake ṭhite . Asampattevāti taḷākato nikkhamitvā mahāmātikāya eva ṭhite . Aniggateti anikkhante , taḷākeyeva ṭhiteti attho . Paresaṃ mātikāmukhan ti khuddakamātikāmukhaṃ . Asampattevāti taḷākato nikkhamitvā mahāmātikāyaṃ eva ṭhite .
Anikkhanteti taḷākato anikkhante udake . Subaddhāti bhaṇḍadeyyampi na hotīti adhippāyo . Tenāha ‘‘ nikkhante baddhā bhaṇḍadeyyan ’’ ti , taḷākato nikkhamitvā paresaṃ khuddakamātikāmukhaṃ apāpuṇitvā mahāmātikāyaṃyeva ṭhite baddhā ce , bhaṇḍadeyyanti attho . ‘‘ Anikkhante baddhā subaddhā , nikkhante baddhā bhaṇḍadeyyan ’’ ti hi idaṃ dvayaṃ heṭṭhā vuttavikappadvayassa yathākkamena vuttaṃ . Anikkhante udaketi pāṭhaseso , sukkhamātikāpayogattā bhaṇḍadeyyampi na hotīti adhippāyo . Anikkhante baddhā subaddhāti taḷākato anikkhante bhaṇḍadeyyampi na hoti sabbasādhāraṇattā udakassātiV1.163 adhippāyo . Nikkhante pana pāṭipuggalikaṃ hotīti āha ‘‘ nikkhante baddhā bhaṇḍadeyyan ’’ ti . Idha pana khuddakamātikāyaṃ appaviṭṭhattā avahāro na jāto ,‘‘ taḷākato aniggate paresaṃ mātikāmukhaṃ asampattevā ’’ ti heṭṭhā vuttassa vikappadvayassa ‘‘ anikkhante baddhā subaddhā , nikkhante baddhā bhaṇḍadeyyan ’’ ti idaṃ dvayaṃ yathākkamena yojanatthaṃ vuttaṃ .
Natthi avahāroti ettha ‘‘ avahāro natthi , bhaṇḍadeyyaṃ pana hotī ’’ ti keci vadanti , taḷākagataudakassa sabbasādhāraṇattā taṃ ayuttaṃ viya dissati ,‘‘ anikkhante baddhā subaddhā ’’ ti iminā ca aṭṭhakathāvacanena na sameti . Natthi avahāroti ettha ‘‘ avahāro natthi , bhaṇḍadeyyaṃ pana hotī ’’ ti keci vadanti , taṃ na yuttaṃ .
Taḷākaṃ nissāya khettassa katattāti ‘‘ sabbasādhāraṇaṃ taḷākaṃ hotī ’’ ti paṭhamaṃ vuttattā taṃ sandhāya vuttaṃ .
‘‘ Yasmā taḷākagataṃ udakaṃ sabbasādhāraṇampi mātikāya sati taṃ atikkamitvā gahetuṃ na vaṭṭati , tasmā taṃ sandhāya kurundiyādīsu avahāroti vuttan ’’ ti apare āhūti .
Vatthuṃ … pe … na sametīti ettha taḷākagataudakassa sabbasādhāraṇattā apariggahitaṃ idha vatthunti adhippāyo . Iminā lakkhaṇena na sametīti yasmā sabbasādhāraṇadeso nāma tañca taḷākaṃ sabbasādhāraṇaṃ , katikābhāvā ca mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttameva yuttan ti āhācariyo . Vatthuṃ … pe … na sametīti ettha taḷākagataudakassa sabbasādhāraṇattā parasantakavatthu na hotīti adhippāyo .
Udakakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .