9. Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā
9. Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā
652. Navame antaraghareti antare gharāni ettha , etassāti vā antaragharanti laddhavohāre gocaragāme .
Tenāha ‘‘ antogāme ’’ ti .
652.‘‘ Tiṇṇaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaran ti idaṃ ticīvare eva ayaṃ vidhi , itarasmiṃ yathāsukhanti dassanatthaṃ vuttan ’’ ti vadanti .
Pāḷiyaṃ vippavasantīti idaṃ yasmiṃ vihāre vasantā antaraghare cīvaraṃ nikkhipiṃsu , tato aññattha vasante sandhāya vuttaṃ .
Tasmiñhi vihāre antaraghare cīvaraṃ nikkhipitvā vasituṃ anuññātattā tattha vāso vippavāso nāma na hoti .
‘‘ Atirekachārattaṃ vippavasantī ’’ ti tasmiṃyeva senāsane vāso na vippavāsoti katvā vuttaṃ .
Kasmā ?
Cīvarappavattijānanato .
Ettha kiñcāpi ‘‘ āraññakaṃ nāma
M0.283 senāsanaṃ pañcadhanusatikaṃ pacchiman ’’ ti vacanato atirekatopi vuttaṃ , āraññakameva pana senāsanaṃ hoti , dhutaṅgaṃ rakkhati cīvarappavattijānanapalibodhasambhavato .Dubbalacoḷā duccoḷā virūpacoḷā vā , duccoḷattā eva lūkhacīvarā .
653.‘‘ Paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharatī ’’ ti imassa vibhaṅge ‘‘ upasampajjā ’’ ti uddharitabbe ‘‘ upasampajjan ’’ ti uddharitvā ‘‘ yo paṭhamassa jhānassa lābho paṭilābho ’’ tiādi
M2.446 vuttaṃ , taṃ sandhāyāha ‘‘ upasampajjantiādīsu viyā ’’ ti .
Ādi -saddena ‘‘ anāpucchaṃ vā pakkameyyā ’’ tiādīnaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .Upagantvāti upa -saddassa atthamāha .
Vasitvāti akhaṇḍaṃ vasitvā .
‘‘ Yena yassa hi sambandho , dūraṭṭhampi ca tassa tan ’’ ti vacanato ‘‘ imassa … pe … iminā sambandho ’’ ti vuttaṃ .
Tattha imassāti ‘‘ upavassan ’’ ti padassa .
Nikkhipeyyāti ṭhapeyya .
Ettāvatā ca purimikāya upagantvā akhaṇḍaṃ katvā vutthavassena āraññakesu senāsanesu viharantena sakalaṃ kattikamāsaṃ ticīvarena vippavasituṃ anuññātaṃ hoti .
Anatthatakathinassa hi cīvaramāse vippavāso na vaṭṭati atthatakathinānaṃyeva asamādānacārassa anuññātattā .
Keci pana ‘‘ anatthatakathinānaṃ cīvaramāsepi asamādānacāro labbhatī ’’ ti vatvā bahudhā papañcenti , taṃ na gahetabbaṃ .
Byañjanavicāraṇan ti ‘‘ upavassa upavassitvā ’’ tiādivicāraṇaṃ
V2.395 .Tassapīti ‘‘ vutthavassānan ’’ ti vibhaṅgapadassa .
Vutthavassānan ti ca niddhāraṇe sāmivacanaṃ .
Tenāha –
‘‘ evarūpānaṃ bhikkhūnaṃ abbhantare ’’ ti .
Senāsanesūti ettha tathārūpesūti sambandhitabbaṃ .
Parikkhepārahaṭṭhānatoti ettha ‘‘ parikkhepārahaṭṭhānaṃ nāma dve leḍḍupātā ’’ ti vadanti , taṃ na gahetabbaṃ .
Aparikkhittassa pana gāmassa pariyante ṭhitagharūpacārato paṭṭhāya eko leḍḍupāto parikkhepārahaṭṭhānanti idamettha sanniṭṭhānaṃ .
Teneva visuddhimagge pi ( visuddhi .1.31) vuttaṃ ‘‘ aparikkhittassa paṭhamaleḍḍupātato paṭṭhāyā ’’ ti .
Sabbapaṭhaman ti gāmābhimukhadisābhāgato sabbapaṭhamaṃ .
Taṃ paricchedaṃ katvāti taṃ paṭhamasenāsanādiṃ paricchedaṃ katvā .
Idañca vinayadharānaṃ matena vuttaṃ , majjhimabhāṇakānaṃ matena pana ‘‘ senāsanādīnaṃ upacāre ṭhitassa ekaleḍḍupātaṃ muñcitvā minitabban ’’ ti majjhimabhāṇakā vadanti .
Teneva majjhimanikāyaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ vihārassapi gāmasseva upacāraṃ nīharitvā ubhinnaṃ leḍḍupātānaṃ antarā minitabban ’’ ti vuttaṃ .
Pañcadhanusatikan ti āropitena ācariyadhanunā pañcadhanusatappamāṇaṃ .
Tato tato maggaṃ pidahatīti tattha tattha khuddakamaggaṃ pidahati .
Dhutaṅgacoroti iminā imassapi sikkhāpadassa aṅgasampattiyā abhāvaṃ dīpeti .
‘‘ Sāsaṅkānī ’’ ti sammatānīti corānaṃ niviṭṭhokāsādidassanena ‘‘ sāsaṅkānī ’’ ti sammatāni .
Sannihitabalavabhayānīti corehi manussānaṃ hataviluttākoṭitabhāvadassanato
M2.447 sannihitabalavabhayānīti attho .Sace pacchimikāyātiādinā vuttamevatthaṃ byatirekamukhena vibhāveti .
Yatra hi piṇḍāyātiādinā vuttappamāṇameva visesetvā dasseti .
653.‘‘ Gāvutato atirekappamāṇena labhatī ’’ ti yaṃ vuttaṃ , taṃ kathaṃ paññāyatīti ce ?
‘‘ Siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo tena cīvarena vippavāsāyā ’’ ti vacanato .
Yojanappamāṇepi siyāti ce ?
Na ,‘‘ puna gāmasīmaṃ okkamitvā vasitvā pakkamatī ’’ ti anāpattivāre anuññātattā .
Yadi evaṃ ‘‘ yojanappamāṇe na labhatī ’’ ti idaṃ kinti ?
Idaṃ nibaddhāvāsavaseneva vuttaṃ .
Tattha dhutaṅgaṃ bhijjatīti ?
Na bhijjati , kintu na idha dhutaṅgādhikāro atthīti .
Atha kasmā ‘‘ ayaṃ dhutaṅgacoroti veditabbo ’’ ti vuttanti ?
Asambhavato .
Kathaṃ paññāyatīti ?
Aṅgesu abhāvato .
Dhutaṅgadharassa patirūpasenāsanadīpanato dhutaṅgadharatā tassa siddhā .
Vacanappamāṇatoti ce ?
Na , vacanappamāṇato ca pāḷiyeva pamāṇaṃ .
‘‘ Anāpatti puna gāmasīmaṃ okkamitvā vasitvā pakkamatī ’’ ti hi vuttaṃ .
Gāmasīmā nikkhamitvā kittakaṃ kālaṃ vasitvā pakkamitabbanti ce ?
Punadivaseyeva , tasmā aṭṭhamo aruṇo nibaddhāvāse vā gantabbaṭṭhāne vā uṭṭhetabboti eke .
Antochārattanti eke .
Yāva nibaddhāvāsaṃ na kappetīti eke .
Yāva maggaparissamavinodanāti eke .
Sati antarāye antochārattaṃ vasati , anāpatti .
Nibaddhāvāsakappane sati aruṇuggamane āpatti .
Sace taṃsattamo divaso , tadaheva nikkhittacīvaraṃ gahetabbaṃ , paccuddharitabbaṃ vāti eke .
Sace antarā
V0.253 navamaggapātubhāvena vā navagāmasannivesena vā , taṃ senāsanaṃ aṅgasampattito parihāyati .
Tadaheva cīvaraṃ gahetabbaṃ vā paccuddharitabbaṃ vā .
Chārattaṃ vippavasantassa ce parihāyati , anāpatti anuññātadivasattāti eke .
Āpatti eva anaṅgasampattitoti eke .
Yuttataraṃ panettha vicāretvā gahetabbaṃ .
Sace dhutaṅgadharo hoti , gāmasīmāyaṃ avasitvā pacchimappamāṇayutte ṭhāne vasitvā pakkamitabbaṃ .
Paṭhamaṃ baddhaavippavāsasīmo ce gāmo hoti , aññasmimpi māse antosīmāya vasato anāpatti .
Porāṇagaṇṭhipade ‘‘ yathāvuttasenāsane vasantenāpi chārattameva cīvaraṃ gāme nikkhipitabbanti adhippāyena aññaṃ antochārattampi aññampi vasato āpattiyevā ’’ ti vuttaṃ .Sāsaṅkasappaṭibhayamevāti ettha sāsaṅkaṃ vā sappaṭibhayaṃ vā hotu , vaṭṭatiyeva .
‘‘ Kosambiyaṃ aññataro bhikkhu gilāno hotī ’’ ti āgatattā ‘‘ kosambakasammuti anuññātā ’’ ti vuttaṃ .
Kosambakassa bhikkhuno sammuti kosambakasammuti .
Pāḷiyaṃ ‘‘ siyā ca tassa bhikkhuno kocideva paccayo tena cīvarena vippavāsāya , chārattaparamaṃ tena bhikkhunā tena cīvarena vippavasitabban ’’ ti iminā antaraghare cīvaraṃ nikkhipitvā tasmiṃ vihāre vasantassa aññattha gamanakicce sati vihārato bahi chārattaṃ vippavāso anuññāto .
Vasanaṭṭhānato hi aññattha chārattaṃ vippavāso vutto , na tasmiṃ vihāre vasantassa .
Tena ca ‘‘ puna gāmasīmaṃ okkamitvāti ettha sace gocaragāmato puratthimāya disāya senāsanaṃ , ayañca pacchimadisaṃ gato hotī ’’ tiādi vuttaṃ .
Tatoyeva ca mātikāṭṭhakathāya mpi ( kaṅkhā . aṭṭha . sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā )‘‘ tato ce uttari vippavaseyyā ’’ ti
V2.396 ettha ‘‘ chārattato uttari tasmiṃ senāsane sattamaṃ aruṇaṃ uṭṭhāpeyyā ’’ ti attho vutto .
Bhadantabuddhadattācariyena pana pākaṭataraṃ katvā ayamevattho vutto .
Vuttañhi tena –
‘‘ Yaṃ gāmaṃ gocaraṃ katvā , bhikkhu āraññake vase ;
Tasmiṃ gāme ṭhapetuṃ taṃ , māsamekantu vaṭṭati .
‘‘ Aññattheva vasantassa , chārattaparamaṃ mataṃ ;
Ayamassa adhippāyo , paṭicchanno pakāsito ’’ ti .Senāsanaṃ āgantvāti vusitavihārasseva sandhāya vuttattā tasmiṃ gāmūpacārepi aññasmiṃ vihāre aruṇaṃ uṭṭhāpetuṃ na vaṭṭati .
Vasitvāti aruṇaṃ uṭṭhāpetvā .
Gataṭṭhānassa atidūrattā ‘‘ evaṃ asakkontenā ’’ ti vuttaṃ .
Tatthevāti tasmiṃyeva gataṭṭhāne .
Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sāsaṅkasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .