Khettaṭṭhakathāvaṇṇanā
Khettaṭṭhakathāvaṇṇanā
104. Khettaṭṭhakathāyaṃ satta dhaññānīti sālivīhiyavakaṅgukudrūsavarakagodhumānaṃ vasena satta dhaññāni
V2.128 .
104. Nirambitvā upari .
104. KhettaṭṭhakathāyaṃV1.160 nirumbhitvā vātiādīsu gaṇhantassāti paccekaṃ yojetabbaṃ , tattha nirumbhitvā gahaṇaṃ nāma vīhisīsaṃ acchinditvā yathāṭhitameva hatthena gahetvā ākaḍḍhitvā bījamattasseva gahaṇaṃ .
Ekamekan ti ekaṃ vīhisīsaṃ .
Yasmiṃ bīje vātiādi nirumbhitvā gahaṇādīsu yathākkamaṃ yojetabbaṃ .
‘‘ Tasmiṃ bandhanā mocitamatte ’’ ti vacanato tasmiṃ bījādimhi bandhanā mutte sati tato anapanītepi ṭhānantarassa abhāvā pārājikameva .Nirumbhitvā vātiādīsu ‘‘ gaṇhantassā ’’ ti paccekaṃ yojetabbaṃ .
Tattha nirumbhitvā gahaṇaṃ nāma vīhisīsaṃ acchinditvā yathāṭhitameva hatthena gahetvā ākaḍḍhitvā bījamattasseva gahaṇaṃ .
Ekamekan ti ekamekaṃ vīhisīsaṃ .
Uppāṭetvā vāti muggamāsādīni uddharitvā vā .
Yasmiṃ bīje vātiādi nirumbhitvā gahaṇādīsu yathākkamaṃ yojetabbaṃ .
Sālisīsādīni nirumbhitvā gaṇhantassa yasmiṃ bīje vatthu pūrati , ekamekaṃ hattheneva chinditvā gaṇhantassa yasmiṃ sīse vatthu pūrati , asitena lāyitvā gaṇhantassa yassaṃ muṭṭhiyaṃ vatthu pūrati , bahūni ekato uppāṭetvā gaṇhantassa yasmiṃ muggamāsādiphale vatthu pūratīti evamettha yathākkamo veditabbo .
‘‘ Tasmiṃ bandhanā mocitamatte ’’ ti vacanato tasmiṃ bījādimhi bandhanā mocite sati tato anapanītepi pārājikamevāti daṭṭhabbaṃ .
Acchijjamānoti acchinno hutvā ṭhito .
Jaṭitānīti chinditāni acchinnehi saddhiṃ jaṭitāni hontīti attho .
Sabhusan ti palālasahitaṃ .
Abhusan ti palālarahitaṃ .
Yassa pana sīsādikassa santarādinā saha saṃsibbanaṃ vā ekābaddhatā vā hoti , tassa bandhanā mocite thullaccayaṃ , itaraṭṭhānato mocite pārājikanti gahetabbaṃ , tenāha vīhināḷan tiādi .
Sabhusan ti palālasahitaṃ .
Khīlenāti
M2.145 khāṇukena .
Ettha ca khīlasaṅkamanādīsu ubhayaṃ sambhavati sahapayogo dhuranikkhepo ca .
Yadā hi parassa khettādīsu ekadesaṃ khīlasaṅkamanādivasena attano santakaṃ karoti , tadā satipi paṭhamataraṃ sāmikānaṃ dhuranikkhepe khīlasaṅkamanādisahapayogaṃ vinā na hotīti sahapayogeneva pārājikaṃ .
Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . dutiyapārājikavaṇṇanā ) vuttaṃ ‘‘ ṭhānācāvanavasena khīlādīni saṅkāmetvā khettādiggahaṇavasena ca sahapayogo veditabbo ’’ ti .
Yadā pana asati dhuranikkhepe khīlasaṅkamanādimattaṃ kataṃ , tadā vinā dhuranikkhepena na hotīti dhuranikkhepeneva pārājikaṃ .
Tenevettha ‘‘ tañca kho sāmikānaṃ dhuranikkhepenā ’’ ti vuttaṃ .
Khīlenāti khāṇukena .
Ettha ca khīlasaṅkamanādīsu sahapayogo dhuranikkhepo cāti ubhayaṃ sambhavati .
Khīlasaṅkamanādi ettha sahapayogo .
Tasmiñca kate yadi sāmikā dhuraṃ na nikkhipanti puna gaṇhitukāmāva honti , na tāva avahāro ,‘‘ khīlaṃ saṅkāmetvā khettādiṃ asuko rājavallabho bhikkhu gaṇhitukāmo ’’ ti ñatvā tassa balaṃ kakkhaḷādibhāvañca nissāya khīlasaṅkamanādikiriyāniṭṭhānato paṭhamameva sāmikā dhuraṃ nikkhipanti , na avahāro etassa payoganiṭṭhānato puretarameva dhurassa nikkhittattā .
Yadā pana khīlasaṅkamanādipayogeneva dhuranikkhepo hoti , tadāyeva avahāro , tenevettha ‘‘ tañca kho sāmikānaṃ dhuranikkhepenā ’’ ti vuttaṃ .
Khīlādīnaṃ saṅkamitabhāvaṃ ajānitvā sāmikānaṃ sampaṭicchanampettha dhuranikkhepoti veditabbo .Evaṃ sabbatthāti yathāvuttamatthaṃ rajjusaṅkamanādīsupi atidisati .
Evaṃ sabbatthāti yathāvuttamatthaṃ rajjusaṅkamanādīsupi atidisati .
Yaṭṭhin ti mānadaṇḍaṃ .
Yaṭṭhin ti mānadaṇḍaṃ .
Ekasmiṃ anāgate thullaccayaṃ , tasmiṃ āgate pārājikan ti
M1.184 sace dārūni nikhaṇitvā tattakeneva gaṇhitukāmo hoti , avasāne dārumhi pārājikaṃ .
Sace tattha kaṇṭakasākhādīhi pādānaṃ antaraṃ paṭicchādetvā kassaci appavesārahaṃ katvā gahetukāmo hoti , avasānasākhāya pārājikaṃ , tenāha ‘‘ sākhāparivāreneva attano kātuṃ sakkotī ’’ ti , dārūni ca nikhaṇitvā sākhāparivārañca katvā eva attano santakaṃ kātuṃ sakkotīti attho .Ekasmiṃ anāgate thullaccayaṃ , tasmiṃ āgate pārājikan ti ettha sace dārūni nikhaṇitvā tattakeneva gaṇhitukāmo hoti , avasāne dārumhi pārājikaṃ .
Sace tattha sākhāyopi katvā gahetukāmo hoti , avasānasākhāya pārājikanti veditabbaṃ .
Tattakena asakkontoti dārūni nikhaṇitvā vatiṃ kātuṃ asakkonto .
Khettamariyādan ti vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ kedārapāḷin ’’ ti vuttaṃ .
Khettamariyādanti vuttamevatthaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ kedārapāḷin ’’ ti vuttaṃ .
Idañca khīlasaṅkamanādinā gahaṇaṃ ārāmādīsupi labbhateva .
Vitthataṃ karotīti pubbe vijjamānameva mariyādaṃ vitthiṇṇaṃ karoti .
Akataṃ vā pana patiṭṭhapetīti pubbe akataṃ vā mariyādaṃ ṭhapeti .
Akataṃ vā pana patiṭṭhapetīti apubbaṃ vā paṭṭhapetīti attho .
Khettaṭṭhakathāvaṇṇanā niṭṭhitā .