7. Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā
Aññātakaviññattisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
7. Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā
7. Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā
526.‘‘ Sesakaṃ tuyheva hotūti dentī ’’ ti vuttattā ‘‘ pamāṇayuttaṃ gaṇhissāma , sesakaṃ āharissāmā ’’ ti vatvā gahetvā gamanasamayepi ‘‘ sesakampi tumhākaññeva hotū ’’ ti vadanti , laddhakappiyameva .
526.‘‘ Pamāṇameva
M0.244 vaṭṭatī ’’ ti sallekhadassanatthaṃ vuttaṃ .
Taṃ micchā gahetvā ñātakādiṭṭhāne taduttari gaṇhantassa āpattīti ce ?
Taṃ pāḷiyā na sameti ,‘‘ anāpatti ñātakānaṃ pavāritānan ’’ ti hi pāḷi .
Ettha ca pavāritā nāma acchinnakālato pubbe eva pavāritā , na acchinnakāle .
‘‘ Abhihaṭṭhuṃ pavāreyyā ’’ ti hi vuttaṃ , tasmā yo acchinnakālassatthāya pavāreti , ubhopi appavāritā evāti veditabbā .
Te hi acchinnakāraṇā naṭṭhakāraṇāva denti nāma .
Apica yathā piṭṭhisamaye satuppādaṃ katvā ñātakapavāritaṭṭhānato vassikasāṭikaṃ nipphādentassa tena sikkhāpadena nissaggiyaṃ , tathā idhāpi ñātakapavāritaṭṭhānepi acchinnanaṭṭhakāraṇā na vaṭṭati , tasmā ‘‘ aṭṭhakathāsu pamāṇameva vaṭṭatī ’ ti vuttavacanameva pamāṇan ’’ ti dhammasiritthero āha , taṃ ayuttaṃ , kasmā ?
Yasmā idaṃ sikkhāpadaṃ taduttari viññāpentassa paññattaṃ , tasmiñca ‘‘ aññātako gahapati vā gahapatānī vā ’’ ti mātikāya pāḷi , vibhaṅge ca ‘‘ aññātako nāma mātito vā … pe … asambaddho ’’ ti pāḷi , anāpattivāre ca ‘‘ ñātakānaṃ pavāritānan ’’ ti pāḷi , tasmā tividhāyapi pāḷiyā na sametīti ayuttameva , tasmā kevalaṃ sallekhameva sandhāya vuttanti apare .
Upari kāṇamātāsikkhāpade aṭṭhakathāsu pana ‘‘ tesampi pātheyyapaheṇakatthāya paṭiyattato pamāṇameva vaṭṭatī ’’ ti vuttaṃ , na pana ‘‘ pāḷiyā na sametī ’’ ti vuttaṃ , na tattha ca idha ca nānākaraṇaṃ paññāyatiV0.218 , tasmā therassa laddhi sundarā viya mama khāyati , vīmaṃsitabbaṃ .Pavāritānan ti acchinnakālato pubbeyeva pavāritānaṃ .
Pāḷiyā na sametīti santaruttaraparamato uttari sādiyane anāpattidassanatthaṃ ‘‘ anāpatti ñātakānaṃ pavāritānan ’’ ti vuttattā na sameti .
Santaruttaraparamaṃ sādiyantassa hi āpattippasaṅgoyeva natthi , sati ca sikkhāpadena āpattippasaṅge anāpatti yuttā dassetunti adhippāyo .
Keci pana ‘‘ pamāṇameva vaṭṭatīti idaṃ sallekhadassanatthaṃ vuttan ’’ ti vadanti .
526. Pāḷiyā na sametīti ‘‘ anāpatti ñātakānaṃ pavāritānan ’’ ti imāya pāḷiyā na sameti tatuttariviññāpanaāpattippasaṅge eva vuttattā .
‘‘ Aññassatthāyāti na vuttan ’’ ti idaṃ aññassatthāya tatuttari viññāpane nissaggiyaṃ pācittiyaṃ hotīti imamatthaṃ dīpeti , tañca pācittiyaṃ yesaṃ atthāya viññāpeti , tesaṃ vā siyā , viññāpakasseva vā , na tāva tesaṃ tehi
V1.286 aviññāpitattā , nāpi viññāpakassa attānaṃ uddissa aviññāpitattā .
Tasmā aññassatthāya viññāpentassāpi nissaggiyaṃ pācittiyaṃ na dissati .
Pāḷiyaṃ pana imassa sikkhāpadassa attano sādiyanapaṭibaddhatāvasena pavattattā ‘‘ aññassatthāyā ’’ ti anāpattivāre na vuttanti vadanti , tañca yuttaṃ viya dissati , vīmaṃsitvā gahetabbaṃ .Yasmā panidaṃ … pe … na vuttan ti etthāyamadhippāyo –
‘‘ aññassatthāyā ’’ ti vuccamāne aññesaṃ atthāya pamāṇaṃ atikkamitvāpi gaṇhituṃ vaṭṭatīti āpajjati , tañca aññassatthāya viññāpanavatthusmiṃ paññattattā vatthunā saṃsandiyamānaṃ na sameti .
Na hi yaṃ vatthuṃ nissāya sikkhāpadaṃ paññattaṃ , tasmiṃyeva anāpattivacanaṃ yuttanti .
Gaṇṭhipadesu pana tīsupi ‘‘ imassa sikkhāpadassa attano sādiyanapaṭibaddhatāvasena pavattattā ‘ aññassatthāyā ’ ti vattuṃ okāsoyeva natthi , tasmā na vuttan ’’ ti kathitaṃ .
Idha ‘‘ aññassatthāyā ’’ ti avuttattā aññesaṃ atthāya ñātakapavāritesu adhikaṃ viññāpentassa āpattīti ce ?
Na , tattha purimasikkhāpadeneva anāpattisiddhito .
Yasmā panidaṃ sikkhāpadaṃ aññassatthāya viññāpanavatthusmiṃyeva paññattaṃ , tasmā idha ‘‘ aññassatthāyā ’’ ti na vuttaṃ .
‘‘ Sesaṃ uttānatthamevā ’’ ti pāṭho .
‘‘ Aññassatthāyā ’’ ti nidānavirodhato na vuttaṃ .
Tathāpi anantare vuttanayena labbhatīti ācariyo .
Evarūpesu gahapatipaṭisaṃyuttasikkhāpadesu kiñcāpi ‘‘ gahapati nāma yo koci agāraṃ ajjhāvasatī ’’ ti vuttaṃ , tathāpi pañca sahadhammike ṭhapetvā avasesā ca sikkhāpaccakkhātako ca titthiyo ca veditabbo .
Tatuttaricīvaratā , acchinnādikāraṇatā , aññātakaviññatti , tāya ca paṭilābhoti imānettha cattāri aṅgāni .
Tatuttaritā , acchinnādikāraṇatā , aññātakaviññatti , tāya ca paṭilābhoti imānettha cattāri aṅgāni .
Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Tatuttarisikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .