Vaggumudātīriyabhikkhuvatthuvaṇṇanā niṭṭhitā .
Adhimānavatthuvaṇṇanā
Adhimānavatthuvaṇṇanā
196. Heṭṭhimamaggehi ñātamariyādāya eva jānanato aññā aggamaggapaññā , tassā phalabhāvato aggaphalapaññā taṃsahagatā sammāsaṅkappādayo ca aññāti vuttāti āha ‘‘ aññaṃ byākariṃsūti arahattaṃ byākariṃsū ’’ ti .
196. Arahatteti aggaphale .
Ñāṇacakkhunāti paccavekkhaṇañāṇasaṅkhātena cakkhunā , atha vā phalacittasampayutteneva ñāṇacakkhunā .
Attanā sampayuttenāpi
M1.242 hi ñāṇena asammohato sayaṃ diṭṭhaṃ nāma hoti , tathā tasmiṃ adiṭṭheti attho .Sabbesaṃ kilesānaṃ pahāyakavasena ājānāti , samantato sabbena vā pakārena jānātīti ‘‘ aññā ’’ ti aggamaggo vuccati , tadupacārena pana tapphalampīti āha ‘‘ aññaṃ byākariṃsūti arahattaṃ byākariṃsū ’’ ti .
Ariyasāvakassa tāva nuppajjatīti pahīnādhimānapaccayattā nuppajjati
M2.282 .Sīlavatopi … pe … nuppajjati akārakabhāvato .
Tilakkhaṇaṃ āropetvāti kalāpasammasanavasena tilakkhaṇaṃ āropetvā .
Āraddhavipassakassāti udayabbayānupassanāya āraddhavipassakassa .
Suddhasamathalābhī vipassanāya kammaṃ akatvāpi kilesasamudācāraṃ apassanto kevalaṃ aññāṇabalena ‘‘ ariyohamasmī ’’ ti maññatīti āha ‘‘ suddhasamathalābhiṃ vā ’’ ti .
Antarā ṭhapetīti sekhabhūmiyaṃ adhimāno ṭhapeti .
Kilesasamudācāraṃ apassantoti purimamaggattayavajjhānaṃyeva kilesānaṃ vasena vuttaṃ , na bhavarāgādīnaṃ .
‘‘ Arahā ahan ’’ ti maññati uccavālaṅkavāsī mahānāgatthero viya .
Talaṅgaravāsī dhammadinnatthero kira nāma eko pabhinnappaṭisambhido mahākhīṇāsavo mahato bhikkhusaṅghassa ovādadāyako ahosi .
So ekadivasaṃ attano divāṭṭhāne nisīditvā ‘‘ kinnu kho amhākaṃ ācariyassa uccavālaṅkavāsīmahānāgattherassa samaṇabhāvakiccaṃ matthakappattaṃ , no ’’ ti āvajjento puthujjanabhāvamevassa disvā ‘‘ mayi agacchante puthujjanakālakiriyameva karissatī ’’ ti ca ñatvā iddhiyā vehāsaṃ uppatitvā divāṭṭhāne nisinnassa therassa samīpe orohitvā vanditvā vattaṃ dassetvā ekamantaṃ nisīdi .
‘‘ Kiṃ , āvuso dhammadinna , akāle āgatosī ’’ ti ca vutto ‘‘ pañhaṃ , bhante , pucchituṃ āgatomhī ’’ ti āha .
Tato ‘‘ pucchāvuso , jānamānā kathayissāmā ’’ ti vutto pañhasahassaṃ pucchi .
Thero pucchitaṃ pucchitaṃ pañhaṃ asajjamānova kathesi .
Tato ‘‘ atitikkhaṃ vo , bhante , ñāṇaṃ , kadā tumhehi ayaṃ dhammo adhigato ’’ ti vutto ‘‘ ito saṭṭhivassakāle , āvuso ’’ ti āha .
Samādhimhi , bhante , vaḷañjethāti .
Na idaṃ , āvuso , bhāriyanti .
Tena hi , bhante , ekaṃ hatthiṃ māpethāti .
Thero sabbasetaṃ hatthiṃ māpesi .
Idāni , bhante , yathā ayaṃ hatthī añjitakaṇṇo pasāritanaṅguṭṭho soṇḍaṃ
V2.251 mukhe pakkhipitvā bheravaṃ koñcanādaṃ karonto tumhākaṃ abhimukhaṃ āgacchati , tathā naṃ karothāti .
Thero tathā katvā vegena āgacchato hatthissa bheravaṃ ākāraṃ disvā uṭṭhāya palāyituṃ āraddho .
Tamenaṃ khīṇāsavatthero hatthaṃ pasāretvā cīvarakaṇṇe gahetvā ‘‘ bhante , khīṇāsavassa sārajjaṃ nāma hotī ’’ ti āha .
So tasmiṃ kāle attano puthujjanabhāvaṃ ñatvā ‘‘ avassayo me , āvuso , dhammadinna hohī ’’ ti vatvā pādamūle ukkuṭikaṃ nisīdi .
‘‘ Bhante , tumhākaṃ avassayo bhavissāmiccevāhaṃ āgato , mā cintayitthā ’’ ti kammaṭṭhānaṃM2.283 kathesi .
Thero kammaṭṭhānaṃ gahetvā caṅkamaṃ oruyha tatiye padavāre aggaphalaṃ arahattaṃ pāpuṇi .
Thero kira dosacarito ahosi .