1. Paṭhamaaniyatasikkhāpadavaṇṇanā
1. Paṭhamaaniyatasikkhāpadavaṇṇanā
443. Puttasaddena
V2.335M2.379 sāmaññaniddesato ekasesanayena vā puttīpi gahitāti āha ‘‘ bahū dhītaro cā ’’ ti .
443. PuttasaddenaV1.267M1.305 sāmaññaniddesato , ekasesanayena vā puttīpi gahitāti āha ‘‘ bahū dhītaro cā ’’ ti .Dānappadānesūti khuddakesu ceva mahantesu ca dānesu .
Tadanantaran ti bhikkhūnaṃ bhojanānantaraṃ .
Chaṇaṃ nāma attano gehe kattabbamaṅgalanti āha ‘‘ āvāhavivāhamaṅgalādīsū ’’ ti .
Ettha ādi -saddena phagguṇamāsādīsu uttaraphagguṇādiabhilakkhitadivasesu saparijanānaṃ manussānaṃ maṅgalakaraṇampi saṅgaṇhāti .
Antarussavesūti mahussavassa antarantarā pavattitaussavesu .
Āsāḷhīpavāraṇanakkhattādīsūti ettha nakkhattasaddo paccekaṃ yojetabbo .
Tattha āsāḷhīnakkhattan ti vassūpagamanapūjādivasaṃ sandhāya vuttaṃ , pavāraṇanakkhattan ti pavāraṇapūjādivasaṃ sandhāya .
Ādi -saddena yasmiṃ nakkhatte gāmanigamavāsino tayo satta vā divase nakkhattaghosanaṃ katvā yathāvibhavaṃ alaṅkatapaṭiyattā bhoge paribhuñjantā nakkhattakīḷaṃ kīḷanti , tampi saṅgaṇhāti .
Imepi dārakāti attano dārake sandhāya vadanti .
Tadanantaran ti bhikkhūnaṃ bhojanānantaraṃ .
446-451.
Mātugāmassa methunaṃ dhammaṃ paṭisevantoti ettha ‘‘ magge ’’ ti pāṭhaseso daṭṭhabboti
V2.337 āha ‘‘ mātugāmassa magge ’’ ti .
Raho nisajjassādassa asatipi methunarāgabhāve tappaṭibaddhakilesattā vuttaṃ ‘‘ methunadhammasannissitakileso vuccatī ’’ ti , teneva sannissita ggahaṇaṃ kataṃ .
Taṃ sandhāya agatepi asuddhacittena gatattā ‘‘ assāde uppanne pācittiyan ’’ ti vuttaṃ .
Rahassādo uppajjati anāpattīti suddhacittena gantvā nisinnattā cittuppādamattenettha āpatti na hotīti vuttaṃ .
Ayaṃ dhammo aniyatoti ettha tiṇṇaṃ āpattīnaṃ yaṃ āpattiṃ vā vatthuṃ vā paṭijānāti , tassa vasena kāretabbatāya aniyatoti ayamattho pākaṭoyevāti na vutto .
Yaṃ āpattiṃ paṭijānāti , tassā vasenettha aṅgabhedo veditabbo .
Paṭhamaaniyatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
446.‘‘ Sā ce evaṃ vadeyya ‘ ayyassa mayā sutaṃ nisinnassa mātugāmaṃ duṭṭhullāhi vācāhi obhāsentassā ’’’ ti , idaṃ kimatthamettha vuttaṃ , na adhippetañhetaṃ idha sotassa raho nādhippetoti katvāti ce ?
Alaṃkammaniyaṭṭhāne duṭṭhullavācāpi labbhati , na pana nālaṃkammaniyaṭṭhāne methunanti dassanatthaṃ vuttanti veditabbanti .
Yathā etaṃ , tathā ‘‘ sā ce evaṃ vadeyyaV0.188 ‘ ayyassa mayā sutaṃ mātugāmassa santike attakāmapāricariyāya vaṇṇaṃ bhāsantassā ’’’ ti etampi idha labbhati , na dutiye nālaṃkammaniyaṭṭhānattāti eke .
Kaṅkhāvitaraṇiyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . dutiyāniyatasikkhāpadavaṇṇanā ) idhāpi dutiyāniyatādhikāre pārājikāpattiñcaM0.211 parihāpetvā duṭṭhullavācāpattiyā vuttattā paṭhamāniyate duṭṭhullavācāpatti na vuttāti ce ?
‘‘ Sā ce ’’ ti tassā pāḷiyā potthakā sodhetabbā .
Gaṇṭhipade ca ‘‘ idha sikkhāpade methunakāyasaṃsaggarahonisajjānamevāgatattā cakkhussarahova pamāṇan ’’ ti likhitaṃ , dutiyāniyatādhikāre ca ‘‘ anandho kāyasaṃsaggaṃ passati , abadhiro duṭṭhullaṃ suṇāti , kāyacittato kāyasaṃsaggo , vācācittato duṭṭhullaṃ , ubhayehi ubhayan ’’ ti ca likhitaṃ .
Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisānevā ’’ ti vuttattāpi duṭṭhullavādo na sundaro ‘‘ tadahujātā ’’ ti vuttattāti .
Paṭhamaaniyatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .2. Dutiyaaniyatasikkhāpadavaṇṇanā
2. Dutiyaaniyatasikkhāpadavaṇṇanā
446-451.
Mātugāmassa methunaṃ dhammaṃ paṭisevantoti ettha ‘‘ magge ’’ ti pāṭhaseso daṭṭhabboti
V2.337 āha ‘‘ mātugāmassa magge ’’ ti .
Raho nisajjassādassa asatipi methunarāgabhāve tappaṭibaddhakilesattā vuttaṃ ‘‘ methunadhammasannissitakileso vuccatī ’’ ti , teneva sannissita ggahaṇaṃ kataṃ .
Taṃ sandhāya agatepi asuddhacittena gatattā ‘‘ assāde uppanne pācittiyan ’’ ti vuttaṃ .
Rahassādo uppajjati anāpattīti suddhacittena gantvā nisinnattā cittuppādamattenettha āpatti na hotīti vuttaṃ .
Ayaṃ dhammo aniyatoti ettha tiṇṇaṃ āpattīnaṃ yaṃ āpattiṃ vā vatthuṃ vā paṭijānāti , tassa vasena kāretabbatāya aniyatoti ayamattho pākaṭoyevāti na vutto .
Yaṃ āpattiṃ paṭijānāti , tassā vasenettha aṅgabhedo veditabbo .
451. Nisajjāya pācittiyan ti rahonisajjassāde vattamāne pācittiyaṃ .
Sace pana so rahonisajjassādaṃ paṭivinodetvā kammaṭṭhānamanasikārādinā aññavihito , niddūpagato vā anāpatti eva .
Tenāha ‘‘ assāde uppanne ’’ ti .
‘‘ Nisinnāya itthiyā ’’ ti iminā nisīdanakkhaṇe assādābhāvaṃ dasseti .
Yadi hi nisīdanakkhaṇe assādo uppajjeyya , tena uṭṭhātabbaṃ .
Itarathā āpatti eva itthiyā uṭṭhāyuṭṭhāya punappunaṃ nisīdane viya , tatthāpi bhikkhussaM1.307 uṭṭhahato anāpatti , tena rahonisajjāpatti akiriyasamuṭṭhānāpi hotīti vadanti .
Idaṃ pana aniyatasikkhāpadaṃ , anantarañcāti dvepi visuṃ āpattipaññāpanavasena paññattāni naV1.269 honti rahonisajjādīsu āpattiyā sikkhāpadantaresu paññattattā .
Pārājikādiāpattīhi pana kenaci coditassa anuvijjakehi vinicchayakāraṇanayadassanatthaṃ evaṃ vatthuvasena dvidhā vibhajitvā paññattāni , imāneva ca yasmā bhikkhunīnampi vinicchayanayaggahaṇāya alaṃ , tasmā tāsaṃ visuṃ na vuttānīti veditabbaṃ .
Yaṃ pana āpattiṃ paṭijānāti , tassa vasenettha aṅgabhedo veditabbo .
Teneva ‘‘ ayaṃ dhammo aniyato ’’ ti vuttaṃ .
Idha aniyatavasena vuttānaṃ pārājikasaṅghādisesapācittiyānaṃ tiṇṇampi aññamaññaṃ sadisasamuṭṭhānāditāya vuttaṃ ‘‘ samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisānevā ’’ ti .Paṭhamaaniyatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .
Paṭhamaaniyatasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .