Issues
Select Version
Visuddhimaggo
Visuddhimaggo

Abhiññākathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Abhiññākathā

365. IdāniM2.1V2.1 yāsaṃ lokikābhiññānaṃ vasena ayaṃ samādhibhāvanā abhiññānisaṃsāti vuttā , tā abhiññā sampādetuṃ yasmā pathavīkasiṇādīsu adhigatacatutthajjhānena yoginā yogo kātabbo .
Evañhissa sā samādhibhāvanā adhigatānisaṃsā ceva bhavissati thiratarā ca , so adhigatānisaṃsāya thiratarāya samādhibhāvanāya samannāgato sukheneva paññābhāvanaṃ sampādessati .
Tasmā abhiññākathaṃ tāva ārabhissāma .
Bhagavatā hi adhigatacatutthajjhānasamādhīnaṃ kulaputtānaṃ samādhibhāvanānisaṃsadassanatthañceva uttaruttari paṇītapaṇītadhammadesanatthañcaV2.2 ‘‘ so evaṃ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte iddhividhāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti .
So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti ekopi hutvā bahudhā hotī ’’ tiādinā ( dī . ni .1.238) nayena iddhividhaṃ , dibbasotadhātuñāṇaṃ , cetopariyañāṇaṃ , pubbenivāsānussatiñāṇaṃ , sattānaṃ cutūpapāte ñāṇanti pañca lokikābhiññā vuttā .
TatthaM2.2 ekopi hutvā bahudhā hotītiādikaṃ iddhivikubbanaṃ kātukāmena ādikammikena yoginā odātakasiṇapariyantesu aṭṭhasu kasiṇesu aṭṭha aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā –
Kasiṇānulomato , kasiṇapaṭilomato , kasiṇānulomapaṭilomato , jhānānulomato , jhānapaṭilomato , jhānānulomapaṭilomato , jhānukkantikato , kasiṇukkantikato , jhānakasiṇukkantikato , aṅgasaṅkantito , ārammaṇasaṅkantito , aṅgārammaṇasaṅkantito , aṅgavavatthāpanato , ārammaṇavavatthāpanatoti .
Imehi cuddasahi ākārehi cittaṃ paridametabbaṃ .
366. Katamaṃ panettha kasiṇānulomaṃ … pe … katamaṃ ārammaṇavavatthāpananti .
Idha bhikkhu pathavīkasiṇe jhānaṃ samāpajjati , tato āpokasiṇeti evaṃ paṭipāṭiyā aṭṭhasu kasiṇesu satakkhattumpi sahassakkhattumpi samāpajjati , idaṃ kasiṇānulomaṃ nāma .
Odātakasiṇato pana paṭṭhāya tatheva paṭilomakkamena samāpajjanaṃ kasiṇapaṭilomaṃ nāma .
Pathavīkasiṇato paṭṭhāya yāva odātakasiṇaṃ , odātakasiṇatopi paṭṭhāya yāva pathavīkasiṇanti evaṃ anulomapaṭilomavasena punappunaṃ samāpajjanaṃ kasiṇānulomapaṭilomaṃ nāma .
Paṭhamajjhānato pana paṭṭhāya paṭipāṭiyā yāva nevasaññānāsaññāyatanaṃ , tāva punappunaṃ samāpajjanaṃ jhānānulomaṃ nāma .
NevasaññānāsaññāyatanatoV2.3 paṭṭhāya yāva paṭhamajjhānaṃ , tāva punappunaṃ samāpajjanaṃ jhānapaṭilomaṃ nāma .
Paṭhamajjhānato paṭṭhāya yāva nevasaññānāsaññāyatanaṃ , nevasaññānāsaññāyatanato paṭṭhāya yāva paṭhamajjhānanti evaṃ anulomapaṭilomavasena punappunaṃ samāpajjanaṃ jhānānulomapaṭilomaṃ nāma .
Pathavīkasiṇe pana paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjitvā tattheva tatiyaṃ samāpajjati , tato tadeva ugghāṭetvā ākāsānañcāyatanaṃ , tato ākiñcaññāyatanantiM2.3 evaṃ kasiṇaṃ anukkamitvā jhānasseva ekantarikabhāvena ukkamanaṃ jhānukkantikaṃ nāma .
Evaṃ āpokasiṇādimūlikāpi yojanā kātabbā .
Pathavīkasiṇe paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjitvā puna tadeva tejokasiṇe , tato nīlakasiṇe , tato lohitakasiṇeti iminā nayena jhānaṃ anukkamitvā kasiṇasseva ekantarikabhāvena ukkamanaṃ kasiṇukkantikaṃ nāma .
Pathavīkasiṇe paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjitvā tato tejokasiṇe tatiyaṃ , nīlakasiṇaṃ ugghāṭetvā ākāsānañcāyatanaṃ , lohitakasiṇato ākiñcaññāyatananti iminā nayena jhānassa ceva kasiṇassa ca ukkamanaṃ jhānakasiṇukkantikaṃ nāma .
Pathavīkasiṇe pana paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjitvā tattheva itaresampi samāpajjanaṃ aṅgasaṅkantikaṃ nāma .
Pathavīkasiṇe paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjitvā tadeva āpokasiṇe … pe … tadeva odātakasiṇeti evaṃ sabbakasiṇesu ekasseva jhānassa samāpajjanaṃ ārammaṇasaṅkantikaṃ nāma .
Pathavīkasiṇe paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajjitvā āpokasiṇe dutiyaṃ , tejokasiṇe tatiyaṃ , vāyokasiṇe catutthaṃ , nīlakasiṇaṃ ugghāṭetvā ākāsānañcāyatanaṃ , pītakasiṇato viññāṇañcāyatanaṃV2.4 , lohitakasiṇato ākiñcaññāyatanaṃ , odātakasiṇato nevasaññānāsaññāyatananti evaṃ ekantarikavasena aṅgānañca ārammaṇānañca saṅkamanaṃ aṅgārammaṇasaṅkantikaṃ nāma .
Paṭhamaṃ jhānaṃ pana pañcaṅgikanti vavatthapetvā dutiyaṃ tivaṅgikaṃ , tatiyaṃ duvaṅgikaṃ , tathā catutthaṃ ākāsānañcāyatanaṃ … pe … nevasaññānāsaññāyatananti evaṃ jhānaṅgamattasseva vavatthāpanaṃ aṅgavavatthāpanaṃ nāma .
Tathā idaṃ pathavīkasiṇanti vavatthapetvā idaṃ āpokasiṇaṃ … pe … idaṃ odātakasiṇanti evaṃ ārammaṇamattasseva vavatthāpanaṃ ārammaṇavavatthāpanaṃ nāmaM2.4 .
Aṅgārammaṇavavatthāpanampi eke icchanti .
Aṭṭhakathāsu pana anāgatattā addhā taṃ bhāvanāmukhaṃ na hoti .
367. Imehi pana cuddasahi ākārehi cittaṃ aparidametvā pubbe abhāvitabhāvano ādikammiko yogāvacaro iddhivikubbanaṃ sampādessatīti netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
Ādikammikassa hi kasiṇaparikammampi bhāro , satesu sahassesu vā ekova sakkoti .
Katakasiṇaparikammassa nimittuppādanaṃ bhāro , satesu sahassesu vā ekova sakkoti .
Uppanne nimitte taṃ vaḍḍhetvā appanādhigamo bhāro , satesu sahassesu vā ekova sakkoti .
Adhigatappanassa cuddasahākārehi cittaparidamanaṃ bhāro , satesu sahassesu vā ekova sakkoti .
Cuddasahākārehi paridamitacittassāpi iddhivikubbanaṃ nāma bhāro , satesu sahassesu vā ekova sakkoti .
Vikubbanappattassāpi khippanisantibhāvo nāma bhāro , satesu sahassesu vā ekova khippanisantī hoti .
Therambatthale mahārohaṇaguttattherassa gilānupaṭṭhānaṃ āgatesu tiṃsamattesu iddhimantasahassesu upasampadāya aṭṭhavassiko rakkhitatthero viya .
Tassānubhāvo pathavīkasiṇaniddese ( visuddhi .1.78 ādayo ) vuttoyeva .
Taṃ panassānubhāvaṃ disvā thero āha ‘‘ āvuso , sace rakkhito nābhavissa sabbe garahappattā assāma ‘ nāgarājānaṃ rakkhituṃ nāsakkhiṃsū ’ ti .
Tasmā attanā gahetvā vicaritabbaṃ āvudhaṃ nāma malaṃ sodhetvāva gahetvā vicarituṃ vaṭṭatī ’’ ti .
Te therassa ovāde ṭhatvā tiṃsasahassāpi bhikkhū khippanisantino ahesuṃ .
KhippanisantiyāpiV2.5 ca sati parassa patiṭṭhābhāvo bhāro , satesu sahassesu vā ekova hoti , giribhaṇḍavāhanapūjāya mārena aṅgāravasse pavattite ākāse pathaviṃ māpetvā aṅgāravassaparittārako thero viya .
Balavapubbayogānaṃ pana buddhapaccekabuddhaaggasāvakādīnaṃ vināpi iminā vuttappakārena bhāvanānukkamena arahattapaṭilābheneva idañca iddhivikubbanaṃ aññeM2.5 ca paṭisambhidādibhedā guṇā ijjhanti .
Tasmā yathā piḷandhanavikatiṃ kattukāmo suvaṇṇakāro aggidhamanādīhi suvaṇṇaṃ muduṃ kammaññaṃ katvāva karoti , yathā ca bhājanavikatiṃ kattukāmo kumbhakāro mattikaṃ suparimadditaṃ muduṃ katvā karoti , evameva ādikammikena imehi cuddasahākārehi cittaṃ paridametvā chandasīsacittasīsavīriyasīsavīmaṃsāsīsasamāpajjanavasena ceva āvajjanādivasībhāvavasena ca muduṃ kammaññaṃ katvā iddhividhāya yogo karaṇīyo .
Pubbahetusampannena pana kasiṇesu catutthajjhānamatte ciṇṇavasināpi kātuṃ vaṭṭati .
Yathā panettha yogo kātabbo , taṃ vidhiṃ dassento bhagavā ‘‘ so evaṃ samāhite citte ’’ tiādimāha .
368. Tatrāyaṃ pāḷinayānusāreneva vinicchayakathā .
Tattha soti so adhigatacatutthajjhāno yogī .
Evan ti catutthajjhānakkamanidassanametaṃ .
Iminā paṭhamajjhānādhigamādinā kamena catutthajjhānaṃ paṭilabhitvāti vuttaṃ hoti .
Samāhiteti iminā catutthajjhānasamādhinā samāhite .
Citteti rūpāvacaracitte .
Parisuddhetiādīsu pana upekkhāsatipārisuddhibhāvena parisuddhe .
Parisuddhattāyeva pariyodāte , pabhassareti vuttaṃ hoti .
Sukhādīnaṃ paccayānaṃ ghātena vihatarāgādiaṅgaṇattā anaṅgaṇe .
Anaṅgaṇattāyeva vigatūpakkilese .
Aṅgaṇena hi taṃ cittaṃ upakkilissati .
Subhāvitattā mudubhūte , vasībhāvappatteti vuttaṃ hoti .
Vase vattamānaṃ hi cittaṃ mudunti vuccati .
Muduttāyeva ca kammaniye , kammakkhame kammayoggeti vuttaṃ hoti .
Muduṃ hi cittaṃ kammaniyaṃ hoti sudantamiva suvaṇṇaṃ , tañca ubhayampi subhāvitattāyevāti .
Yathāha ‘‘ nāhaṃ , bhikkhave , aññaṃ ekadhammampi samanupassāmi , yaṃ evaṃ bhāvitaṃ bahulīkataṃ muduñca hoti kammaniyañca , yathayidaṃ , bhikkhave , cittan ’’ ti ( a . ni .1.22).
Etesu parisuddhabhāvādīsu ṭhitattā ṭhite .
Ṭhitattāyeva āneñjappatte , acale niriñjaneti vuttaṃ hoti .
Mudukammaññabhāvena vā attano vase ṭhitattā ṭhite .
Saddhādīhi pariggahitattā āneñjappatteV2.6 .
Saddhāpariggahitaṃ hi cittaṃ assaddhiyena na iñjati .
Vīriyapariggahitaṃ kosajjena na iñjati .
Satipariggahitaṃ pamādena na iñjati .
Samādhipariggahitaṃ uddhaccena na iñjatiM2.6 .
Paññāpariggahitaṃ avijjāya na iñjati .
Obhāsagataṃ kilesandhakārena na iñjati .
Imehi chahi dhammehi pariggahitaṃ āneñjappattaṃ hoti .
Evaṃ aṭṭhaṅgasamannāgataṃ cittaṃ abhinīhārakkhamaṃ hoti abhiññāsacchikaraṇīyānaṃ dhammānaṃ abhiññāsacchikiriyāya .
Aparo nayo , catutthajjhānasamādhinā samāhite .
Nīvaraṇadūrabhāvena parisuddhe .
Vitakkādisamatikkamena pariyodāte .
Jhānapaṭilābhapaccayānaṃ icchāvacarānaṃ abhāvena anaṅgaṇe .
Abhijjhādīnaṃ cittassa upakkilesānaṃ vigamena vigatūpakkilese .
Ubhayampi cetaṃ anaṅgaṇasuttavatthasuttānusārena ( ma . ni .1.57 ādayo ) veditabbaṃ .
Vasippattiyā mudubhūte .
Iddhipādabhāvūpagamena kammaniye .
Bhāvanāpāripūriyā paṇītabhāvūpagamena ṭhite āneñjappatte .
Yathā āneñjappattaṃ hoti , evaṃ ṭhiteti attho .
Evampi aṭṭhaṅgasamannāgataṃ cittaṃ abhinīhārakkhamaṃ hoti abhiññāsacchikaraṇīyānaṃ dhammānaṃ abhiññāsacchikiriyāya pādakaṃ padaṭṭhānabhūtanti .