13. Abhiññāniddeso
Dibbasotadhātukathā
400. Idāni
M2.37V2.35 dibbasotadhātuyā niddesakkamo anuppatto .Tattha tato parāsu ca tīsu abhiññāsu so evaṃ samāhite cittetiādīnaṃ ( dī . ni .1.240 ādayo ) attho vuttanayeneva veditabbo .
Sabbattha pana visesamattameva vaṇṇayissāma .
Tatra dibbāya sotadhātuyāti ettha dibbasadisattā dibbā .
Devānaṃ hi sucaritakammanibbattā pittasemharuhirādīhi apalibuddhā upakkilesavimuttatāya dūrepi ārammaṇaṃ sampaṭicchanasamatthā dibbapasādasotadhātu hoti .
Ayañcāpi imassa bhikkhuno vīriyabhāvanābalanibbattā ñāṇasotadhātu tādisāyevāti dibbasadisattā dibbā .
Apica dibbavihāravasena paṭiladdhattā attanā ca dibbavihārasannissitattāpi dibbā .
Savanaṭṭhena nijjīvaṭṭhena ca sotadhātu .
Sotadhātukiccakaraṇena ca sotadhātu viyātipi sotadhātu .
Tāya dibbāya sotadhātuyā .
Visuddhāyāti parisuddhāya nirupakkilesāya .
Atikkantamānusikāyāti manussūpacāraṃ atikkamitvā saddasavanena mānusikaṃ maṃsasotadhātuṃ atikkantāya vītivattitvā ṭhitāya .
Ubho sadde suṇātīti dve sadde suṇāti .
Katame dve ?
Dibbe ca mānuse ca , devānañca manussānañca saddeti vuttaṃ hoti .
Etena padesapariyādānaṃ veditabbaṃ .
Ye dūre santike cāti ye saddā dūre paracakkavāḷepi ye ca santike antamaso sadehasannissitapāṇakasaddāpi , te suṇātīti vuttaṃ hoti .
Etena nippadesapariyādānaṃ veditabbaṃ .
Kathaṃ panāyaṃ uppādetabbāti ?
Tena bhikkhunā abhiññāpādakajjhānaṃ samāpajjitvā vuṭṭhāya parikammasamādhicittena paṭhamataraṃ pakatisotapathe dūre oḷāriko araññe sīhādīnaṃ saddo āvajjitabbo .
Vihāre ghaṇḍisaddo , bherisaddo , saṅkhasaddo , sāmaṇeradaharabhikkhūnaṃ sabbathāmena sajjhāyantānaṃ
V2.36 sajjhāyanasaddo , pakatikathaṃ kathentānaṃ ‘‘ kiṃ bhante , kimāvuso ’’ tiādisaddo , sakuṇasaddo , vātasaddo , padasaddo , pakkuthitaudakassaM2.38 cicciṭāyanasaddo , ātape sussamānatālapaṇṇasaddo , kunthakipillikādisaddoti evaṃ sabboḷārikato pabhuti yathākkamena sukhumasaddā āvajjitabbā .Tena puratthimāya disāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasikātabbaṃ .
Pacchimāya , uttarāya , dakkhiṇāya , heṭṭhimāya , uparimāya disāya , puratthimāya anudisāya , pacchimāya , uttarāya , dakkhiṇāya anudisāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasikātabbaṃ .
Oḷārikānampi sukhumānampi saddānaṃ saddanimittaṃ manasikātabbaṃ .
Tassa te saddā pākatikacittassāpi pākaṭā honti .
Parikammasamādhicittassa pana ativiya pākaṭā .
Tassevaṃ saddanimittaṃ manasikaroto idāni dibbasotadhātu uppajjissatīti tesu saddesu aññataraṃ ārammaṇaṃ katvā manodvārāvajjanaṃ uppajjati .
Tasmiṃ niruddhe cattāri pañca vā javanāni javanti , yesaṃ purimāni tīṇi cattāri vā parikammaupacārānulomagotrabhunāmakāni kāmāvacarāni , catutthaṃ pañcamaṃ vā appanācittaṃ rūpāvacaraṃ catutthajjhānikaṃ .
Tattha yaṃ tena appanācittena saddhiṃ uppannaṃ ñāṇaṃ , ayaṃ dibbasotadhātūti veditabbā .
Tato paraṃ tasmiṃ sote patito hoti .
Taṃ thāmajātaṃ karontena ‘‘ etthantare saddaṃ suṇāmī ’’ ti ekaṅgulamattaṃ paricchinditvā vaḍḍhetabbaṃ .
Tato dvaṅgulacaturaṅgulaaṭṭhaṅgulavidatthiratanaantogabbhapamukhapāsādapariveṇasaṅghārāmagocaragāmajanapadādivasena yāva cakkavāḷaṃ tato vā bhiyyopi paricchinditvā paricchinditvā vaḍḍhetabbaṃ .
Evaṃ adhigatābhiñño esa pādakajjhānārammaṇena phuṭṭhokāsabbhantaragatepi sadde puna pādakajjhānaṃ asamāpajjitvāpi abhiññāñāṇena suṇātiyeva .
Evaṃ suṇanto ca sacepi yāva brahmalokā saṅkhabheripaṇavādisaddehi ekakolāhalaṃ hoti , pāṭiyekkaṃ vavatthapetukāmatāya sati ayaṃ saṅkhasaddo ayaṃ bherisaddoti vavatthapetuṃ sakkotiyevāti .
Dibbasotadhātukathā niṭṭhitā .