Vedanāpaccayātaṇhāpadavitthārakathā
644. Vedanāpaccayā
V2.200 taṇhāpade –Rūpataṇhādibhedena , cha taṇhā idha dīpitā ;
Ekekā tividhā tattha , pavattākārato matā .
Imasmiṃ hi pade seṭṭhiputto brāhmaṇaputtoti pitito nāmavasena putto viya ‘‘ rūpataṇhā .
Sadda … gandha … rasa … phoṭṭhabba … dhammataṇhā ’’ ti ( vibha .232) ārammaṇato nāmavasena vibhaṅge cha taṇhā dīpitā .
Tāsu pana taṇhāsu ekekā taṇhā pavattiākārato kāmataṇhā , bhavataṇhā , vibhavataṇhāti evaṃ tividhā matā .
Rūpataṇhāyeva hi yadā cakkhussa āpāthamāgataṃ rūpārammaṇaṃ kāmassādavasena assādayamānā pavattati , tadā kāmataṇhā nāma hoti .
Yadā tadevārammaṇaṃ ‘‘ dhuvaṃ sassatan ’’ ti pavattāya sassatadiṭṭhiyā saddhiṃ pavattati , tadā bhavataṇhā nāma hoti .
Sassatadiṭṭhisahagato hi rāgo bhavataṇhāti vuccati .
Yadā pana tadevārammaṇaṃ ‘‘ ucchijjati vinassatī ’’ ti pavattāya ucchedadiṭṭhiyā saddhiṃ pavattati , tadā vibhavataṇhā nāma hoti .
Ucchedadiṭṭhisahagato hi rāgo vibhavataṇhāti vuccati .
Esa nayo saddataṇhādīsupīti .
Etā aṭṭhārasa taṇhā honti .
Tā ajjhattarūpādīsu aṭṭhārasa , bahiddhā aṭṭhārasāti chattiṃsa .
Iti atītā chattiṃsa , anāgatā chattiṃsa , paccuppannā chattiṃsāti aṭṭhasataṃ taṇhā honti .
Tā puna saṅkheppamāṇā rūpādiārammaṇavasena cha , kāmataṇhādivasena vā tissova taṇhā hontīti veditabbā .
Yasmā panime sattā puttaṃ assādetvā putte mamattena dhātiyā viya rūpādiārammaṇavasena uppajjamānaṃ vedanaṃ assādetvā vedanāya mamattena
M2.203 rūpādiārammaṇadāyakānaṃ cittakāra-gandhabba-gandhika-sūda-tantavāyarasāyanavidhāyakavejjādīnaṃ mahāsakkāraṃ karonti .Tasmā sabbāpesā vedanāpaccayā taṇhā hotīti veditabbā .
Yasmā
V2.201 cettha adhippetā , vipākasukhavedanā ;Ekāva ekadhāvesā , tasmā taṇhāya paccayo .
Ekadhāti upanissayapaccayeneva paccayo hoti .
Yasmā vā ,
Dukkhī sukhaṃ patthayati , sukhī bhiyyopi icchati ;
Upekkhā pana santattā , sukhamicceva bhāsitā .
Taṇhāya paccayā tasmā , honti tissopi vedanā ;
Vedanāpaccayā taṇhā , iti vuttā mahesinā .
Vedanāpaccayā cāpi , yasmā nānusayaṃ vinā ;
Hoti tasmā na sā hoti , brāhmaṇassa vusīmatoti .
Ayaṃ ‘‘ vedanāpaccayā taṇhā ’’ ti padasmiṃ vitthārakathā .