Bhavapaccayājātiādivitthārakathā
651. Bhavapaccayā jātītiādīsu jātiādīnaṃ vinicchayo saccaniddese vuttanayeneva veditabbo .
Bhavoti panettha kammabhavova adhippeto .
So hi jātiyā paccayo , na upapattibhavo .
So ca pana kammapaccayaupanissayapaccayavasena dvedhā paccayo hotīti .
Tattha siyā – kathaṃ panetaṃ jānitabbaṃ bhavo jātiyā paccayoti ce ?
Bāhirapaccayasamattepi hīnapaṇītatādivisesadassanato .
Bāhirānaṃ hi janakajananīsukkasoṇitāhārādīnaṃ paccayānaṃ samattepi sattānaṃ yamakānampi sataṃ hīnapaṇītatādiviseso dissati .
So ca na ahetuko sabbadā ca sabbesañca abhāvato , na kammabhavato aññahetuko tadabhinibbattakasattānaṃ ajjhattasantāne aññassa kāraṇassa abhāvatoti kammabhavahetukova .
Kammaṃ hi sattānaṃ hīnapaṇītatādivisesassa hetu .
Tenāha bhagavā ‘‘ kammaṃ satte vibhajati yadidaṃ hīnappaṇītatāyā ’’ ti ( ma . ni .3.289).
Tasmā jānitabbametaṃ ‘‘ bhavo jātiyā paccayo ’’ ti .
Yasmā ca asati jātiyā jarāmaraṇaṃ nāma , sokādayo vā dhammā na honti .
Jātiyā pana sati jarāmaraṇañceva , jarāmaraṇasaṅkhātadukkhadhammaphuṭṭhassa ca bālajanassa jarāmaraṇābhisambandhā
V2.209 vā tena tena dukkhadhammena phuṭṭhassaM2.211 anabhisambandhā vā sokādayo ca dhammā honti .Tasmā ayampi jāti jarāmaraṇassa ceva sokādīnañca paccayo hotīti veditabbā .
Sā pana upanissayakoṭiyā ekadhāva paccayo hotīti .
Ayaṃ ‘‘ bhavapaccayā jātī ’’ tiādīsu vitthārakathā .