Issues
Select Version
Visuddhimaggo
Visuddhimaggo

Arūpadhammānaṃ upaṭṭhānākārakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Arūpadhammānaṃ upaṭṭhānākārakathā

670. Evaṃ suvisuddharūpapariggahassa panassa arūpadhammā tīhi ākārehi upaṭṭhahanti phassavasena vā vedanāvasena vā viññāṇavasena vā .
Kathaṃ ?
Ekassa tāva ‘‘ pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā ’’ tiādinā nayena dhātuyo pariggaṇhantassa paṭhamābhinipāto phasso , taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho , saññā saññākkhandho , saddhiṃ phassena cetanā saṅkhārakkhandho , cittaṃ viññāṇakkhandhoti upaṭṭhāti .
Tathā ‘‘ kese pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā … pe … assāsapassāse pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā ’’ ti ( visuddhi .1.307) paṭhamābhinipāto phasso , taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho … pe … cittaṃ viññāṇakkhandhoti upaṭṭhāti .
Evaṃ arūpadhammā phassavasena upaṭṭhahanti .
Ekassa ‘‘ pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā ’’ ti tadārammaṇarasānubhavanakavedanā vedanākkhandho , taṃsampayuttā saññā saññākkhandho , taṃsampayutto phassoM2.227 ca cetanā ca saṅkhārakkhandho , taṃsampayuttaṃ cittaṃ viññāṇakkhandhoti upaṭṭhāti .
Tathā ‘‘ kese pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇāV2.225 … pe … assāsapassāse pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā ’’ ti tadārammaṇarasānubhavanakavedanā vedanākkhandho … pe … taṃsampayuttaṃ cittaṃ viññāṇakkhandhoti upaṭṭhāti .
Evaṃ vedanāvasena arūpadhammā upaṭṭhahanti .
Aparassa ‘‘ pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā ’’ ti ārammaṇapaṭivijānanaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho , taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho , saññā saññākkhandho , phasso ca cetanā ca saṅkhārakkhandhoti upaṭṭhāti .
Tathā ‘‘ kese pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā … pe … assāsapassāse pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā ’’ ti ārammaṇapaṭivijānanaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho , taṃsampayuttā vedanā vedanākkhandho , saññā saññākkhandho , phasso ca cetanā ca saṅkhārakkhandhoti upaṭṭhāti .
Evaṃ viññāṇavasena arūpadhammā upaṭṭhahanti .
Eteneva upāyena ‘‘ kammasamuṭṭhāne kese pathavīdhātu kakkhaḷalakkhaṇā ’’ tiādinā nayena dvācattālīsāya dhātukoṭṭhāsesu catunnaṃ catunnaṃ dhātūnaṃ vasena , sesesu ca cakkhudhātuādīsu rūpapariggahamukhesu sabbaṃ nayabhedaṃ anugantvā yojanā kātabbā .
671. Yasmā ca evaṃ suvisuddharūpapariggahasseva tassa arūpadhammā tīhākārehi pākaṭā honti .
Tasmā suvisuddharūpapariggaheneva arūpapariggahāya yogo kātabbo , na itarena .
Sace hi ekasmiṃ vā rūpadhamme upaṭṭhite dvīsu vā rūpaṃ pahāya arūpapariggahaṃ ārabhati kammaṭṭhānato parihāyati , pathavīkasiṇabhāvanāya vuttappakārā pabbateyyā gāvī viya .
Suvisuddharūpapariggahassa pana arūpapariggahāya yogaṃ karoto kammaṭṭhānaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti .
So evaṃ phassādīnaṃ vasena upaṭṭhite cattāro arūpino khandhe nāmanti , tesaṃ ārammaṇabhūtāni cattāri mahābhūtāni , catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ rūpanti vavatthapeti .
Iti aṭṭhārasa dhātuyo dvādasāyatanāni pañcakkhandhāti sabbepi tebhūmake dhamme khaggena samuggaṃ vivaramānoM2.228 viya yamakatālakandaṃ phālayamāno viya ca nāmañca rūpañcāti dvedhā vavatthapeti .
Nāmarūpamattato uddhaṃ añño satto vā puggalo vā devo vā brahmā vā natthīti niṭṭhaṃ gacchati .