59. Tassa
Na ca sabbetiādinā bahulādhikāre phalaṃ vuttaṃ .
Bhāvasaddo katthaci kiriyāyaṃ vattate ‘ bhāve ayaṃ vidhī ’ ti .
Katthaci adhippāye ‘ ayametesaṃ bhāvo [ bhāvodhippāyo ]’ ti .
Katthaci padatthe ‘ ime bhāvā ’ ti .
Katthaci sattāmatte ‘ tiṇānaṃ bhāvo ’ ti .
Tenāha- ‘ bhāvasaddasse ’ ccādi .
Rūpasādhana dvārenāti bhāvasaddassa rūpasādhanadvārena , sappanti pakāsenti attha manenāti saddo .
Sova abhidhānaṃ abhidhīyate-nenatthoti katvā .
Bujjhati atthasarūpanti buddhi , sāva patīyate-nenāttho pacceti attha miti vā paccayoti vuccati .
Nanu ca ‘ bhavanti etasmā buddhisaddā ’ ti vuttaṃ tasmā pavattinimittamubhinnampi bhavati , tathāsati ‘ saddappavattinimittan ’ ti saddasseva pavattinimittatā kasmā
M0.212 vuttāti vuccate .Pākaṭabhāvena abhidhānābhidheyyasambandhassa saddasseva pavattinimittataṃ vatvā visuṃ buddhiyā nimittassa rūpānugatattaṃ visesetvā pavattinimittatamassā dīpetuṃ ‘ nimittavasāhi ’ ccādimāha .
Dabbeguṇoti dabbe vuttiyaṃ guṇo nimittanti sambandho .
Guṇasaddasseva jātisaddattenodāharaṇadvayaṃ dattaṃ … guṇassa jātiyā visuṃ jātinimittassābhāvato [ nidhittassa bhāvato ].
Kiriyādītiādisaddena dabbādīnaṃ gahaṇaṃ , keci pana kiriyāsaddānaṃ kiriyā pavattinimittantyāhu .
Tesaṃ devadattādīnaṃ avatthāvisesena avatthābhedena sāmaññaṃ tadavatthā visesasāmaññaṃ .
Tenāha- ‘ devadattassā ’ tiādi .
Vijjamāno padattho visayo yesaṃ devadattādīnaṃ saññāsaddānaṃ tesaṃ pavattinimittaṃ jātilakkhaṇamācikkhitampaṭipāditanti attho .
Anena ca devadattādayo saññāsaddāpi samānā jātisaddāti vuttaṃ hoti .
Yadi carahi saññāsaddāpi jātivacanā siyuṃ , pañcavidhattamesaṃ parihāyatīti .
Nedamevaṃ viññeyyaṃ … pasiddhatarajātyābhidhāna kaṭhagovīhiyavādisaddā jātisaddattena visuṃ pariggayhanti .
Sambandhibhedatoti ghaṭādisambandhīnaṃ bhedato .
Abhāvassabhedatoti ghaṭapaṭādīnaṃ sambandhīnaṃ bhedena abhāvassa bhedato abhedepi bhedā upacaritā santīti yojanā .
Yassa sāmaññassa vasā , tesu upacaritabhedesvākāsādīsu .
Niravayavāvijjamānavisayānantiye ākāso viya niravayavā abhāvo viya asantā ca , te visayo yesaṃ saddānaṃ tesanti attho .
Sāmaññaṃ bhāvoti puthujjanādisāmaññaṃ bhāvoti attho .
Alasassa bhāvo kiriyāsambandhittaṃ , brahmaññaṃ jāti cāpalyaṃ nepuññaṃ guṇo vā .
Vuttiyaṃ sakatthekantāti ‘‘ sakatthe ’’ ti (4-122) iminā sakatthe katakappaccayantāti attho .
Na daṭṭhabbanti sambandho .
Pattakālova pattakallaṃ .
Karuṇā eva kāruññaṃ .