10. Saddā
Nanu ca asati sutte dutiyāggahaṇe dutiyantehiccāyaṃ viseso kuto labbhate yena ‘ saddādīhi dutiyantehī ’ ti vivaraṇaṃ katanti saccaṃ , tathāpi paccayavidhimhi yuttepi pañcamiyā niddese ‘ saddādīnī ’ ti dutiyāyopādānasāmatthiyā tathā vivaraṇaṃ kataṃ .
Sabbatthāti ‘‘ tamadhīte taṃ jānāti kaṇikācā ’’ do (4-14) sabbattha .
Kiriyāvātyavadhāraṇena yaṃ byavacchinnaṃ , tamupadassento āha- ‘ na kāle ’ ccādi .
Yadīpi adhīteccādīsu vattamānakālena kattunā ekavacanena ca niddeso , tathāpi tesamappadhānattā aññasmimpi bhūtādike kāle kammādo sādhane bahuvacanena ca paccayo siyā eveti bhāvo .
Nanu ca ‘‘ dhātvatthenāmasmī ’’ ti (5-12) ippaccaye patte-yamārabbhate assapi dhātvattheyeva vidhānaṃ , tato ca saddādīhi dhātvatthe ippaccayena na bhavitabbaṃ , dissate ca ippaccayapayogoccāsaṅkiya ‘ nāyamippaccayassa bādhako ’ ti paṭipādetumāha- ‘ dhūvaṃ karoti ’ ccādi .
Nānābhinnaṃ vākyaṃ nānāvākyaṃ , tassa bhāvena , tena bhinnavākyabhāvenāyassa ippaccayassa ca samuccayatoti attho .
‘‘ Dhātvatthenāmasmī ’’ tyekaṃ vākyaṃ ,‘‘ saddādīni karotya ’’ paraṃ .
Etāni dve bhinnavākyāni- ‘ dhātvatthe nāmasmā ippaccayo bhavati , saddādīni karoticcasmiṃ atthe āyo bhavatī ’ ti paccekamākhyātāpekkhāya vākyaparisamattiyā bhinnatā , abhinne hi kiriyāpadekavākyatā , bhinnetu nānāvākyatā , nānāvākye ca sati samuccayo .
Na hi sāmaññavisesabhāvena vidhānameva bādhāhetu , kiñcarahi ekavākyatāpi , taṃ yathā- ‘ brāhmaṇānaṃ dadhi diyyataṃ , takkaṃ koṇḍaññāye ’ ti .
Nānāvākye tu samuccayo , taṃ yathā- ‘ brāhmaṇā bhojīyantu , māḍharāya vatthayugalaṃ dīyatū ’ ti māḍharo brāhmaṇabhāvena bhojīyate vatthayugalañca labhate , tenojukaṃ
M0.236 vuttena vatthayugaladānena sāmaññavuttaṃ bhojanaṃ na bādhīyate , tathehāpi ujukaṃ vihitenāyena sāmaññavihito ippaccayo na bādhīyate lakkhiyānurodhena satthakārassa vākya bhedābhedoti nānavaṭṭhitidosoti maññate .Timhi le ca siddhanti sambandho .
Yappaccayo na vihito pāṇinīādīhi viyāti adhippāyo .
‘ Jala dala- dittiyaṃ ’.
‘‘ Māno ’’ ti (5-65) māno ,‘‘ kattari lo ’’ ti ‘‘ parokkhāyaṃ ce ’’ ti (5-70) caggahaṇena ‘ dala dala ’ itidvittaṃ ‘‘ loponādibyañjanassa ’’(5-75)‘‘ saramhā dve ’’ ti (1-34) dassalassa ca dvibhāve daddallamānā .
Jalamānāti aṭṭhakathāvacanatoti iminā kiriyāsamabhihāre yappaccayābhāvaṃ dasseti .
Iminā ca sakkate viya bhusābhikkhaññepi kiriyāsamabhihāro kiriyāparivattanaṃ , tañca yadā kiriyamaññena kattabbamañño karoti , tena kattabbañcetaro , tadā bhavatīti viññeyyaṃ .
‘‘ Sāmaññavihitā vidhayo payogamanusarantī ’’ ti iminā lakkhaṇena ‘ dala-dittiyan ’ ti imasmā ‘‘ māno ’’ ti sāmaññena vihito mānappaccayo bhusatthe ābhikkhaññe ca bhavissati .
Daddalla mānāti ettha bhusaṃ jalamānā , punappuna jalamānāti ca attho veditabbo .