Issues
Moggallāna pañcikā ṭīkā
Moggallāna pañcikā ṭīkā

13. Sāssa

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

13. Sāssa

Seti paṭhamantāti sāti niddiṭṭhapaṭhamantā , yaṃ paṭhamantanti sāceti dassitaṃ paṭhamantamāha .
Paṭhamantassa devatāpuṇṇamāsittabhāvato tadatthamabhedenāha- ‘ sā ’ ti .
Kā sā devatāccāha- ‘ lokappasiddhāyeva devatā ’ ti .
Yāgasampadānampi loke devatāti pasiddhanti yāgassa yajitabbassa puroḍāsādino sampadānampi paṭiggāhako pindādi loke deyyassa puroḍāsādino devatā sāmīti pasiddhantyattho , indo devatā assa indaṃ , ādicco devatā assa ādiccaṃ , havi puroḍāsādi yāgadabbaṃ .
MantathomanīyampiM0.198 devatāti pasiddhanti yena manthena yo thūyate so tassa mantassa devatā sāmīti loke pasiddhantyattho mahindo yamo varuṇo devatā assāti viggaho .
Vuttanaya mevāti ‘‘ nakkhatteninduyuttena kāle ’’ ti sutte vuttanayameva .
Jātyekavacanaṃ maghāyāti , tārakarūpānampana bahuttā maghāsaddo bahuvacananto .
Pāṇinīyā ‘‘ sāsmiṃ puṇṇamāsīti saññāyan ’’ ti (4-2-21) suttayitvā phussī puṇṇamāsī asmiṃ phusso māso phusso addhamāso phusso saṃvaccharoti saññāyaṃ paṭipādenti , tena tesaṃ phussī puṇṇamāsī asmiṃ pañcadasaratteti ettha ca bhatakamāse ca taddhito na bhavati .
Idha pana ‘ saññāyan ’ ti vacanābhāve bhatakamāsepi chaṭṭhyatthe bhavatītyāsaṅka viracayati ‘ bhatakamāsepi ’ ccādi .
Puṇṇo mā iccatra māsaddo candapariyāyoti āha- ‘ māsaddene ’ ccādi .
Puṇṇo mā assanti nibbacanāti ettha puṇṇamāsīsaddassa puṇṇo mā assanti nīharitvā vacanāti attho .
Vuttiyā atthassa phuṭīkaraṇāya vuttaṃ- ‘ so puṇṇotiādi .
Tassanti puṇṇamāsiyaṃ .
Sāpuṇṇamāsī , bhatakassa bhatiyā kammakārakassa yo tiṃsati ratto māso paribbayaniyamito , tassa sambandhinī neti sambandho .
Yassañcatithīyanti aniyamena paṭipadādimāha .
Atoeva ca nipātanāti imasmāva nipātanā , tenevāha- ‘ sutte vacanameva nipātanan ’ ti .
Māsasutiyāccādo sādhippāyamatthaṃ vivarati ‘ yadipi ’ ccādinā .
Assāti sāmaññavacanepi ‘ sāssa devatā puṇṇamāsī ’ ti sutte assāti avisesavacanepi soyeva puṇṇamāsīsadde sūyamāno māsoyeva chaṭṭhyattho viññāyatīti sambandho .
Pañcadasarattādoti paresaṃ saññāgahaṇena nivattitapañcadasarattādo .
Atha addhamāsasaṃvaccharānampi udāharaṇatte nopaññāso kasmā na katoccāha- ‘ addhamāsasaṃvaccharāna ’ miccādi .
Evammaññate ‘‘ addhamāsasaṃvaccharānaṃ na paccayenojukamabhidhānamapi tu saṃvaccharepi phussādimāsasambhavāsmiṃ saṃvacchare phussena māsena sambandhā phussotyupacārīyate , yathā ca phussādimāsassa sambandhī addhamāso phusso addhamāsotyupacārīyateM0.199 , na panojukanti tesamudāharaṇatte nānupādānan ’’ ti .