9. Iyu
Catthasamāsoti itarītarayogadvandasamāso .
Atteti muni saddādivacanīye atthe , namatītīmassetaṃ kammaṃ ,
Yaṃ sabbavacanaṃ sabba , liṅgaṃ sabbavibhattikaṃ ;
Taṃ sabbatthe namanato , viduṃ nāmanti tabbidū .
Idha nāmasaññāyābhāvepi anvatthabalāyeva nāmasaññā siddhāti ( āha )‘ anvatthabyapadesenā ’ ti , syādyantapakatirūpanti paccayā paṭhamaṃ karīyatīti pakati , sā eva rūpanti pakatirūpaṃ , syādyantassa pakati rūpaṃ munisaddādi syādyantapakatirūpaṃ , atthavantamadhātukamappaccayampāṭipadikaṃ , padaṃ padaṃ pati paṭipade , paṭipadaṃ niyuttaṃ pāṭipadikaṃ .
Visesanenāti sutte ‘ namassante ’ ti vuttena ivaṇṇuvaṇṇānaṃ visesanena .
Ākhyātassāti pacatiādino .
Ādimajjhavattinoti inda udakasaddādīnaṃ ādo , pakhumādīnaṃ majjheca vattino .
Padesesūti ‘‘ jhalā sassa no ’’ ti (2-83) ādikesu suttappadesesu , aniṭṭhapasaṅga ( saṅkaṃ ) nivattetīti sambandho , aniṭṭhappasaṅgonāma [ nāmāti ( potthake )] pacati-inda ( udaka pakhuma ) saddādīna manta ādimajjhabhūtaivaṇṇādīnaṃ
M0.29 jhalasaññā vidhāya tato parāsaṃ sādi vibhattīnaṃ ‘‘ jhalā sassa no ’’ ti (2-81) ādīhi ‘ no ’ ādesādimhi kate ‘ pacatino , indano , udakano , pakhumano ’ tiādi rūpappasaṅgo , nanucādiādi codanā .Vattabbanti sutte vattabbaṃ .
Byāsaniddesenāti asamāsaniddesena .
Tadayuttantiādi parihāro , tanti taṃ codyaṃ , satihītiādinā ayuttattaṃ samattheti , dvīsuttaresu yogesūti uparimesu ‘‘ pitthiyaṃ ’’‘‘ ghā ’’ ti dvīsu suttesu .
Itthiyanti idanti ‘‘ pitthiyan ’’ ti sutte itthiyanti idaṃ padaṃ .
Vaṇṇavisesanaṃ siyāti ‘‘ pitthiyan ’’ ti sutte ‘ iyuvaṇṇā ’ ti anuvattanato ‘ itthiyaṃ ivaṇṇuvaṇṇā ’ ti evaṃ ivaṇṇu vaṇṇā ‘‘ gho ’’ ti sutte ‘ itthiyaṃ ā ’ tievaṃ avaṇṇassa ca visesanaṃ bhaveyya .
Vaṇṇavisesane virodhamāha ‘ evañce ’ ccādi , nāmassanteti asamāsaniddese tvavirodhamāha- ‘ byāse ’ ccādi .
Sakkānāmavisesanaṃ kātunti dvīsu suttesu itthiyantiādinā vakkhamānakkamena .
Nāmassa anto nāmantoti samāsassa uttarapadatthappadhānattā samāse guṇībhūtassa nāmassa itthiyanti idaṃ visesanaṃ kātuṃ na sakkāti adhippāyo , vacanamantarenāti pāṇiniyānamiva ‘‘ yathāsaṅkhyamanudeso samānaṃ ’’ ti (1-3-10) suttaṃ vinā , samāsaṅkhya etesanti samasaṅkhyakā , itisaddo ādyattho , tena–
‘‘ Ālāpahāsalīlāhi , muninda vijayā tava ;
Kokilā kumudānī vo , pasevante vanaṃ jalaṃ ’’(260).
Iccādiṃ saṅgaṇhāti .