Issues
Moggallāna pañcikā ṭīkā
Moggallāna pañcikā ṭīkā

32. Satta

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

32. Satta

Yantaṃ saddānaṃ niccattā sambandhassa yatthāti parāmaṭṭhaṃ soti , yoti parāmaṭṭhaṃ tassāti ca niddisati , yo yatthetyādikañca ‘ kiriyādhārabhūte ’ ccādivuttigantha vivaraṇanti yoti kiriyādheyyabhūtādhippetā , etanevāha ‘ kiriyā cā ’ tiādi , tenāyamādhārīyati kattukamma samavetā kiriyāsmintyadhikaraṇe vā taṃ ādhārayatīti kattari vā ghaṇantena daṭṭhabbo , kattāraṃ kammañca kiriyānissayabhūtamādhāra yatītyādhāroti vā kattari ghaṇa , vuttaṃ hi–
Ādhārayati yo kattu , kammaṃ kiriyanissayaṃ ;
Ādhāraṃ kārakañcāhu , taṃ catubbidhameva ceti .
Nanu ca kiriyādhāraṇenādhārotyuccate , taṃ kimevamuccateti ce , nesadoso yadeva hi kiriyādhāraṇamassa , tantannissayabhūta kattukammadhāraṇaṃ , nahyaññatā taddhāraṇaṃ sambhavati tato kiriyā kāraṇenādhāraṇenādhārotya yamevattho , na kattukammapariccāgenādhārena ujukaṃ kiriyā gayhate , teneva vakkhati- ‘ kiriyāyayo ādhāro ’ ccādi , nanu yadyapyujukameva kiriyaṃ dhārayati kattā kattusamavāyiniṃ , kammasamavetañca viktedanādiṃ kiriyaṃ kammaṃ … tathā sati tānevādhāroti , na … loke satthe ca tesamādhāratthe nāppatītito , kattukammatāyeva hi tesampatītīti dassetumāha- ‘ kiriyā ce ’ tyādi , tathā ca vuttaṃ–
Kattukamma byavahitaṃ , dhārentamanuju kriyaṃ ;
Kriyāsiddhupakāri ca , satthe-dhikaraṇaṃ matanti .
Kattukammabyavahitanti kattukammehi taṃsamavetabhāvena byavahitaṃ , anuju pārampariyena , kriyāsiddhupakāriti kattukammasamavetāya kiriyāya pasiddhiyaṃ upakārī upakubbantaṃ , nanu ca na kiriyā dhāraṇenevāyamādhāro , kattukammānaṃ dhāraṇenāpyādhāroti sakkāM0.112 vavatthapetunti codanammanasi nidhāyāha- ‘ na ce ’ tyādi , kiriyā nimittassevāti kattukammasamavāyiniyā kiriyāya nimittasseva , tadevaṃvidhamādhāraṃ catubbidhammatanti dassetumāha- ‘ ādhāro cāya ’ miccādi , cattāro vidhāpakārā assāti catubbidho , ādheyyena sahopasileso saṃyogalakkhaṇo-ssa atthīti opasilesiko ādhāro- ‘ kaṭenisīdati thāliyaṃ pacati ’ tyādo kaṭādi , tathāhi devadattasamavetaṃ nisīdanakiriyaṃ kaṭo devadattaṃ dhārayaṃ dhārayati devadattabyavahitaṃ , evaṃ thālīpi taṇḍulasamavetaṃ vikledanādikiriyaṃ taṇḍule dhārayaṃ dhārayatītyopasilesikādhārattaṃ kaṭādino .
Yato-ññatrādheyyaṃ na vattate sabbathā bhiyyo vā , so vesayiko , visayohyādheyyassānaññatrabhāvo , yathā cakkhādippavattīnamaññatrābhāvā cakkhādīnaṃ rūpādayo visayāti vuccante , evamākāse sakunayotyādo sakunyādīnamākāsādito-ññatrābhāvāte tesaṃ visayātyuccante , visayo eva vesayiko .
Yo ādhārādheyyānamabhibyāpetyādheyyamityabhibyāpako , tathā hi ‘ tilesu telaṃ , dadhimhi sappi , tyatra tilādikaṃ telādikamādheyyaṃ byāpetvā tiṭṭhatīti tilādi byāpakādhāro .
Samīpe bhavo , samīpo eva vā sāmīpiko , yassa samīpadese ādheyyaṃ vattate so evamuccate , atrodāharaṇaṃ ‘ gurūsu vasati gaṅgāyaṃ ghoso ’ ti .
Nanu cātrāpyādhāre sattamī vidhīyate ādhāro ca nissayo vuccate , nissayo ca saṃyogasamavāyehi hoti , na ca sissādīnaṃ guruppabhutīti devadattasakunyādīnamiva kaṭākāsādīhi saṃyogo , telādīnamiva ca tilādīhi samavāyo vā atthi , tenāyuttaṃ te samādhārattanti , netadatthi , yadāyattā hi yassa ṭhiti so vināpi saṃyogasamavāyehi tassa nissayo bhavati , tathāhi purisassa na raññā saha saṃyogosamavāyo vātthi , atha pana tadadhīnaṭṭhitittā rājanissayo purisoti byapadissīyate , sissādīnañca guruppabhutina māyattā ṭhitīti tesamayaṃ [ tenassāyaṃ ( potthake ) yuttho te pati gurupabhutīnaṃ nissayabhāvo ( jinindabuddhi )] yutto guruppabhutinaṃ nissayabhāvoti , etthaM0.113 pana yajjapi vesayikābhibyapakānamādhārādheyyopasileso atthi , tathāpi pakārantarasseva paripphuṭattā tatheva vacanicchā , nāññathā opasilesikena vā [ opasilesikeva ] visayābhibyāpakānamaggahaṇato upasilesasse vā [ upasilesasseva ] paribyattattā tatheva vohāroti na saṅkaro saṅkanīyoti .