Issues
Moggallāna pañcikā ṭīkā
Moggallāna pañcikā ṭīkā

12. Nakkha

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

12. Nakkha

Tatiyantato vijjhatthaṃ tenāti anuvattateti sambandho .
Sutte ayamattho ‘‘ induyuttena nakkhattena lakkhito ce kālo , tadā tenaM0.196 lakkhite kāletyasmiṃ atthe tatiyantato nakkhattā ṇo hotī ’’ ti .
Suttavivaraṇe tu tañcetyādikamadhippāyavasena vuttaṃ .
Tenātyanuvuttiyā tatiyantatoti labbhati nakkhattenāti sutattāti , kāleti pana atthaniddesato ṇappaccayādheyyassa kālo ādhāroti viññāyatīti ‘ lakkhite kāle ’ ti vuttaṃ , visessagatavibhattiyā vicāritāya visesana gatā ca ( vicāritā ) nāmāti āha- ‘ nakkhattene ’ ticcādi , iha keci khandhapañcakasaṅkhātaṃ kiriyāsabhāvamicchanti aniccaṃ , apare tu dabbasabhāvaṃ niccaṃ .
Tasso bhayassapi kālassa candayuttena phussādinā lakkhiyabhāvā lakkhaṇe tatiyā yuttanti vattumāha- ‘ kiriyā rūpo kālo ’ ccādi .
Visesāvasāyoti kālassa visesāvadhāraṇatthameva hi ‘ phussī ratti ’ ccādi .
Loke payujjate .
Gurunāti ettha guru jīvo , na nakkhattaṃ , candayuttatā panettha atthi … candayuttena gurunā rattiyā lakkhitattā .
Kattikāya lakkhito muhuttoti ettha candaṃ vinā kattikāya tu kevalāya muhutto kālo lakkhito ‘ kattikā muhutto ’ ti .
Phussena lakkhitā atthasiddhīti ettha phusseninduyuttena atthasiddhi lakkhitā na kālo phussoti .
Nakkhattayuttassa kālassa ratyādivisesāparāmāsena nakkhattavācito uppannassa paccayassa suttantarena lopaṃ vidhāya puna aññena suttena yuttāti desavidhānena sakaliṅgasaṅkhyāyuttehi-ṭṭhamabhidhānaṃ parehi , tadāha- ‘ aho ratto ’ ccādi .
Ratyādivisesāparāmāsenāti phussī ratti phusso ahoti evaṃ ratyādivisesassa aparāmāsena asammassena aggahaṇena .
Sakaliṅgasaṅkhyāyuttenāti phussakattikādīnaṃ yaṃyaṃ liṅgaṃ yāyā saṅkhyā , attaniyehi tehi tehi liṅgehi tāhitāhi ca saṅkhyāhi yuttena nakkhattasaddena .
Na tadupalakkhito kāloti kattikā saddobahuvacananto bahutārakattā kattikāya , tāyakattikāya lakkhitokāloparehiviya na kathīyatīti attho .
Atha tadupalakkhitassakālassevakattikāsaddenābhidhāne ko doso ye nevamuccateccāha-M0.197 ‘ ajjeti ’ ccādi .
Iminā ca paramate doso ubbhāvito , tadatthatte satīti tadupalakkhitakālatthatte sati .
Sattamī siyāti nakkhattasaddā taddhitalopantā phussena pāyasaṃ bhuñjeyya , phusse pāyasaṃ bhuñjeyyā ’ tyādo ādheyyantarāpekkhā siyā sattamī , yā suttantarena vidhīyati pāṇinīyehi , tato ‘ ajjakattikā ’ tetthāpyādheyyantarāpekkhā sattamī siyā lopantattā ‘ ajjakattikāsū ’ ti , na paṭhamā .
Paṭhamāyeva panāyaṃ payogo ‘ ajjakattikā , ti .
Ajjetyadhikaraṇappadhāno ahorattakālavācī saddo , kattikāsaddopi taddhitalopena takkālābhidhāyako , tato yevaubhinnampisāmānādhikaraṇyā kattikāyopyadhikaraṇaṃ sampajjante , tañca na vinādheyyena hotītyādheyyantarāpekkhāyaṃ tesu sattamīyeva siyā , na paṭhamā ( upa ) pajjeyyātyadhippāyo .
Attanodāni dassane sattamiyā appasaṅgaṃ paṭhamāyevopapattiṃ dassetumāha- ‘ cande panūpacārene ’ ccādi , nādheyyantarāpekkhāccanena sattamiyā appasaṅgamāha .
Evañcarahi vacanamantarena paresaṃ viya sattamīvidhāyakaṃ kathaṃ kattikāya jātoccāsaṅkiya tampaṭipādetumāha- ‘ kattikāya jāto ’ ccādi .
Bahuvacanantattepi kattikāya jātiyameka vacanantaṃ .
Pakārantaramāha- ‘ lopoti ’ ccādi .
Lopenāti kattikāhi induyuttāhi lakkhito kāloti viggayha kataṇappaccayassa lopena .