6. Upamā
Upamīyate paricchijjati sādhīyatītyattho .
Kīdisantamupamānamiccāha- ‘ pasiddhasādhamyā ’ iccādi .
Pasiddho gavādi , tassa sādhamyā samāna rūpatāya yampasiddhassa gavayādino sādhiyassa sādhanaṃ tamupamānantyattho .
Samāno dhammo-sseti sadhammo , gavādiyeva .
Tassa bhāvo sādhamyaṃ .
Sādhyate upamīyate-neneti sādhanamupamānaṃ gavādi .
Sādhute upamīyateti sādhiyo , gavayādi .
Tassa sādhanaṃ sādhiyasādhanaṃ .
Puttamivācaratīti
M0.233 ettha ‘ āvasathamāvasati ’ ccādo viya ādhāratthassa viññāyamānattā putte viya māṇavake madhurannapānadānādikamācaraṇaṃ karoticcevamatthasambhavena dvinnampi upamānopameyyabhāvotyavagamayitumāha- ‘ putte ’ iccādi .Pasiddhena sādhanabhāvenupamānabhūte putte ācaraṇampi pasiddhanti āha- ‘ tampasiddhan ’ ti .
Tadācaraṇena tena ācaraṇena puttamāṇavakavisayamācaraṇaṃ vā puttamāṇavaka saddenupacārato gahetvā visayīvasena visayabhāvavohārotipi yujjati .
Vākyattho panetasmiṃ pakkhe ‘ puttamiva puttavisaya māṇavakamiva ācarati māṇavakavisayamācaraṇaṃ karotī ’ ti , vuttiyantu yathāvuttamatthadvayaṃ yathāyogaṃ yojetvā veditabbaṃ .
Nanu ca yajjatropamānopameyyabhāvo vuttiyaṃ īyeneva jotitoti ivasaddo nivattate , tadopamānopameyyabhāvo putta saddeva vattate , taṃ kathamupameyyavacanassa māṇavakasaddassa vuttatthassa payogo yuttoccāsaṅkiyāha- ‘ upamānavacanato ’ ccādi .
Tabbisiṭṭhācaraṇeti tenopamānena visiṭṭhe ācaraṇe .
Upamānopameyyabhāvassānivattattāti etthāyamadhippāyo ‘ upamāna visiṭṭhācaraṇe upamānavacanato īyassa vidhāne nopameyyavacanamantarenopamānavacanassa pavattīti upamānopameyyabhāvassānivattī ’’ ti .
Aññathāti yadyupamānopameyyabhāvassa īyeneva jotitattā tadantassupameyye vutti siyātyattho .
Pabbatāyatīti ‘‘ kattutāyo ’’ ti (5-8) āyo .
Upameyyassānivattattā upameyya kattusāmaññe tippaccayo .